Sorular
Akan çatının altında önce ne yapmalıyım?
Sıra şudur: önce o bölgenin elektriğini kesin, sonra damlama hattının altını boşaltıp suyu tek noktada toplayın, ardından eşyayı öncelik sırasıyla çıkarın ve son olarak hasarı tarihli fotoğrafla kayda geçirin. Eşyada öncelik elektrikli cihaz ve prizli ekipmanındır; onu evrak, ahşap mobilya ve tekstil izler. Yağış sürerken çatıya çıkılmaz.
Akan bir çatının altında sıra bellidir ve değişmez: elektrik, insan, su, eşya, kayıt. Önce o bölgenin sigortası kapatılır, sonra alan boşaltılır, ardından su tek noktada toplanır, eşya öncelik sırasıyla çıkarılır ve en sonunda hasar tarihiyle kayda geçirilir. Bu sıranın bozulması en sık şu şekilde olur: insanlar önce eşyayı taşımaya başlar, tavanın altında geçirilen dakikalar uzar ve elektrik hâlâ açıktır.
İlk on dakikada sıra
Elektrik. Akıntının bulunduğu bölgenin sigortasını kapatın. Su tavan içindeki kablo kanalına ya da armatür kutusuna ulaşmış olabilir ve bu, damlamanın kendisinden daha tehlikelidir. Emin değilseniz o hattı değil, alanın tamamını kesin.
İnsan. Damlama noktasının altını boşaltın. Tavanda kabarma, sarkma ya da genişleyen bir leke varsa odayı tamamen boşaltıp kapısını kapatın. Yükü altındayken tavan malzemesi uyarı vermeden gelir; çöküş riskinin işaretlerini çatı çökmesi riski sayfasında topladık.
Su. Damlayı tek noktaya toplayın. Tavan boyası kabarmışsa en alt ucundan ince bir delik açmak, suyun kontrollü boşalmasını sağlar ve tavanın kalanını kurtarır. Delmeden önce o bölgenin elektriğinin kesilmiş olması şarttır.
Hangi eşya önce çıkar
| Öncelik | Ne | Neden |
|---|---|---|
| 1 | Elektrikli cihazlar, çoklu priz, uzatma kablosu | Su ve elektrik bir arada en büyük risk; yerdeki priz gruplarını da alın |
| 2 | Evrak, kimlik, fotoğraf, sabit disk | Islanınca telafisi olmayan tek grup budur |
| 3 | Ahşap mobilya, müzik aleti, tablo | Ahşap suyu emer, şişer ve çarpılır; ilk saatlerde kurtarılabilir |
| 4 | Halı, kilim, yatak, tekstil | Ağır ve emici; ıslandıkça taşınamaz hâle gelir, altındaki zemini de bozar |
| 5 | Kitap, karton kutu, ambalaj | Su emerek dağılır, altındakine de nem taşır |
Taşınamayan büyük parçalar yerinde korunur: naylon ya da branda örtülür, ayakları küçük takozlarla yerden kaldırılır. Ahşap ayaklı mobilyada asıl hasar üstten gelen damla değil, zeminde biriken suyun ayaktan yukarı yürümesiyle olur.
Suyu tek noktada toplamak
Damla, tavan yüzeyinde her zaman aynı yerden düşmez; ilerledikçe yeni bir çıkış bulur. Bunu sınırlamak için basit bir düzen kurulur: damlama noktasının altına geniş bir leğen, leğenin dibine ses ve sıçrama kesmesi için bir bez, mümkünse leğenden dışarı sarkan bir kumaş şeridi yerleştirilir. Kumaş, damlayı sıçratmadan aşağı iletir.
Damlama birden fazla noktadan geliyorsa naylon örtü kullanılır: örtünün ortası hafif çukur kalacak biçimde gerilir ve bir ucundan kovaya yönlendirilir. Bu düzenek dağınık damlamayı tek bir tahliye hattına indirir.
Su miktarı yağışla birlikte artıyorsa ve saçak hattından geliyorsa kaynak çatı yüzeyi değil oluk olabilir; taşan bir oluk duvar ve saçak boyunca içeri su verir. Bunun ayrımını oluk taşıyor sayfasında, kaçağın çatı içinde nasıl yol aldığını çatıdan su akıyor sayfasında anlattık.
Yapılmaması gerekenler
- Yağış sürerken çatıya çıkmak. Islak kaplama kaygandır ve basılan her ıslak parça yeni kırık açar.
- Elektriği kesmeden tavanı delmek ya da ıslak armatüre dokunmak.
- Sarkmış tavanın altında durup fotoğraf çekmeye çalışmak.
- Islanan eşyayı kayıt almadan taşıyıp kurutmak; hasarın belgesi kaybolur.
- Isıtıcıyı doğrudan ıslak ahşaba tutmak; hızlı kurutma çatlatır.
Su durduktan sonra
Akıntı kesildiğinde iş bitmez. Islanan bölge havalandırılır, ıslak yalıtım varsa çıkarılır ve yüzeyler kuruyana kadar boya yapılmaz. Lekenin ne söylediğini ve ne zaman kapatılacağını tavanda su lekesi sayfasına ayırdık.
Ardından kaynağın bulunması gelir. Geçici koruma ve suyun aynı gün durdurulması için yapılan işleri acil çatı tamiri sayfasında, kalıcı onarımın nasıl planlandığını çatı tamiri sayfasında anlattık. Zarar için başvuru yapılacaksa kimin muhatap olduğunu ve hangi belgenin toplanacağını çatı akıntısı zararı için kimden tazminat istenir sayfasında açtık.
Akan bir çatıda kaybedilen şey çoğu zaman suyun kendisi değil, geçen zamandır. İlk on dakikada doğru sırayla hareket eden bir ev, ıslanan tavanla kurtulur; sıranın bozulduğu evde iş elektrik tesisatına ve ahşap taşıyıcıya kadar iner. Suyun aktığı gün için arayabilirsiniz; benzer işlerde konuştuğumuz ortalama aralığı telefonda söyleyebiliriz, kesin rakam çatı görüldükten sonra kalem kalem çıkar.
Akan Çatının Altında İlk Adımlar
Sık sorulan sorular
Damlayan noktanın altına kova mı koymalıyım, leğen mi?
Geniş ve alçak bir kap daha iyidir. Derin kova hızlı dolar, taşarken kimse başında olmayabilir; geniş leğen aynı hacmi daha güvenli tutar ve sıçramayı azaltır. Dibine bir bez ya da sünger koymak hem sesi hem sıçramayı keser. Yüksek tavanlarda damla düşerken hızlanır, bu yüzden kabın kenarına değil ortasına düşecek şekilde yerleştirin ve doluluk için kendinize bir kontrol aralığı belirleyin.
Tavan sarkmaya başladıysa altına girmeli miyim?
Hayır. Sarkma, malzemenin içinde biriken suyun ağırlığını taşıyamadığı anlamına gelir ve çöküş sessiz gelmez ama ani olur. Islanan bir alçıpan tavan kilogramlarca su tutabilir; altında durmak yerine bölgeyi boşaltın, kapısını kapatın ve çocuklarla evcil hayvanların girmesini engelleyin. Yükü boşaltmak için delik açılacaksa bu, yandan ve uzaktan uzatılan bir aparatla, altında kimse yokken yapılır.
Su elektrik tesisatına ulaştıysa nasıl anlarım?
Belirtiler nettir: aynı hattın sigortası tekrar tekrar atıyorsa, priz ya da anahtar kapağından nem geliyorsa, spot armatürünün içinde su birikmişse veya duvardan yanık kokusu alıyorsanız su tesisata ulaşmıştır. Bu durumda o bölgenin sigortasını kapatmakla yetinmeyin, kurumadan yeniden açmayın ve elektrikçiye kontrol ettirin. Şüphede kalmak yerine kesmek her zaman doğru karardır.
Islanan eşyayı hemen kurutmaya çalışmalı mıyım?
Önce kayda geçirin, sonra kurutun. Fotoğrafı çekilmemiş ıslak eşyanın hasarını sonradan göstermek zorlaşır. Kayıttan sonra tekstil ve halı havadar bir yere alınır, ahşap mobilya yerden kaldırılıp aralıklarla kurutulur — doğrudan ısıtıcıya tutmak ahşabı çatlatır. Elektrikli cihazlar kurudu diye hemen çalıştırılmaz; içinde kalan nem, ilk çalıştırmada kartı bitirir.
Su durdu, çatıya çıkıp naylon örtebilir miyim?
Yüzey kuruduysa ve çatıya güvenli erişim varsa küçük bir alan geçici olarak örtülebilir; ama bu iş sanıldığı kadar zararsız değildir. Islak kiremit ve sac çok kaygandır, gevşemiş bir parçaya basmak kaçağı büyütür, rüzgârda kötü sabitlenmiş bir örtü hem uçar hem altındaki parçaları söker. Yüksek ya da dik çatıda geçici koruma emniyet ekipmanıyla yapılacak bir iştir.
