Çelik yapıda ses yalıtımı nasıl olur?

Çelik yapıda ses yalıtımı tek bir malzemeyle değil, dört işin bir arada kurulmasıyla sağlanır: yüzeye kütle koymak, katmanlar arasında boşluk bırakmak, o boşluğu emici bir dolguyla doldurmak ve iki yüzeyi birbirinden mekanik olarak ayırmak. Betonarme bir duvarın kendi ağırlığı sesin büyük kısmını zaten keser; çelik iskelette o ağırlık yoktur. Bu yüzden ses yalıtımı sonradan eklenen bir katman değil, duvarın ve döşemenin kurgusunun kendisidir.

Çelik yapıda ses neden farklı davranır?

İki ayrı ses türü vardır ve çözümleri aynı değildir.

Hava doğuşlu ses konuşma, televizyon ve trafik gibi havada yayılan sestir. Bunu durduran şey esas olarak kütledir: bir yüzey ne kadar ağırsa titremesi o kadar zorlaşır. Hafif çelik dikmeli bir duvarın kütlesi düşük olduğu için tek başına kütleye güvenilmez; onun yerine iki ayrı yüzey ve aralarındaki boşluk kullanılır.

Darbe ve yapı doğuşlu ses ise ayak sesi, düşen eşya, kapı çarpması ve tesisat titreşimidir. Bu ses havadan değil, doğrudan yapı elemanının içinden yürür. Çelik profil sürekli ve sert bir yol olduğu için titreşimi uzağa taşır; üst kattaki bir darbe alt katın öbür ucunda duyulabilir. Çelik yapıda şikâyetin çoğu buradan çıkar. Aynı davranışın çatıdaki hâlini çelik çatıda titreşim sayfasında ayrı ele aldık.

Duvarda ne yapılır?

Önlem	Ne işe yarar
Her iki yüze çift kat levha	Kütleyi artırır, hava doğuşlu sesi düşürür
Dikme arasına lifli dolgu	Boşluktaki hava rezonansını söndürür
Levhayı elastik profille askıya alma	Levha ile dikme arasındaki sert bağı keser
Kesişmeyen çift dikme sırası	İki yüzeyi tamamen ayırır, en etkili çözüm
Kenar, priz ve kapı çevresinde sızdırmazlık	Sesin kaçtığı boşlukları kapatır

Bu beş maddenin en çok atlananı sonuncusudur. Ses hava gibi davranır: levha kenarındaki birkaç milimetrelik açıklık, karşılıklı iki duvarda hizalanmış priz kutusu ya da kapı altındaki boşluk, dolgunun kazandırdığının önemli bölümünü geri verir. Sızdırmazlık malzeme kalınlığından ucuzdur ve çoğu zaman daha belirleyicidir.

Dolguda taş yünü tercih edilir; lifli gözenekli yapısı sesi emer, yangın tarafında da avantaj sağlar. Malzemenin ayrıntısını taş yünü sayfasında topladık.

Kat arasında ve döşemede ne yapılır?

Çelik yapıda kat arası, şikâyetin en çok geldiği yerdir. Üç katman birlikte çalışır: döşeme kaplamasının altına serilen darbe sesi şiltesi, kirişe sert bağlanmayan asma tavan ve kiriş arası boşluğa konan emici dolgu.

Kritik nokta yüzen döşemedir. Şap ya da kuru zemin plakası duvara değmemeli, çevresinde kenar bandıyla ayrılmalıdır. Şap duvara temas ederse darbe sesi şiltenin altından dolanıp duvara, oradan alt kata geçer; şiltenin yaptığı iş boşa gider.

Tesisat da bu bölümün parçasıdır. Duvar içinden geçen pis su borusu, sabitlendiği noktadan titreşimi profile verir. Kelepçeler lastik yataklı seçilir, boru gövdesi ses keçesiyle sarılır. Tesisatın hangi boşluktan geçtiğini prefabrik evde tesisat sayfasında anlattık.

Çatıda yağmur ve dolu sesi nasıl kesilir?

Metal kaplamalı çelik çatının en bilinen şikâyeti budur. Sesin kaynağı damlanın saca çarpması değil, o darbenin geniş ve arkası boş bir levhayı davul gibi titreştirmesidir. Çözüm de buradan çıkar: levhanın arkasını boş bırakmamak.

• Sac altına sürekli bir zemin sermek titreşen yüzeyi bölerek kısaltır.
• Aşık ya da mertek arasına konan lifli dolgu boşluktaki yankıyı söndürür.
• Sandviç panelde taş yünü dolgulu tip, köpük dolgulu tipe göre belirgin biçimde sessizdir.
• Vida ve conta düzeni gevşemişse ses artar; gevşek bağlantı her yağışta ayrıca titrer.

Panel çatıda bunun ne kadarının sonradan çözülebileceğini panel çatıda ses sorunu sayfasında, mevcut bir metal çatının neden ses yaptığını metal çatı ses yapıyor sayfasında ayırdık.

Kararın hangi aşamada verilmesi gerekir?

Ses yalıtımının tamamı kaba imalat aşamasında ucuz, sonrasında pahalıdır. Dikme aralığı, çift dikme kararı, kat arası şilte ve elastik askı çelik konstrüksiyon kurulurken planlanırsa yalnızca malzeme farkı yaratır.

Bitmiş bir yapıda sesin nereden geldiği duyumla değil, kaynağı kapatarak bulunur. Kapı altı ve priz boşlukları geçici olarak kapatıldığında ses belirgin düşüyorsa sorun sızdırmazlıktadır; hiç değişmiyorsa ses yapı elemanının içinden yürüyordur ve çözüm bağlantı ayrımındadır. Çelik prefabrik ev yapımı işlerinde bu iki ayrımı proje aşamasında yapıyoruz. Mevcut bir yapıda ne yapılabileceği duvarın ve döşemenin nasıl kurulduğuna bağlıdır; yerinde görülmeden kesin söylenemez, ama benzer işlerde konuştuğumuz ortalama aralığı telefonda paylaşabiliriz.