Sorular
Teras çatıda su tahliyesi nasıl çözülür?
Teras çatıda su, yüzeye verilen eğimle süzgeçlere yönlendirilerek tahliye edilir. Doğru kurulan bir tahliyede yüzeyin tamamı en az yüzde iki eğimle iner, her bölümün kendi süzgeci vardır, süzgeç su yalıtım örtüsüne yakalı biçimde bağlanır ve parapette bir taşma çıkışı bırakılır. Bu dördü birlikte kurulmadan hiçbir su yalıtımı terası tek başına kuru tutamaz.
Teras çatıda su, yüzeye verilen eğimle süzgeçlere yönlendirilerek tahliye edilir. Adı düz çatı olsa da hiçbir teras gerçekten düz değildir; suyun kendi başına gidecek yolu olmadığı için o yolu yapı verir. Doğru kurulan bir tahliyede dört unsur birlikte çalışır: yüzeyin tamamına verilen eğim, yeterli sayıda ve doğru yerde süzgeç, süzgecin su yalıtımına yakalı bağlantısı, bir de parapette bırakılan taşma çıkışı. Bu dördünden biri eksikse su yüzeyde kalır ve her su yalıtımı, üzerinde sürekli su duran yerde eninde sonunda yorulur.
Eğim nereden ve ne kadar verilir?
Yaygın uygulama, yüzeye en az yüzde iki eğim vermektir; bu metrede iki santim düşüş demektir. Yüzde bir gibi düşük eğimlerde yapı toleransları, şapın kendi çöküntüsü ve zamanla oluşan sehim eğimi yutar ve yüzey yer yer terse döner.
Eğim üç yolla verilir: taşıyıcı döşemenin kendisine eğim verilerek, üzerine dökülen eğim betonu ya da şapla, veya eğimli kesilmiş yalıtım levhalarıyla. Hangisi seçilirse seçilsin ölçüt aynıdır: yağmur durduktan sonra yüzeyde ayakta kalan su olmamalı. Yalıtımın hangi sırayla kurulduğu tahliyeyle doğrudan bağlantılıdır; katman düzenini teras çatıda yalıtım sırası nasıl olmalı sayfasında ayrı ele aldık.
Kaç süzgeç gerekir, nereye konur?
Süzgeç sayısını çatının alanı, eğim düzeni ve iniş borusunun çapı belirler. Pratikte iki kural işi büyük ölçüde çözer: her ayrı eğim bölgesinin kendi süzgeci olmalı ve hiçbir çatıda tek tahliye noktası bırakılmamalı.
| Unsur | Görevi | Dikkat edilen nokta |
|---|---|---|
| Eğim | Suyu süzgece yürütür | En az yüzde iki, yüzeyin tamamında |
| Süzgeç | Suyu düşey hatta verir | Her eğim bölgesine en az bir adet |
| Süzgeç yakası | Örtüyü gövdeye bağlar | Örtü süzgeç flanşının altına alınır |
| Çakıl tutucu / sepet | Yaprak ve kirin inişe girmesini önler | Elle sökülebilir, mevsimlik temizlenir |
| Taşma çıkışı | Tıkanmada emniyet valfi | Süzgeç ağzının üstünde, yalıtım kotunun altında |
| İniş hattı | Suyu aşağı taşır | Çap ve eğim, çatı alanına göre seçilir |
Süzgeçler parapet dibine değil, bölgenin en alçak noktasına konur. Parapetin hemen dibindeki bir süzgeç hem temizlenmesi zor bir cepte kalır hem de o birleşimi sürekli suya maruz bırakır. Parapet diplerinde biriken suyun yarattığı hasarı parapet diplerinden su sayfasında anlattık.
Su neden yüzeyde kalıyor?
En sık görülen sebep ters eğimdir: yüzey kâğıt üzerinde süzgece iniyordur, uygulamada bir bölge süzgeçten yüksekte kalmıştır. İkinci sebep tıkanmadır — süzgeç sepeti yaprakla dolar, çakıl serilmiş çatılarda çakıl sepetin içine dolar. Üçüncüsü kapasitedir: alanına göre ince kalan bir iniş borusu, sağanakta gelen debiyi yutamaz ve su yüzeyde birikir.
Yüzeyde duran suyun tek zararı ıslaklık değildir. Su ağırlıktır ve göllenen bölge zaten en çok sehim yapan bölgedir; su biriktikçe sehim artar, sehim arttıkça daha çok su birikir. Buna kir, yosun ve kışın donma-çözünme döngüsü eklenince örtü hızla yorulur. Göllenmenin okunuşunu ve ölçüsünü teras çatıda göllenme sayfasında topladık.
Mevcut bir terasta tahliye nasıl düzeltilir?
İşe ölçmeyle başlanır: yağıştan bir gün sonra çatıya çıkılıp duran su alanları tebeşirle işaretlenir, derinlikleri not edilir, süzgeç ağzı kotu ile çevresindeki yüzey kotu karşılaştırılır. Bu tek ölçüm, sorunun eğimden mi tıkanmadan mı geldiğini çoğu zaman ayırır.
Sonrasında müdahale kademelidir. Tıkanma ve sepet sorunu temizlikle çözülür. Süzgeç kotu yüksek kalmışsa süzgeç indirilir ve çevresi yeniden yalıtılır. Eğim tersine dönmüşse yerel dolgu ya da eğimli levha ile bölge yeniden yönlendirilir. Yüzeyin geneli bozuksa iş artık nokta onarımı değil, katmanların yenilenmesidir; kapsamı teras çatı yalıtımı sayfasında, düşey hattın onarımını dere ve oluk tamiri sayfasında bulabilirsiniz.
Terasın kuru kalması yılda iki kez tekrarlanan basit bir işe de bağlıdır: sonbahar sonunda ve ilkbaharda süzgeç sepetlerinin sökülüp temizlenmesi, taşma çıkışının açık olduğunun görülmesi. Bu kontrolü yapan bir çatı, aynı örtüyle belirgin biçimde daha uzun gider. Kendi terasınızda sorunun eğimde mi detayda mı olduğu, yüzey görülüp süzgeç kotları ölçülünce netleşir; benzer işlerdeki ortalama aralığı telefonda paylaşabiliriz.
Teras Çatıda Su Tahliyesi
Sık sorulan sorular
Teras çatıda tek süzgeç yeterli olur mu?
Küçük ve tek eğimli bir terasta hidrolik olarak yeterli görünebilir, ama pratikte risklidir. Tek süzgeçli bir çatıda o süzgeç yaprakla ya da kuş yuvasıyla kapandığı anda çatının tamamı havuza döner ve suyun gidecek başka yolu kalmaz. Bu yüzden küçük teraslarda bile ikinci bir tahliye noktası ya da en azından parapette bir taşma çıkışı bırakılır; ikisi aynı anda tıkanmaz.
Süzgeç çevresi neden en çok akıtan yerdir?
Çünkü orada su yalıtımı kesilir ve farklı iki malzeme birleşir. Örtü süzgeç gövdesine yakalı biçimde bağlanmamışsa, su örtünün altına örtünün kendi kesiğinden girer. Ayrıca süzgecin çevresi çatının en alçak noktasıdır; yüzeydeki bütün su, günün sonunda oradan geçer. Bu iki sebep birleşince en çok yüklenen ve en sık açılan detay süzgeç dibi olur.
Parapetteki taşma çıkışı hangi yüksekliğe konur?
Su yalıtımının parapet üzerindeki kıvrım yüksekliğinin altında, ama süzgeç ağzının belirgin biçimde üstünde kalacak biçimde. Amaç şu: süzgeçler çalışırken bu delikten su akmaz; süzgeçler tıkanıp seviye yükselince su, yalıtımın bittiği kotu aşmadan dışarı boşalır. Böylece hem çatının taşıyabileceğinden fazla su yüklenmesi hem de suyun parapet üstünden içeri sarkması engellenir.
Kışın süzgeç donarsa ne yapılır?
Donma riski olan yerlerde süzgeç, çatının yalıtım katmanının içinde kalacak biçimde seçilir; gövdesi soğuk dış havayla temas eden bir süzgeç ağzından itibaren buz tutar. Sorun yaşanan mevcut çatılarda ısıtmalı süzgeç ya da iniş hattının yalıtılması çözüm olur. Kar yükü altında tıkalı bir tahliye, ağırlığı kısa sürede tasarım sınırının üstüne çıkarabildiği için bu detay taşıyıcı bir konudur, konfor konusu değil.
Mevcut terasta eğimi düzeltmek yalıtımı sökmeyi gerektirir mi?
Çoğu zaman evet, çünkü eğim yalıtımın altındaki şap ya da eğim betonuyla verilir. Bununla birlikte küçük göllenme alanlarında, mevcut örtü üzerine eğimli yalıtım levhası ve yeni örtü serilerek çözüm üretilebilir. Karar, mevcut örtünün durumuna ve terasın taşıyabileceği ek yüke bakılarak verilir; her iki yol da açılmadan, yalnız fotoğrafla seçilmez.
