Mantolama sonrası çatı saçağı ne olur?

Saçak yerinde kalır, duvar dışarı çıkar. Mantolama; yapıştırma harcı, ısı yalıtım levhası, sıva ve son kat kaplamadan oluşan bir paket olarak cepheye birkaç santimden bir karışa kadar kalınlık ekler. Çatının saçağı bu işlemde hareket etmediği için saçağın duvarı geçme payı, eklenen kalınlık kadar azalır. Bu tek başına bir arıza değildir; arıza, kısalan payın oluk, saçak altı bitişi ve havalandırma açıklıklarıyla nasıl buluşturulacağına karar verilmeden uygulamaya başlanınca çıkar.

Payın kısalması ne zaman sorun olur?

Saçak çıkması bol olan bir binada birkaç santimlik kayıp fark edilmez. Saçağı zaten dar olan ya da hiç olmayan binalarda ise üç etki üst üste biner:

• Yağmur suyu cepheye daha yakın düşer; rüzgârlı yağışta duvarın üst bandını doğrudan yalar.
• Saçağın yaz güneşine karşı verdiği gölge daralır, cephenin üst şeridi daha uzun süre güneş görür.
• Oluk, yeni cephe yüzüne göre içeride kalır; çatıdan gelen su oluğun ağzına değil arkasına ya da kenarına düşmeye başlar.

Üçüncüsü en sık atlanan maddedir ve genellikle ilk kışta, cephe dibinde koyu bir ıslak bant olarak kendini gösterir. Duvardaki nemin kaynağını ayırmak gerekirse duvarda rutubet çatıdan mı sayfasındaki yükseklik okuması işe yarar.

Oluk ve alın tahtası hattında ne yapılır?

Oluk, saçağın ucundaki alın tahtasına asılıdır; mantolamayla yeri değişmez, değişen duvarın oluğa ne kadar yaklaştığıdır. Karar keşifte, iskele kurulmadan verilir.

Saçaktaki durum	Uygulamada karşılaşılan	Yapılan
Pay bol, oluk cepheden uzak	Levha saçak altına rahat girer	Yalıtım cephe yüzeyinde, sonlandırma profiliyle bitirilir
Pay dar	Levha oluk askısına ve alın tahtasına dayanır	Oluk sökülür, mantolama bitince askı boyu ayarlanarak geri asılır
Alın tahtası ya da saçak tahtası çürük	Levha sağlam olmayan bir yüzeye dayanır	Önce ahşap yenilenir, mantolama sonra başlar
Oluk arkasında yaprak ve toprak birikmiş	Kapatılınca o boşluk erişilemez hâle gelir	Dere ve oluk hattı açılıp temizlenir, sonra kapatılır
Saçak çıkması hiç yok	Su doğrudan cephe yüzüne düşer	Saçak uzatma ya da damlalıklı bitiş değerlendirilir

Oluk hattında değişim ya da onarım gerekiyorsa iş dere ve oluk tamiri kapsamına girer ve sırası mantolamadan öncedir.

Saçak altında yalıtım nerede biter?

Yalıtım levhası bir yerde bitmek zorundadır ve o bitiş açık bırakılamaz. Üst kenar sonlandırma profiliyle kapatılır; saçak altına yakın düşey yüzeyde ise damlalıklı profil kullanılır. Damlalık, cephe boyunca aşağı yürüyen suyu yüzeyden koparıp düşürür. Olmadığında su cephe üzerinde yol alır, toz taşır ve birkaç mevsim içinde o hat boyunca koyu bir iz bırakır — cephesi yeni yapılmış binalarda görülen bantlı kirlenmenin çoğu bu nedendendir.

Bitiş noktasındaki ahşabın durumu da kapatmadan önce görülür. Yumuşamış, kenarı ufalanan bir saçak tahtası kaplandığında sorun görünmez olur ama çalışmaya devam eder; belirtilerini saçak tahtası çürüdü sayfasında topladık.

Havalandırma açıklıkları kapanır mı?

Kapanmamalı. Çoğu eğimli çatıda hava saçak altından girer, çatı arasını geçer, mahya ya da tepe havalandırmasından çıkar. Mantolama levhası saçak altına doğru sürülürken bu açıklıkların üzeri sıvanırsa akış durur: kışın çatı arasında yoğuşma, yazın ise aşırı ısınma başlar. Uygulamada açıklıklar ya olduğu gibi korunur ya da eşdeğer kesitte yeniden açılır. Ayrıntısı saçak altı havalandırma delikleri kapanır mı sayfasında.

Saçak uzatılır mı, ne zaman?

Ahşap taşıyıcılı çatılarda uzatma mümkündür: mertek uçlarına ek parça eklenir, alın tahtası yeni hatta taşınır, su yalıtım örtüsü ve kaplamanın son sıraları yeni uca kadar sürülür, oluk yeniden asılır. Bu iş cephe ekibinin değil çatı tarafının işidir; bu yüzden kararı mantolama teklifi hazırlanırken vermek gerekir. Kaplamanın son sıraları zaten yorulmuşsa aynı iskelede çatı aktarma konuşulur — iki işi ayrı ayrı yapmanın maliyeti, iskeleyi ikinci kez kurmakla başlar.

İki işi tek dönemde yürütmenin sırası ve kazandırdıkları için cephe ve çatı işi aynı anda yapılmalı mı sayfasına bakabilirsiniz. Levha kalınlığı seçimi saçak payını doğrudan belirlediği için, karar öncesinde mantolama malzemeleri rehberindeki kalınlık aralıklarına göz atmak da işi kolaylaştırır.

Özetle saçak, mantolamanın en çok atlanan ama en çok iş açan bölgesidir. Binanın saçak payını, oluk hattının durumunu ve havalandırma açıklıklarını uygulama öncesinde ölçüp not alıyoruz; dış cephe mantolama teklifimizde bu üç kalem ayrı yazılır. Binanın fotoğrafını ve kaç kat olduğunu paylaşırsanız benzer işlerde konuştuğumuz ortalama aralığı telefonda söyleyebiliriz; kesin rakam yapı görüldükten sonra kalem kalem çıkar.