Pınar Mahallesi'nde Çatı Ustası: Kampüs Çatısı ve Apartman Çatısı

Pınar, Maslak ofis koridoruyla İstinye vadisi arasına sıkışmış küçük bir mahalle: yaklaşık 0,76 km²’de 10 binin üzerinde kişi yaşıyor. Ama bu alanın büyük bölümünü İstinyePark ve okul kampüsleri tutuyor; konut dokusu geriye kalan dar bantta toplanmış durumda. Mahalleye çatı işi için gittiğimizde karşımıza tek bir yapı tipi değil, birbirine hiç benzemeyen iki ölçek çıkıyor.

İkinci belirleyici veri kot. Güneybatıdaki plato 124 m civarındayken kuzeydoğu ucu 67 m’ye iniyor; birkaç yüz metrede yaklaşık 60 m’lik bir düşüş var ve bu düşüş İstinye vadisine doğru. Yağmurda suyun nereye gideceği bu eğimle baştan belli oluyor. Çatı işi burada binanın saçağında bitmiyor: iniş borusunun bağlandığı hattın vadi yönünde ne taşıdığı da hesaba giriyor.

Pınar’da iki ayrı çatı rejimi yan yana duruyor

Mahallenin kuzeydoğu ucunu İstinyePark ve yanındaki konut alanı, orta kesimini FMV Işık Okulları Ayazağa Yerleşkesi tutuyor. Bunlara Boğaziçi Kültür ve Sanat Merkezi, İSKİ’nin bölge şubesi ve bir belediye hizmet binası ekleniyor. Bu yapıların ortak özelliği geniş açıklıklı, düşük eğimli ya da teras tipi çatılar olması; üzerlerinde yoğun mekanik tesisat bulunuyor.

Mahalle ölçeğindeki konut dokusu ise Mehmet Akif Ortaokulu ve Osman Kabil Camii çevresinde toplanıyor. Burada beklenen tip betonarme apartman üzerine oturtma kırma çatı. Çatı kaplama malzemesinin mahalledeki dağılımına ilişkin açık bir veri yok; bu yüzden hangi kaplamanın ne kadar yaygın olduğunu iddia etmiyoruz, keşifte yerinde görüyoruz.

İki rejimin arıza deseni birbirine benzemiyor. Kampüs çatısında kiremit diye bir kalem yok; sorun membran ek yerinde, parapet arkasındaki iç derede ve çatı üstü ünite ayaklarının çevresinde çıkıyor. Konut çatısında ise mahya harcı, kayan kiremit ve tıkalı oluk ön planda. Aynı mahallede iki farklı keşif listesiyle çalışıyoruz.

Kampüs ve AVM ölçeğinde işin zorluğu nerede?

Bu ölçekte teknik zorluk çatı kaplamasında değil, çatıya çıkmakta ve orada güvenli kalmakta. Geniş yüzeyde parapete yakın çalışma yapılacaksa emniyet hattı ve ankraj noktaları önceden planlanmak zorunda. Mekanik ünitelerin arası dar; membran eki tam da o dar aralıkta yorulduğu için kontrol edilmesi en zor bölge orası oluyor.

İkinci mesele koordinasyon. Büyük kullanımlarda çatı işi yalnız su yalıtımını değil yangın yönetmeliğini, kaçış yolunu ve mekanik tesisatı da ilgilendiriyor; bu yüzden imalat programı tek başına çatı ekibinin takvimi olmuyor. Okul kampüsünde ise öğrenci mevcudiyeti belirleyici: gürültülü söküm ve vinçli sevkiyat tatil dönemine, dönem içi çalışma ise ayrılmış ve emniyete alınmış bölgelere kalıyor. Site ve toplu yapı çatı bakımı sayfasında bu tip programlı bakımın nasıl kurulduğunu anlatıyoruz.

Konut dokusunda kot farkı ve sıvasız yan duvarlar

Mahalle çekirdeği yamaçta kuruluyor ve komşu binalar arasında kot farkı var. Bunun günlük karşılığı, bitişik ile ayrık nizamın iç içe geçmesi: bir binanın yan duvarı komşu parsel boşaldığında ya da alçak kaldığında açıkta kalıyor ve çoğu zaman sıvasız duruyor. Sıvasız duvar suyu emer; çatının saçak ve dere dönüşü o duvarı korumadığında rutubet birkaç yıl içinde iç yüzeyde görünür hale gelir.

Böyle bir binada iç boya tek başına çözüm değil. Saçak dönüşünün düzeltilmesi, dere sacının kenar detayı ve yan duvarın kaplanması aynı iskelede ele alınıyor; dış cephe mantolama kararı çoğu zaman burada çatı işiyle birlikte konuşuluyor. Duvardaki nemin gerçekten çatıdan gelip gelmediğini ayırmak için duvarda rutubet çatıdan mı sayfasındaki ayrımı kullanıyoruz.

Bir başka yerel etken toz. Mahalle Maslak yüksek yapı koridoruna komşu ve buradaki cephelerde toz ile egzoz kirliliği yükünün iç mahallelere göre yüksek olması bekleniyor. Bunu ölçen bir veri elimizde yok; ancak cephe son kat malzemesini seçerken kirlenme ve yıkanabilirlik kalemini de konuşuyoruz.

Erişim: yol geniş, ama gün dolu

Katar Caddesi mahallenin araç omurgası ve Büyükdere Caddesi ile Maslak bağlantısı sayesinde ağır araç girişi Sarıyer’in birçok mahallesinden rahat. OpenStreetMap kayıtlarında mahalle içinde yalnızca üç merdivenli yol var; Reşitpaşa’daki merdiven sokak sorunu burada yaşanmıyor.

Zorluk başka yerde: 0,76 km²’lik alanda kampüs duvarları sokak ağını bölüyor, bir parsele en kısa yoldan değil kampüsün çevresini dolaşarak ulaşılabiliyor. Buna AVM ve okulların gün içi trafiği ile otopark doluluğu ekleniyor. Vinç ya da sepetli araç gerekiyorsa yol kapama izni, saat kısıtı ve aracın kalabileceği süre baştan planlanmak zorunda. Keşifte çatının yanı sıra bu üç kalemi de ölçüyoruz.

İmar tarafında ne soruyoruz?

Mahallenin bir ucu İstinye vadisine, diğer ucu Maslak’a bakıyor. 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu’nda bölge sınırları 22/7/1983 onaylı plan ve kanuna ekli krokiyle belirlendiğinden, mahallenin iki ucu farklı rejime girebilir. Çatı katı, çatı formunun değişmesi veya kapsamlı cephe müdahalesi gündeme geldiğinde imar durumunu parsel bazında görmeden imalata başlamıyoruz.

Konut dokusunda ikinci soru dönüşüm. Bina için riskli yapı tespiti alınmışsa kapsamlı çatı aktarma yatırımı yerine yalnızca suyu kesen geçici onarımı öneriyoruz — birkaç yıl sonra yıkılacak bir çatıya yeni kaplama yapmak kimseye kazandırmıyor. Kamu yapılarında ise iş kurum izni ve ihale prosedürüne bağlı yürüyor.

Pınar’da kampüs çatısıyla apartman çatısı aynı mahallede duruyor ama iki ayrı keşif listesi gerektiriyor; hangi listeyle geldiğimizi randevu alırken belirliyoruz. Sarıyer’in tamamındaki hizmet kapsamımız Sarıyer çatı ustası sayfasında.