Cephe kaplaması çatıya nasıl bağlanır?

Cephe kaplamasının çatıyla birleştiği yer, cephenin en kırılgan noktasıdır. Kural tektir: cephe kaplamasının üst kenarı hiçbir yerde açık bırakılmaz ve su, kaplamanın arkasına değil önüne akar. Bu iki cümle sağlandığında birleşim tutar; sağlanmadığında cephe ne kadar iyi yapılmış olursa olsun su en üstten girer ve kaplamanın arkasında aşağı iner.

Birleşim iki farklı biçimde karşımıza çıkar: eğimli çatının saçağı ve teras çatının parapeti.

Saçaklı çatıda birleşim

Eğimli çatıda cephe kaplaması saçağın altına kadar çıkar ve orada biter. Doğru detayın bileşenleri şunlardır:

• Üst kenar kapatma profili. Kaplamanın en üst sırası açık bırakılmaz; profil ya da sıva bitişiyle kapatılır. Açık bırakılan üst kenardan içeri kuş, böcek ve su girer.
• Yeni oluk konumu. Kaplama kalınlığı kadar oluk öne alınır. Aksi hâlde çatıdan gelen su oluğun gerisine, doğrudan cephenin üst kenarına düşer.
• Alın tahtası. Çürük varsa kaplama işine başlamadan önce değiştirilir; cephe kapatıldıktan sonra oraya dönmek iskele demektir. Bu bölgedeki bozulmayı saçak tahtası çürüdü sayfasında anlattık.
• Saçak altı havalandırma boşlukları. Çatı arasına hava saçak altından girer. Kaplama ya da sıva bu boşlukları kapatırsa çatı arası havalandırması durur ve kışın yoğuşma başlar. Menfezler kaplamanın yeni yüzeyine taşınır, kapatılmaz. Bu riski saçak altı havalandırma delikleri kapanır mı sayfasında ayrıca ele aldık.
• Damlalık. Cephenin üst bitişinde ve saçak alın hattında damlalık oyuğu bulunur; su yüzeyden ayrılıp düşer, geriye dönüp cepheyi yalamaz.

Parapetli teras çatıda birleşim

Terasta iş daha hassastır çünkü parapet iki taraftan da su alır: dışarıdan cephe yüzü, içeriden çatı yüzeyi.

Doğru kurgu şöyle işler: çatının su yalıtımı yatay yüzeyde bitmez, parapetin iç yüzünden yukarı doğru döner ve parapet üst kotunun altına kadar taşınır. Cephe kaplaması ise parapetin dış yüzünü kaplar ve üst kotta biter. En üste damlalıklı bir kapak konur — harpuşta ya da bükümlü sac — ve bu kapak her iki yana da suyu atacak biçimde eğimli olur.

Kritik nokta, kapağın altında iki katmanın buluşmasıdır. Çatıdan yukarı dönen yalıtım ile cepheden yukarı gelen kaplama, kapağın altında örtüşür. Bu örtüşme sağlanmadığında su tam tepeden, parapetin gövdesine girer; içeride ise en alt kotta, parapet dibinde çıkar. Bu belirtinin okunuşu parapet diplerinden su sayfasında.

Sık yapılan hatalar ve sonuçları

Hata	Sonucu
Oluk eski konumunda bırakılır	Su cephenin üst kenarına düşer; ilk kışta kirli akıntı ve kabarma
Kaplamanın üst kenarı açık bırakılır	Su, kuş ve böcek kaplamanın arkasına girer, aşağı doğru ilerler
Saçak altı menfezleri sıvayla kapatılır	Çatı arası havalanmaz, kışın yoğuşma ve küf başlar
Parapet üstü kapak damlalıksız yapılır	Su kapağın altını dolanır, iki yüzden birden içeri girer
Çatı yalıtımı yatay yüzeyde bitirilir	Parapet dibi ilk yağışlarda sızdırır
Harpuşta derzleri açık bırakılır	Su tam parapet ortasından gövdeye iner
Alın tahtası çürükken üstü kapatılır	Hasar görünmez hâle gelir, birkaç yıl sonra kaplamayla birlikte açılır
Kaplama, oluk ile duvar arasına sıkıştırılır	Oluk arkası temizlenemez, tıkanınca su doğrudan cepheye biner

Kararın sırası: önce çatı, sonra cephe

Birleşim detayı, çatı tarafındaki bitişler kesinleşmeden çizilemez. Oluğun yeni konumu, saçağın uzatılıp uzatılmayacağı, parapet üstünün nasıl kapatılacağı ve çatı yalıtımının nereye kadar taşınacağı belirlenmeden cephe kaplamasının üst kotu doğru yerleşmez.

Bu yüzden iki iş birlikte planlandığında sıra çatıdan cepheye doğru kurulur. Yalıtım kalınlığının bu detayları nasıl sınırladığını mantolamada kalınlık nasıl seçilir sayfasında, erişim kararını cephe işinde iskele mi ip erişimi mi sayfasında ele aldık.

Keşifte hangi ölçüler alınır

Saçak çıkma mesafesi, alın tahtasının durumu, oluk tipi ve askı düzeni, saçak altı havalandırmasının olup olmadığı; terasta parapet yüksekliği ve genişliği, mevcut kapağın cinsi ve derz durumu, çatı yalıtımının parapet iç yüzünde nereye kadar çıktığı. Bu ölçüler alındığında birleşim detayı kâğıda çizilebilir ve teklife ayrı kalem olarak yazılabilir.

Cephe tarafındaki uygulamayı dış cephe mantolama, teras tarafındaki katman kurgusunu teras çatı yalıtımı, oluk ve saçak hattındaki işleri dere ve oluk tamiri sayfasında bulabilirsiniz. Birleşim detayının teklifte açıkça yazılı olması, cephe işinde sonradan çıkan tartışmaların büyük kısmını baştan kapatır.