Sorular
Kış bahçesi yazın neden aşırı ısınır?
Saydam çatı güneşin kısa dalga ışınımını içeri alır; ışınım zemin ve mobilya yüzeyinde uzun dalga ısıya dönüşür ve bu ısı camdan aynı kolaylıkla geri çıkamaz. Üstelik ısınan hava yükselip çatı altında birikir. Bu yüzden içeriden takılan perde sınırlı fayda verir. Etkili sıra şudur: ısıyı cama girmeden dışarıda tutmak, en yüksek noktadan sıcak havayı atmak, kalanı soğutmayla karşılamak.
Sebep tek bir cümleyle söylenebilir: saydam yüzey güneşi içeri alır ama ısıyı geri bırakmaz. Güneşin kısa dalga ışınımı camdan kolayca geçer, içeride zemine, duvara ve mobilyaya çarpar, orada uzun dalga ısıya dönüşür. Uzun dalga ısı ise camdan aynı kolaylıkla geri çıkamaz. Buna bir de ısınan havanın yükselip çatı altında birikmesi eklenir. Sonuç, öğleden sonra kullanılamayan bir hacimdir.
Isınmayı büyüten dört etken
- Yön ve eğim. Güneyi ve batıyı gören, güneşi dik alan yüzeyler en çok kazanç yapar. Doğu cephesi sabah ısınır ama öğleden sonra rahatlar; kuzeye bakan bir kış bahçesinde sorun çoğu zaman hiç yaşanmaz.
- Saydam alanın payı. Çatının tamamı camsa hem kazanç yüzeyi büyür hem hava akışı kuracak opak bölüm kalmaz.
- Cam tipi. Güneş kontrol kaplaması olmayan düz cam, ışınımın büyük bölümünü içeri geçirir. Aynı kalınlıkta kaplamalı cam belirgin fark yaratır.
- Hava akışının yokluğu. Çıkışı olmayan bir hacimde sıcak hava çatı altında katmanlanır ve gece geç saatlere kadar orada durur. Aynı mekanizmayı çatı arası çok sıcak sayfasında da anlattık; hacim farklı, fizik aynı.
Önlemler hangi sırayla alınır?
Sıra önemlidir; tersine çevrildiğinde harcanan para karşılığını vermez.
Birinci adım — ısıyı cama girmeden kesmek. En etkili yöntem dış gölgelemedir: çatı üstü tente, dış stor, pergola kanatları ya da yaprağını döken bir ağaç. Işınım cama ulaşmadığında içeride ısıya dönüşecek bir şey de kalmaz. Aynı işi kısmen güneş kontrol kaplamalı cam yapar.
İkinci adım — sıcak havayı yukarıdan atmak. Çatının en yüksek noktasına açılır kanat konur, alt kotta da bir giriş bırakılır. Alt girişten giren serin hava, üstteki çıkıştan yükselen sıcak havanın yerini alır. Tek açıklıkla bu akış kurulmaz.
Üçüncü adım — yüzeyin bir bölümünü opak bırakmak. Güneşi dik alan bölümü sandviç panelle kapatmak, ışığı manzara yönünde bırakırken kazancı doğrudan azaltır. Örtü seçeneklerini kış bahçesi çatısında cam mı panel mi sayfasında karşılaştırdık.
Dördüncü adım — kalan yükü soğutmak. İlk üç adım kurulduktan sonra klima ya da ısı pompası makul bir kapasiteyle işi bitirir. Bu sıra atlanıp doğrudan dördüncü adımdan başlanırsa cihaz sürekli tam yükte çalışır ve yine de yetmez.
Neyin ne kadar işe yaradığı
| Önlem | Etkisi | Notu |
|---|---|---|
| Dış gölgeleme | En yüksek | Isı cama hiç ulaşmaz |
| Güneş kontrol kaplamalı cam | Yüksek | İmalat aşamasında karar verilir |
| Üst noktadan havalandırma | Yüksek | Alt girişle birlikte çalışır |
| Kısmi panel çatı | Yüksek ve kalıcı | Işığı azaltır |
| Yansıtıcı film | Orta | Cam uygunluğu sorulmalı |
| İç perde ve stor | Düşük–orta | Parlamayı keser, ısıyı az düşürür |
| Vantilatör | Düşük | Hissedilen sıcaklığı düşürür |
İmalat aşamasında verilen kararlar
Yaz davranışının büyük bölümü imalat başlamadan belirlenir: çatının hangi bölümü saydam kalacak, kanatlar nereye gelecek, dış gölgeleme için taşıyıcıya bağlantı bırakılacak mı. Bu üçü sonradan eklenebilir ama her biri camın ya da profilin sökülmesini gerektirir. Konstrüksiyonu kurarken bu bağlantı noktalarını baştan bırakıyoruz; nasıl çalıştığımızı kış bahçesi konstrüksiyonu ve çatısı sayfasında bulabilirsiniz.
Bir ayrım daha var: hacim ısıtılmayacaksa yaz sorunu genelde gölgeleme ve havalandırmayla kapanır. Isıtılan bir hacimde ise aynı örtü kışın da hesaba girer ve karar iki mevsim birlikte verilir. Bu ayrımın nereden çıktığını teras kapatma ile kış bahçesi farkı nedir sayfasında yazdık.
Yerinde bakarken ölçtüğümüz şey sıcaklık değil, kazanç yüzeyidir: hangi yön kaç saat doğrudan güneş alıyor, komşu yapı ve ağaç gölgesi nereye düşüyor, çatının hangi bölümü opak bırakıldığında manzara kaybedilmiyor. Bu üç bilgi çıktığında önlem listesi kendiliğinden sıraya giriyor.
Kış Bahçesinde Yaz Isınması
Sık sorulan sorular
İçeriden perde ya da stor yeterli olmaz mı?
Sınırlı fayda verir. Işınım cama girdikten sonra perdeye çarpar, perde ısınır ve o ısıyı içerideki havaya bırakır; yani ısı zaten hacmin içindedir. İç gölgeleme parlamayı ve doğrudan güneşi keser, sıcaklığı ise kısmen düşürür. Aynı gölgeleme dışarıda olduğunda ısı cama hiç ulaşmaz; fark bu yüzden büyüktür.
Açılır kanat çatının neresine konur?
Mümkün olan en yüksek noktaya, tercihen mahyaya yakın. Sıcak hava yükselir ve çatı altında birikir; çıkış orada değilse hava yer değiştirmez, yalnızca karışır. Bu çıkışın işe yaraması için alt kotta da bir giriş gerekir: alt kanat, kapı ya da menfez. Tek açıklık bacayı çalıştırmaz.
Isı yansıtan film yapıştırmak işe yarar mı?
Yarar ama sınırları var. Film, cama ulaşan ışınımın bir bölümünü yansıtır ve yaz konforunu ölçülebilir biçimde iyileştirir. Buna karşılık kışın da ışık ve ısı kazancını azaltır, zamanla renk verebilir ve yalıtım camının dış yüzeyine uygulandığında ısıl gerilme riski doğurur. Cam üreticisinin uygunluk bilgisi olmadan yalıtım camına film uygulanmaz.
Vantilatör mü klima mı?
Önce hava akışı, sonra soğutma. Tavan ya da duvar vantilatörü sıcaklığı düşürmez, hissedilen sıcaklığı düşürür ve durgun havayı karıştırır; gölgeleme ile birlikte çoğu zaman ara mevsimleri kurtarır. Yaz ortasında hacim gerçekten kullanılacaksa klima ya da ısı pompası gerekir. Ama gölgeleme ve havalandırma kurulmadan takılan bir klima, sürekli dolu bir kabı boşaltmaya çalışır.
Çatının bir bölümünü sonradan panele çevirebilir miyim?
Çoğu durumda evet ve bu, yaz sorununa verilen en kalıcı cevaptır. Panel camdan hafif olduğu için taşıyıcı açısından sorun çıkarmaz; iş, iki malzemenin buluştuğu hattın mahya ya da ara aşık üzerinde doğru çözülmesine bakar. En çok kazandıran yüzey, güneşi öğle ve öğleden sonra dik alan bölümdür.
