Sorular
Duvarın üst köşesinden su geliyor, nedeni ne?
Duvarla tavanın birleştiği köşeden gelen su neredeyse her zaman çatı seviyesindeki bir detaydan gelir: taşan ya da tıkalı oluk, çürüyen saçak, açılan parapet dibi, dere hattı veya baca çevresi. Su bu noktalardan girip duvarın üstüne ulaşır ve iç yüzeye ilk kez köşede çıkar. İkinci ihtimal ısı köprüsüdür; ayrım, lekenin yağışla ilişkisine bakılarak yapılır.
Duvarın tavanla birleştiği hattan gelen su, kaynağını neredeyse her zaman çatı seviyesindeki bir detayda bulur. Sebep şu: bina kabuğuna giren su aşağı doğru inerken ilk kesintisiz yatay yüzeye, yani döşeme kenarına oturur ve iç yüzeye oradan çıkar. Bu yüzden üst köşe, çatı çevresindeki kusurların içeriye açılan ortak kapısıdır. Duvarın kendi gövdesinden kaynaklanan nem ise yukarıdan değil aşağıdan yükselir; yön okuması bu iki durumu ilk bakışta ayırır.
Hangi köşe neyi işaret eder
| Konum | Öne çıkan kaynak |
|---|---|
| Dış duvarın üst hattı, saçak hizası | Tıkalı ya da taşan oluk, çürümüş alın tahtası |
| Teras ve düz çatının kenar hattı | Parapet dibi, harpuşta derzi, su kesme detayı |
| İki çatı yüzeyinin buluştuğu iç köşenin altı | Dere sacı, açılmış bindirme |
| Baca ya da havalandırmanın hizası | Baca dibi etek sacı |
| Komşu binaya bitişik duvarın üstü | İki yapı arasındaki birleşim detayı |
| Balkon kapısının üstündeki köşe | Üstteki balkon zemininin kenar yalıtımı |
Tablo şüpheyi daraltır ama tek başına karar vermez. Yağış sırasında dışarı çıkıp oluğun davranışını izlemek çoğu vakada birkaç dakikada sonuç verir: oluk her yerinden taşıyor ya da askı hizasından geri akıyorsa aramanız gereken yeri bulmuşsunuz demektir. Oluğun taşma biçimlerini oluk taşıyor sayfasında, parapet hattındaki tipik açılmaları parapet diplerinden su sayfasında yazdık.
Akıntı mı, yoğuşma mı?
Köşe, binanın en soğuk noktasıdır. İki dış duvar ile döşeme aynı yerde buluştuğu için ısı üç yönden kaçar; kışın o bölgenin iç yüzey sıcaklığı odanın geri kalanının belirgin biçimde altında kalır. Nemli iç hava bu soğuk yüzeye değdiğinde su hâline geçer ve köşede ıslaklık, siyah lekelenme, boyada kalkma bırakır.
Ayrım için üç işaret var. Yağışla ilişki: akıntı yalnızca yağmurdan sonra çıkar, yoğuşma kuru soğukta da sürer. Dağılım: akıntı dar bir hattan iner ve aşağı doğru daralan bir iz bırakır, yoğuşma köşe boyunca eşit yayılır. Görüntü: yoğuşmada erken evrede leke değil, siyah noktalı bir kirlenme görülür. Duvardaki nemin yüksekliğe göre nasıl okunduğunu duvarda rutubet çatıdan mı sayfasında ayrıca ele aldık.
Saçak ve oluk hattı neden bu kadar sık suçlu
Bu hat, çatının topladığı bütün suyun tek bir dar kesitten geçtiği yerdir. Süzgeç tıkanır, eğim bozulur ya da askı gevşerse su oluğun arkasına, alın tahtasının üstüne geçer. Oradan duvarın üst kenarına ulaşması birkaç santimlik bir yoldur. Aynı su alın tahtasını da ıslattığı için sorun çoğu zaman iki belirtiyle birlikte gelir; ahşabın verdiği işaretleri saçak tahtası çürüdü sayfasına ayırdık.
Bu hattaki iş genellikle çatı örtüsüne dokunmadan çözülür: süzgeç ve iniş temizlenir, eğim düzeltilir, askı sıklaştırılır, gerekiyorsa ek yeri ya da dere kesiti yenilenir. Kapsamı dere ve oluk tamiri sayfasında bulabilirsiniz.
Onarım nereden başlar
Sıra yukarıdan aşağı işler. Önce çatı üstündeki detaylar gezilir: oluk, süzgeç, iniş borusu, saçak, parapet üstü ve harpuşta derzleri, dere hattı, baca dibi. Şüpheli nokta bulunduğunda kontrollü su testiyle doğrulanır; içeride bir kişi köşeyi izlerken dışarıda bölüm bölüm su tutulur. Kusur bulunduğu yerde onarılır, ardından iç yüzey tamamen kuruyana kadar açık bırakılır.
İç yüzeyin boyanması en sona kalır ve kaynak kapatılmadan yapılmaz. Kaynağın çatı olduğu doğrulanan işlerde kapsam çatı tamiri başlığına, düz ve teras çatılarda kenar detayı teras çatı yalıtımı başlığına girer. Sebep ısı köprüsüyse çözüm cephededir; yüzey sıcaklığının nasıl yükseltildiğini dış cephe mantolama sayfasında anlattık.
Üst köşe, binanın kabuğundaki en zayıf birleşimi bildiren sessiz bir gösterge gibi çalışır. Orada çıkan ıslaklık genellikle küçük bir detaydan doğar; büyüten şey, iç yüzeyi boyayıp kapatarak geçen mevsimlerdir.
Üst Köşeden Gelen Su
Sık sorulan sorular
Neden hep aynı köşe ıslanıyor, yan duvarda hiç iz yok?
Çünkü su girdiği noktadan sonra en kısa ve en kolay yolu izler. Duvarın üstündeki hatıl, kolon ya da döşeme kenarı suyu belirli bir noktaya yönlendirir ve orada aşağı bırakır. Ayrıca bina köşeleri hem daha çok rüzgâr yağmuru alır hem daha soğuktur. Yani tekrarlayan tek köşe rastlantı değil, çatı üstündeki tek bir kusurun sabit adresidir.
Dışarıdan bakınca cephede hiçbir çatlak görünmüyor, olur mu?
Olur. Su cephenin düz yüzeyinden değil, birleşimlerden girer: alın tahtası ile duvar arası, oluk askısının delik yeri, parapet harpuştasının derzi, denizlik altı. Bunların hiçbiri yerden bakışta çatlak olarak görünmez. Ayrıca giriş noktası ile içerideki iz arasında birkaç metre mesafe olabildiği için doğrudan hizaya bakmak da yanıltır.
Mantolama yaptırırsam bu köşe kurur mu?
Sebep ısı köprüsüyse evet, kurur; yüzey sıcaklığı yükseldiği için nem orada yoğuşmaz. Sebep akıntıysa mantolama tek başına çözmez, hatta suyun kaynağını sistemin arkasına gizleyebilir. Doğru sıra önce kaçağı kapatmak, sonra cepheyi yapmaktır. Mantolama öncesinde saçak, oluk ve parapet detaylarının elden geçirilmesi bu yüzden ayrı bir kalem olarak konuşulur.
Kışın var, yazın kayboluyor. Bu kaçak değil mi?
Bu davranış yoğuşmayı düşündürür, ama tek başına kaçağı elemez. Kışın hem yağış artar hem kar erime çevrimleri devreye girer; ayrıca donan oluk suyun geri yürümesine yol açar. Ayrımı yapmak için yağış olmayan soğuk bir haftada köşeyi izleyin. Kuru soğukta ıslaklık sürüyorsa yoğuşma, yalnızca yağıştan sonra çıkıyorsa akıntı öndedir.
Alçı ve boya ile kapattırdım, birkaç ay sonra geri geldi.
Beklenen sonuç. Alçı ve boya su kesici değildir; nemin çıkış yüzeyini kapatmak suyu durdurmaz, yalnızca görünmesini geciktirir. Nem duvar içinde ilerlemeye devam eder ve genellikle biraz uzağından, daha geniş bir alandan yeniden yüzeye çıkar. Kaynak kapatılmadan yapılan iç yüzey onarımı, aynı işin ikinci kez ödenmesi anlamına gelir.
