Sorular
Oluk temizliği yılda kaç kez yapılmalı?
Çevresinde ağaç olmayan binalarda yılda iki temizlik yeterlidir: yaprak dökümü bittikten sonra geç sonbaharda bir kez, kış tortusu için ilkbaharda bir kez. Saçağın üstüne dal sarkıyorsa ya da çevrede çam, kavak, çınar varsa sayı üç dörde çıkar. Bunların dışında her şiddetli fırtınadan sonra oluk ağzı ve süzgeç ayrıca kontrol edilir; tek bir dal parçası da iniş borusunu tıkamaya yeter.
Çevresinde ağaç bulunmayan, açık bir parseldeki binada yılda iki temizlik yeterlidir. Birincisi yaprak dökümü tamamen bittikten sonra geç sonbaharda, ikincisi kış boyunca biriken tortu ve kaplamadan inen taneler için ilkbaharda yapılır. Bu, en düşük düzendir. Saçağın üstüne dal sarkan, bahçesinde çam, kavak ya da çınar bulunan yapılarda sayı üç dörde çıkar ve tek bir temizlikle geçiştirilen her yıl, bir sonraki kışta tıkalı oluk olarak geri döner.
Hangi aylarda yapılır?
Zamanlama takvime değil ağaca bağlıdır. Yapraklı ağaçlar dökümünü bitirmeden yapılan temizlik boşa gider; iki hafta sonra oluk yeniden dolar. Bu yüzden sonbahar temizliği, çevredeki ağaçlar çıplak kaldıktan sonraya bırakılır.
İlkbahar temizliği ise kışın taşıdığı şeyleri alır: kırılmış dal parçaları, kuş yuvası artığı, kiremitten ya da shingle yüzeyinden kopan taneler, kurumuş yosun. Bu tortu yaprak gibi hafif değildir, dipte çamurlaşır ve oluğun eğimini bozacak kadar birikir.
Çam ağacı olan parsellerde durum ayrıdır: çam iğnesini yıl boyu döker, tek bir sonbahar temizliği çam altındaki oluğu asla temiz tutmaz.
Hangi çatı daha sık temizlik ister?
| Çatının konumu ve çevresi | Yılda temizlik sayısı |
|---|---|
| Açık parsel, çevrede ağaç yok | 2 |
| Yakınında yapraklı ağaç var, dal saçağa değmiyor | 2-3 |
| Dal doğrudan çatının üstüne sarkıyor | 3-4 |
| Çam, sedir gibi iğne yapraklı ağaç yakında | 4 |
| Kuş yoğunluğu fazla, mahya ve saçakta yuva izi var | 3-4 |
| Yosun tutmuş, taneleri dökülen eski kaplama | 3 |
Bu sayılar tavan değil taban sayılardır. Her şiddetli fırtınadan sonra oluk ağzına ve süzgece ayrıca bakılır; tek bir dal parçası iniş borusunu tıkamaya yeter. Fırtına sonrası nelere bakıldığını fırtınadan sonra çatı kontrolü sayfasında topladık.
Temizlikte yalnızca yaprak mı alınır?
Hayır, ve iş burada ayrışır. Oluğun içini boşaltmak temizliğin yalnızca ilk yarısıdır. Aynı çıkışta bakılması gerekenler şunlardır:
- Askı ve kelepçeler. Gevşemiş bir askı oluğu aşağı sarkıtır, eğim bozulur, su o noktada birikmeye başlar.
- Ek yerleri ve mastik. Kuruyup çatlamış birleşim yeri, tıkanıklıktan bağımsız olarak damlatır.
- İniş borusu ağzı ve süzgeç. Asıl tıkanma oluğun kendisinde değil, borunun ilk yarım metresinde olur.
- Alın tahtası ve saçak. Uzun süre taşan olukta arkadaki tahta koyulaşır ve yumuşar; erken görülürse tek parça değişimiyle kapanır.
- Oluk tabanında pas ve iğne delikleri. Metal olukta tortunun altı, dışarıdan bakınca hiç görünmeyen delik açar.
Bu kontroller olmadan yapılan iş temizlik değil, boşaltmadır. Oluğun ve derenin nasıl bir sistem olarak çalıştığını çatı oluğu ve dere sayfasında anlattık.
Temizliği kendiniz yapabilir misiniz?
Tek katlı bir evde, sağlam ayaklı bir merdivenle ve yanınızda biri varken yapılabilir. Merdiven oluğa değil duvara yaslanır — alüminyum ya da PVC oluk yükü taşımaz, ezilir ve kesit daralır. Eldiven, kova ve küçük bir mala işi görür.
İki kat ve üstü bina, dik eğimli çatıdan erişilen oluk, çatıya çıkmayı gerektiren dere hattı ve donmuş yüzey ustaya bırakılır. Buradaki fark işin zorluğu değil, yükseklik ve zemindir; bahçe toprağına basan merdiven yağmurdan sonra kayar. Nasıl çalıştığımızı dere ve oluk tamiri sayfasında yazdık; çatının bütününü kapsayan periyodik bakım için çatı bakımı sayfasına bakabilirsiniz.
Atlanan temizliğin bedeli nerede çıkar?
Tıkalı oluk suyu tutamayınca su iki yer bulur: saçağın arkasından duvara iner ya da doğrudan temel dibine dökülür. Birincisi alın tahtasını çürütür, cephede iz bırakır, zamanla iç duvara rutubet olarak geçer. İkincisi temel çevresindeki toprağı sürekli ıslak tutar. İkisi de yavaş ilerler ve fark edildiğinde iş artık oluk temizliği değildir.
Ağırlık meselesi de vardır: dolu bir oluk yağmurda su ile birlikte kendi askı sisteminin taşıyabileceğinin çok üstüne çıkar. Askılar bir kışta gevşer, oluk bir yerinden ayrılır ve kar yüküyle birlikte tamamen düşer. Bir temizlik atlamak tek başına bunu yapmaz; üst üste atlanan üç dört sezon yapar.
Oluk Temizlik Sıklığı
Sık sorulan sorular
Temizlik için hangi hava koşulu uygun?
Kuru ve rüzgârsız bir gün seçilir. Islak yaprak oluğun dibine yapışır, kürekle alınmaz ve süzgece doğru itilirken tıkanıklığı büyütür; kuru yaprak ise elle ya da küçük bir mala ile toplu hâlde çıkar. Rüzgârlı havada merdiven güvenliği bozulur. Don sonrası da beklenmelidir: donmuş tortu oluğun sacına yapışır, zorlanınca boya tabakası kalkar ve o nokta ilk paslanan yer olur.
Oluk temizlendikten sonra nasıl kontrol edilir?
Temizliğin son adımı su tutmaktır. Oluğun en uzak ucundan hortumla su verilir ve iniş borusunun dibinden çıkan debi izlenir. Su gecikerek geliyorsa boru içinde tortu kalmıştır; oluğun bir yerinde birikip duruyorsa eğim bozulmuştur; ek yerinden damlıyorsa mastik ömrünü doldurmuştur. Bu üç bulgu, gözle bakarak anlaşılmaz ve temizlikle birlikte aynı gün görülmesi gereken şeylerdir.
Site ve apartmanlarda bu iş nasıl planlanır?
Ortak çatıda temizlik tek tek dairelerin işi değildir; yönetim planına bağlı bir bakım kalemidir ve genellikle yıllık bakım programına yazılır. Programlı yapıldığında bina başına maliyet, tek bir tıkanıklığın açtığı iç mekân hasarının çok altında kalır. Blok sayısı fazla olan yerlerde temizlik sonbaharda tek seferde, tüm bloklar gezilerek yapılır; her blok için ayrı ayrı çıkmak hem daha uzun sürer hem daha pahalıya gelir.
Oluk temizlenmesine rağmen taşıyorsa sorun nedir?
Temiz oluğun taşması üç şeyden birine işaret eder: oluk kesiti çatının yağmur yüküne göre dardır, eğim yanlış yöne kaçmıştır ya da iniş borusu sayısı yetersizdir. Bir de yağışın şiddetli, kaplamanın dik olduğu durumlarda suyun oluğu atlayıp dışarı fırlaması vardır; bu genellikle oluğun kaplama hizasına göre yanlış yükseklikte asılmasından olur. Ölçüm yapılmadan temizlik tekrarlamak sonucu değiştirmez.
