Sorular
Balkon altı dökülmesi neden olur?
Neredeyse her zaman donatı korozyonundandır. Balkon döşemesinin üstünden giren su betonun içindeki demire ulaşır, demir paslandıkça hacmi büyür ve üstündeki ince beton örtüsünü iterek koparır. Bu yüzden dökülme bir boya ya da sıva sorunu değil, alttan görünen bir su sorunudur. Altını sıvayıp kapatmak suyu kesmez; onarım balkonun üst yüzeyindeki yalıtım, eğim ve tahliyeden başlar.
Balkon altındaki dökülmenin sebebi neredeyse her zaman aynıdır: betonun içindeki demirin paslanması. Balkon bir konsol döşemedir, yani tek taraftan bağlıdır ve iki yüzü de dışarıdadır. Üst yüzü yağmuru alır, alt yüzü gözünüzün önündedir. Üstten giren su betonun gözeneklerinden geçip donatıya ulaştığında demir paslanmaya başlar; pas, demirin kendisinden çok daha fazla yer kaplar. Büyüyen bu tabaka üstündeki ince beton örtüsünü içeriden iter. Önce kılcal bir çatlak, sonra içi boş ses veren bir kabarma, en sonunda kopan bir parça görürsünüz.
Su balkona nereden giriyor
- Zeminde su yalıtımı bulunmaması ya da ömrünü doldurmuş olması. Eski yapılarda fayans çoğu zaman doğrudan şap üstüne oturur.
- Açılmış fayans derzleri. Fayans geçirmez, derz geçirir.
- Ters ya da yetersiz eğim. Su tahliyeye gitmez, duvar dibinde ya da köşede göllenir.
- Tıkalı veya hiç olmayan süzgeç. Yağış sonrası balkonda kalan su, kalış süresi kadar sızma şansı bulur.
- Korkuluk ankraj delikleri. Her dübel, yalıtım katmanında bir delik demektir.
- Damlalık kanalının olmaması. Balkon alnına gelen su, alt yüze dolanıp orada kalır.
- Duvar birleşiminde yükselti bırakılmaması. Yalıtımın duvara doğru kıvrılmadığı yerde su doğrudan birleşimden girer.
Balkon neden cepheden daha hızlı yorulur
Cephe düşey bir yüzeydir; su üstünde duramaz, akar gider. Balkon zemini yataydır, su orada bekler. Buna iki yüzünün de dışarıda olması eklenir: balkon döşemesi gün içinde hızla ısınır, gece hızla soğur, kışın donma-çözünme çevrimini bütün kesitinde yaşar. Bir de eski yapılarda donatının üstündeki beton örtüsü çoğu zaman incedir. Bu dördü bir araya geldiğinde balkon, binanın en erken yaşlanan parçası olur.
Belirtiler ne anlatır
| Belirti | Anlamı | Yapılacak iş |
|---|---|---|
| Alt yüzde ince çatlak, üstünde soluk pas izi | Korozyon başlamış, örtü henüz yerinde | Üstten su kesilir, bölge izlemeye alınır |
| İçi boş ses veren kabarma | Beton örtüsü demirden ayrılmış | Gevşek beton alınır, demir temizlenir |
| Sıva ve beton dökülmüş, demir görünüyor | Örtü tamamen kaybolmuş | Pas temizliği, koruyucu ve tamir harcı |
| Demir incelmiş, kesitinde kayıp var | Taşıma kapasitesi düşmüş | Mühendis değerlendirmesi şart |
| Balkon ucunda sarkma, döşeme üstünde çatlak | Yapısal uyarı | Kullanım kısıtlanır, gecikmesiz inceleme |
Aynı korozyon mekanizmasının teras ve parapet tarafındaki karşılığını teras çatı çatlağı ve parapet diplerinden su sayfalarında ele aldık.
Doğru onarım sırası
Onarım alttan değil üstten başlar. Önce su girişi kesilir: zemin kaplaması kaldırılır, eğim düzeltilir, süzgeç ve tahliye açılır, duvar birleşiminde yalıtım yukarı kıvrılır ve korkuluk ankrajları ayrıca sızdırmazlık altına alınır. Kullanılabilecek örtü ve sıvı sistemleri su yalıtım malzemeleri sayfasında karşılaştırdık.
Ardından alt yüze geçilir. Gevşek beton tamamen alınır — sınır, sağlam betona ulaşılan yerdir, göze güzel gelen yer değil. Demir pastan mekanik olarak temizlenir, koruyucu ile kaplanır ve uygun tamir harcıyla kesit tamamlanır. Yüzey boyası en sonda gelir. Balkon alnına damlalık kanalı açmak da bu aşamada yapılır; sonradan eklenmesi zordur.
Ne zaman mühendis devreye girer
Dört durumda iş tadilat kapsamından çıkar: demirde gözle görülür kesit kaybı, aynı binada birden çok balkonda eşzamanlı dökülme, balkon ucunda sarkma ve döşeme üstünde ilerleyen çatlak. Bunlar tek bir balkonun bakım sorunu değil, taşıyıcı sistemin durumuna dair bilgidir; değerlendirme sonucuna göre bina güçlendirme gündeme gelebilir. Cephe çatlaklarında aynı ayrımın nasıl yapıldığını cephedeki çatlak ne zaman ciddidir sayfasında anlattık.
Onarım kapsamındaki işlerin nasıl yürüdüğünü inşaat tadilat ve dekorasyon sayfasında bulabilirsiniz. Balkon altı dökülmesinde erken müdahalenin değeri yüksektir: pas ilerledikçe onarım yüzey işi olmaktan çıkıp kesit tamamlamaya, oradan da güçlendirmeye doğru büyür.
Balkon Altı Dökülmesi
Sık sorulan sorular
Balkonun altı dökülüyor, oturmak tehlikeli mi?
Yüzeysel bir kabarma ya da ince pas izi tek başına kullanım riski anlamına gelmez. Riski yükselten işaretler ayrıdır: demirin gözle görülür biçimde incelmesi, birden fazla noktada geniş alanlı kopma, balkon ucunda sarkma ya da döşeme üstünde çatlak, korkuluk ankrajlarının gevşemesi. Bunlardan biri varsa balkona yük bindirilmez, çiçeklik ve depolama kaldırılır ve statik değerlendirme yapılır. Karar fotoğrafla değil yerinde bakılarak verilir.
Yalnız altını sıvatsam olmaz mı?
Bir iki mevsim görüntüyü düzeltir, ardından aynı yerden yeniden döker. Sıva, korozyonu değil onun sonucunu kapatır; su üstten girmeye devam ettiği sürece demir paslanmayı sürdürür ve yeni sıva da aynı kuvvetle atılır. Üstelik kapalı yüzey, kesit kaybının ilerlediğini gözden saklar. Doğru sıra üstten suyu kesmek, alttan gevşek betonu almak, demiri temizleyip korumak ve ancak sonra yüzeyi kapatmaktır.
Korkuluk ankrajları gerçekten su geçirir mi?
Geçirir ve sıkça atlanır. Korkuluk ayakları döşemenin üst yüzeyine ya da alın betonuna delinerek sabitlenir; her delik yalıtım katmanının delinmesi demektir. Zamanla dübel çevresindeki dolgu yorulur, çatlak açılır ve su doğrudan betonun içine iner. Bu yüzden ankraj noktaları su yalıtımından sonra ayrıca sızdırmazlık altına alınır; mümkünse korkuluk döşeme üstüne değil alın yüzeyine, su kotunun dışına bağlanır.
Fayans sağlam görünüyor ama alt yüz dökülüyor, nasıl olur?
Fayansın kendisi su geçirmez, derzleri geçirir. Yıllar içinde derz harcı ufalır, kılcal çatlaklar açılır ve su fayansın altına iner. Altta su yalıtımı yoksa ya da ömrünü doldurmuşsa su şaptan geçip betona ulaşır; fayans hâlâ tertemiz dururken alt yüzde pas başlar. Bu yüzden sağlam görünen bir balkon zemini, altındaki katmanların da sağlam olduğu anlamına gelmez.
Balkonu kapatırsam sorun biter mi?
Yağmurun doğrudan zemine düşmesini keser, bu yüzden yeni su girişini büyük ölçüde azaltır. Ancak halihazırda başlamış korozyon kendi kendine durmaz; beton içinde nem ve tuz varsa süreç yavaşlayarak da olsa devam eder. Ayrıca kapatma sırasında yapılan yeni ankrajlar, doğru yalıtılmazsa taze su yolları açar. Kapatmadan önce balkonun onarımının tamamlanması, sonrasında da alt yüzün bir süre gözlenmesi gerekir.
