Çelik çatıda korozyon nasıl önlenir?

Çelik çatıda korozyon, sanılanın aksine geniş düz yüzeyden başlamaz. Fabrikada galvanizlenmiş ya da boyanmış bir sac panelin ortası uzun yıllar sağlam kalır; pas her zaman korumanın kesildiği yerden girer. Bunlar dört tanedir: kesim kenarları, vida ve delik ağızları, sahada atılan kaynak dikişleri ve suyun akıp gitmeyip durduğu yatay yüzeyler. Önleme de bu dört noktanın üzerine kurulur.

Koruma katmanı nasıl seçilir?

Çelik iki yolla korunur: yüzeye kendini feda eden bir çinko tabakası verilerek ya da suyu ve oksijeni fiziksel olarak kesen bir boya sistemi kurularak. İkisi birlikte de kullanılır ve en uzun ömürlü çözüm budur.

Koruma	Nerede kullanılır	Zayıf noktası
Sıcak daldırma galvaniz	Taşıyıcı profil, makas, aşık	Sonradan kesilen ya da delinen yer korumasız kalır
Fabrikada boyalı galvanizli sac	Trapez sac, sandviç panel dış yüzeyi	Kesim kenarı ve çizik yüzey
Alüminyum-çinko kaplamalı sac	Nemli ve tuzlu havada, kenetli sistemlerde	Kesme ve bükme sırasında kaplamanın zedelenmesi
Astar + son kat boya sistemi	Sahada birleşen çelik, onarım ve rötuş	Yüzey hazırlığına aşırı bağımlı olması

Kaplama seçenekleri ve ömürleri arasındaki farkı çatı sacı çeşitleri sayfasında topladık; kenetli sistemin sac kalitesine neden daha duyarlı olduğunu kenetli metal çatı sayfasında anlattık.

Kesim ve delme yerleri neden bu kadar önemli?

Bir sac levhayı kestiğinizde ya da deldiğinizde, o kenarda çelik çıplak kalır. Galvanizli yüzeylerde çinko kendi kenarına doğru bir miktar koruma yayar, bu yüzden ince sacın kesim kenarı bir süre dayanır; ancak kalın profillerde ve boyalı sistemlerde kenar tamamen açıktır.

Uygulamada üç kural işi kurtarır. Kesim mümkün olduğunca atölyede yapılır, sahada kesilen her kenar aynı gün rötuş boyasıyla kapatılır. Delme işleminde taşlama diski yerine matkap tercih edilir; taşlama, kenarı yakarak korumayı geniş bir alanda bozar ve etrafa yapışan kızgın metal talaşı komşu yüzeyde nokta nokta pas başlatır. Son olarak vida contası doğru sıkılır: az sıkılan conta su geçirir, fazla sıkılan conta ezilir ve delik ağzı açıkta kalır.

Su nerede durursa orada pas başlar

Korozyonun ikinci büyük kaynağı durgun sudur. Yatay duran bir aşık profilinin üst yüzeyi, iki elemanın birleştiği dar aralık, oluk içinde kalan yaprak yatağı ve panelin bindirme cebi — bunların hepsi suyu tutar. Su tutulduğu sürece kuruma olmaz, kuruma olmayan yerde koruma yorulur.

Detay çözümü basittir: yatay yüzeylerde su tahliyesi bırakılır, kapalı kesitli profillerin içine su girmesi engellenir, bindirme yönü yağış ve hâkim rüzgâra göre kurulur, oluk hattı yılda en az bir kez temizlenir. Pasın ilerleyen aşamalarda nasıl göründüğünü metal çatı korozyonu sayfasında ayrıntılandırdık; trapez profilin bindirme davranışını trapez sac sayfasında bulabilirsiniz.

Bakımda ne kontrol edilir?

Yılda bir kez, tercihen sonbahar yağmurlarından önce yapılan gözle kontrol, çelik çatıda en ucuz korumadır. Bakılacak yerler sırayla: vida başları ve contaları, kesim kenarları, kaynak dikişleri, iki farklı metalin temas ettiği noktalar, oluk ve dere içi, saçak altındaki gölgede kalan yüzeyler.

Bulunan her nokta o mevsim içinde kapatılır. Nokta hâlindeki bir pas lekesi temizlenip rötuşlandığında iş yarım saatliktir; aynı nokta iki kış bekletildiğinde sac delinir ve artık boya değil parça değişimi konuşulur. Düzenli kontrolün kapsamını çatı bakımı sayfasında, taşıyıcı sistemin kendisini çelik çatı sayfasında anlattık.

Korozyonu tümüyle durduran bir malzeme yok; olan şey, suyun metalle temas ettiği süreyi kısaltmaktır. Doğru seçilmiş bir kaplama bunu yıllara yayar, doğru kurulmuş bir detay ise suyun orada hiç durmamasını sağlar. İkisi birlikte olduğunda çelik çatı, bakım maliyeti en düşük çatı türlerinden biridir.