Kiremit Adedi Hesaplama: Çatınıza Kaç Kiremit Gider?

Kiremit siparişinde en sık yapılan hata, binanın taban ölçüsünü metrekare adediyle çarpmaktır. Eğimli bir çatının yüzeyi taban alanından her zaman büyüktür ve kiremit o yüzeye dizilir. İkinci hata fire payını atlamaktır: paletten çıkan her kiremit sağlam gelmez, kırma çatının eğik mahyalarında kiremitler açılı kesilerek boy alır. Aşağıdaki yöntem, teklif almadan önce elinizde bir büyüklük fikri olsun diye.

Formül ve değişkenler

Hesap üç değişkenden oluşur:

Toplam kiremit adedi = Çatı yüzey alanı (m²) × Metrekare başına adet × (1 + fire payı)

Çatı yüzey alanı, taban alanının eğim katsayısıyla çarpımıdır. Yüzde 30 eğimde katsayı 1,044; %40 eğimde 1,077; %50 eğimde 1,118’dir. Eğimi bilmiyorsanız kabaca ölçebilirsiniz: çatı arasında mahyadan saçağa doğru yatay 1 metre gidip aşağı ne kadar düştüğüne bakın — 40 santim düşüyorsa eğim %40’tır.

Metrekare başına adet, kiremidin faydalı ölçüsünden çıkar. Faydalı ölçü, kiremidin brüt boyundan bindirme payı düşülmüş hâlidir; katalogda mutlaka yazar.

Kiremit tipi	Yaklaşık faydalı ölçü	m² başına adet	Mahya adedi (metrede)
Marsilya (presli kil)	33 × 21 cm	14–15	2,5–3
Alaturka (oluklu kil)	30 × 16 cm	28–32	2,5–3
Beton kiremit	33 × 30 cm	10–11	2,5–3
Granülatlı metal kiremit	levha 126 × 36 cm	2,2 levha	ayrı profil

Tablodaki değerler genel piyasa aralığıdır. Seçtiğiniz modelin kataloğu bu tabloyu ezer; iki üreticinin aynı isimli kiremidi arasında metrekarede bir adet fark olabilir. Kiremit çeşitleri sayfasında hangi tipin hangi eğime uyduğunu ayrıca anlattık.

Adım adım örnek: 80 metrekare tabanlı kırma çatı

Somutlaştıralım. Müstakil ev, dıştan dışa 10 × 8 metre, kırma çatı, eğim %35, Marsilya kiremit.

Birinci adım — taban alanı. 10 × 8 = 80 m².

İkinci adım — yüzeye çevirme. Yüzde 35 eğimin katsayısı 1,059. 80 × 1,059 = 84,7 → 85 m² çatı yüzeyi. Saçak taşması varsa (çepeçevre 40 santim ise) taban ölçüsüne dört yandan eklenir; bu örnekte 10,8 × 8,8 = 95 m² tabandan gidilir. Sadeleştirmek için saçaksız devam ediyoruz.

Üçüncü adım — ham adet. 85 × 14,5 = 1.232,5 → 1.233 adet.

Dördüncü adım — fire. Kırma çatı olduğu için %8: 1.233 × 1,08 = 1.331,6 → 1.332 adet. Palet katına yuvarlanır, satıcı genelde tam palet gönderir.

Beşinci adım — mahya. Kırma çatının tepe mahyası 10 − 8 = 2 metredir. Dört eğik mahyanın her biri, yatayda 4 × 4 metrelik köşegen ve 1,4 metrelik yükselmeyle yaklaşık 5,8 metre gelir; dördü 23,2 metre eder. Toplam mahya hattı 25,2 → 25 metre. Metrede 3 adetten 75 kiremit, %5 fireyle 80 adet mahya kiremidi.

Sonuç: yaklaşık 1.330 adet düz kiremit, 80 adet mahya kiremidi ve 25 metre mahya havalandırma bandı.

Fire payı: kırık ve kesim ayrı şeylerdir

Fire tek bir sayı değil, iki ayrı kaybın toplamıdır.

Kırık firesi nakliyede, indirme sırasında ve dizimde oluşur; çatının biçiminden bağımsızdır ve kil kiremitte %2–3 bandındadır. Beton kiremit daha az kırılır.

Kesim firesi tamamen çatının geometrisiyle ilgilidir. Eğik mahya boyunca her sıradaki son kiremit açılı kesilir ve kalan parça çoğu zaman kullanılamaz. Baca kenarları, çatı pencereleri ve iç dereler aynı kaybı yaratır. Düz bir beşik çatıda kesim firesi neredeyse sıfırken, dört eğik mahyalı kırma çatıda %5’i bulur.

Çatı biçimi	Kırık firesi	Kesim firesi	Toplam pay
Beşik (iki yüzlü)	%2–3	%1–2	%5
Kırma (dört yüzlü)	%2–3	%5	%8
Çok bacalı, dereli, pencereli	%3	%7–9	%10–12

Bu paya ek olarak, işi bitirdikten sonra 20–30 kiremidi ambalajında saklamanızı öneririz. Birkaç kış sonra kırılan kiremidi değiştirmek gerektiğinde aynı üretim tonunu bulmak neredeyse mümkün olmuyor; yeni kiremit renk olarak yamalı duruyor.

Bu hesap neden kesin sonuç vermez

Yukarıdaki sayı bir sipariş listesi değil, bir büyüklük tahminidir. Sapma yaratan başlıca noktalar:

• Saçak taşması. Çepeçevre 50 santim saçağı olan 80 metrekarelik bir çatıda kaplanan alan 95 metrekareye çıkar; bu tek başına %18 fark demektir.
• Gerçek eğim. Gözle tahmin edilen eğim kolayca %10 yanılır ve doğrudan yüzey alanına yansır.
• Faydalı ölçü. Aynı isimli kiremidin bindirme payı üreticiye göre değişir; bu, metrekare adedini bir adet oynatır.
• Alt yapı durumu. Kiremit adedi çatının yalnız görünen katmanıdır. Altındaki tahta kaplama, su yalıtım örtüsü, lata-kontrlata ve çürük mertek ucu, hesaba giren gerçek iş yükünün büyük kısmıdır.
• Kırma çatının gizli yüzeyleri. Kırık çatı, kule, cumba ve çıkma varsa yüzey alanı basit dikdörtgen mantığıyla çıkmaz.

Ne zaman gerçek ölçü şart olur

Sipariş verilecekse tahmin yetmez. Çatıya çıkılıp her yüzün gerçek eğik boyu ve saçak uzunluğu metreyle alınır, eğim açıölçerle ölçülür, mahya ve dere hatları metretül olarak kaydedilir. Bu ölçüm bir saat sürer ve yanlış siparişin maliyetiyle kıyaslanmaz.

Gerçek ölçü şu durumlarda kesinlikle gereklidir: kaplama tipi değişiyorsa (alaturkadan Marsilyaya geçmek metrekare yükünü de değiştirir ve taşıyıcıyı ilgilendirir), çatıda dere, kule veya farklı eğimli yüzeyler varsa, ya da mevcut kiremidin bir kısmı korunup kısmi tamamlama yapılacaksa. Söküm yapılan işlerde sağlam çıkan kiremit sayılmadan tamamlama miktarı belli olmaz; bu yüzden çatı aktarma işlerinde kesin liste söküm gününde netleşir. Yalnız kırılanların değişeceği işlerde ise kiremit değişimi sayfasındaki yaklaşım geçerlidir: adet küçüktür, asıl mesele aynı modeli bulmaktır.

Kiremit yerine plaka esaslı bir kaplama düşünüyorsanız hesap mantığı tamamen değişir — adet değil paket üzerinden gidilir. Onu shingle paket hesaplama sayfasında ayrıca gösterdik.