Membran Hesaplama: Teras Çatıya Kaç Rulo Membran Gider?

Membran metrajı diğer kaplamalardan bir noktada ayrılır: rulonun üstünde yazan alan, kapattığı alan değildir. Şeritler birbirinin üstüne biner ve bindiren kısım iki kez sayılamaz. Buna bir de kaçakların çoğunun çıktığı yer eklenir — parapet dibi, süzgeç çevresi, baca dönüşü. Bunlar düz alanın içinde görünmez ama malzemenin önemli bir kısmını yer.

Formül ve değişkenler

Rulo sayısı = (Düz alan + Detay alanı) × Kat sayısı ÷ 9 m²

Buradaki 9 metrekare, bir rulonun net kapsamasıdır. Rulo 1 × 10 metre, yani 10 metrekare brüttür; yanlarda 8–10 santim, uçlarda 10–15 santim bindirme yapıldığında geriye 8,8–9 metrekare kalır.

Kalem	Değer	Not
Rulo brüt alanı	10 m²	1 metre × 10 metre
Yan bindirme	8–10 cm	şeritler arasında
Uç bindirme	10–15 cm	rulo bittiği yerde
Net kapsama	9 m²	metrajda kullanılan değer
Kat sayısı	1 veya 2	terasta çift kat standart
Detay payı	düz alanın %10–15’i	parapet, baca, süzgeç
Astar	0,3–0,4 kg/m²	pürüzlü yüzeyde 0,5’e kadar

Rulonun ağırlığı (metrekarede 3 ya da 4 kilogram) kapsamayı değiştirmez; kalınlığı ve dayanımı belirler. Hangi tipin nereye uygun olduğunu membran çeşitleri sayfasında ayrıca karşılaştırdık.

Adım adım örnek: 108 metrekare teras çatı

Bir apartman terası. Ölçüler 12 × 9 metre, çepeçevre parapet duvarı var, üç süzgeç ve bir baca çıkıyor. Çift kat bitümlü membran serilecek.

Birinci adım — düz alan. 12 × 9 = 108 m².

İkinci adım — parapet dönüşü. Parapet çevresi 2 × (12 + 9) = 42 metre. Duvara 30 santim çıkılacak, zeminde 10 santim yatay yapışacak: şerit genişliği 0,40 metre. 42 × 0,40 = 16,8 m².

Üçüncü adım — süzgeç ve baca. Üç süzgecin her birine yarım metrekarelik takviye parça: 1,5 m². Bacanın çevresi 3 metre, dönüş genişliği 0,40 metre: 1,2 m². Toplam 2,7 m².

Dördüncü adım — kaplanacak toplam alan. 108 + 16,8 + 2,7 = 127,5 m². Detay alanı düz alanın %18’i çıktı; parapetli terasta bu normaldir.

Beşinci adım — kesim firesi. Köşelerde parçalı çalışıldığı için %5: 127,5 × 1,05 = 134 m².

Altıncı adım — rulo sayısı. Tek kat için 134 ÷ 9 = 14,9 → 15 rulo. Çift kat serileceği için 30 rulo.

Yedinci adım — astar. Astar hem zemine hem parapetin membran çıkacak yüzeyine sürülür: 108 + (42 × 0,30) = 120,6 m². Metrekarede 0,35 kilogramdan 42 kilogram; 20 kilogramlık ambalajla 3 teneke.

Sonuç: yaklaşık 30 rulo membran, 3 teneke astar. Buna ek olarak parapet üst kotunda su tutucu profil ve süzgeç ızgaraları ayrı kalemdir.

Kat sayısı ve bindirme mantığı

Metrajın en büyük çarpanı kat sayısıdır ve bu bir tercih değil, kullanım biçiminin sonucudur.

Tek kat, üstünde yürünmeyen, koruma katmanı alacak ve mekanik zorlanmaya uğramayacak yüzeylerde düşünülebilir. Kalınlığı yüksek (4 kilogram/m²) bir membranla yapılır.

Çift kat, teras çatıda ve üstüne şap, karo, çakıl ya da yürüme yolu gelecek her yüzeyde standarttır. İkinci kat, alttakinin ek hatlarının üstüne denk gelmesin diye yarım en kaydırılarak serilir. Böylece herhangi bir noktada suyun geçmesi için iki ayrı bindirme hattını birden aşması gerekir.

Bindirme paylarını daraltarak malzemeden tasarruf etmek, bu işte en pahalı yanlışlardan biridir. 10 santimlik yan bindirmeyi 5 santime düşürmek metrekarede kâğıt üzerinde kazanç gösterir, ama şaloma ısısının doğru dağılmadığı dar bir bindirme birkaç yıl içinde açılır. Ek yerlerinden başlayan sorunlar teras çatıda göllenme ile birleştiğinde su yüzeyin altında yayılır.

Bu hesap neden kesin sonuç vermez

• Detay sayısı ölçüyle değil sayımla belirlenir. Aynı 100 metrekarelik iki terastan biri tek süzgeçli ve düz, diğeri altı süzgeçli, dilatasyonlu ve makine kaideli olabilir. İkincisinin malzeme ihtiyacı %25 fazladır.
• Parapet yüksekliği ve biçimi. Parapet üstü kaplanacaksa, harpuşta varsa ya da dönüş 50 santime çıkıyorsa detay alanı büyür.
• Mevcut katmanın durumu. Eski membranın üstüne mi seriliyor, sökülüp zemine mi iniliyor? Sökülüyorsa altından çıkacak nemli şap, ıslanmış yalıtım levhası ve eğim düzeltmesi ayrı bir metraj konusudur ve çoğu zaman membranın kendisinden büyük kalemdir.
• Eğim. Teras çatıda suyun süzgece ulaşması için ince de olsa eğim gerekir. Eğim yoksa membranın altına eğim şapı gelir; bu metraja çimento ve agrega olarak girer.
• Astar tüketimi yüzeye bağlı. Pürüzlü, tozlu, eski bir betonda tüketim iki katına çıkabilir.

Ne zaman gerçek ölçü şart olur

Kaba hesap, “bu iş kaç rulo civarı” sorusunu cevaplar ve karar almanıza yeter. Gerçek metraj ise ancak yüzeyin üstünde çıkar: parapet çevresi metreyle ölçülür, süzgeç ve baca sayısı yazılır, dilatasyon derzleri ve makine kaideleri işaretlenir, mevcut katmanın kalınlığı sondaj yapılarak görülür.

Yerinde ölçüm şu durumlarda zorunludur: teras daha önce en az bir kez yalıtılmışsa (kaç kat olduğu ve altının ıslak olup olmadığı bilinmeden karar verilemez), yüzeyde göllenme izi varsa, terasın üstüne yürüme katmanı gelecekse ya da alt kattaki tavanda leke varsa. Islanmış yalıtım levhası membran değişse bile kurumaz; o bölgenin açılıp değiştirilmesi gerekir ve bu, hesaba ancak yerinde bakılınca girer.

Yalıtım katmanı da yenilenecekse iş yalnız su yalıtımı değil; kalınlık ve levha seçimi devreye girer, kapsam teras çatı yalıtımı tarafına geçer. Eğimli bir çatıda membran kaplamanın altına serilen ara katman olarak kullanılır; orada metraj mantığı farklıdır ve shingle paket hesaplama sayfasındaki alt örtü bölümüne bakmak daha doğru olur.