Asansör boşluğunda su: kuyuya giren suyun kaynağı nasıl ayrılır

Asansör kuyusu, binanın en alt noktasından çatısına kadar uzanan kapalı bir bacadır. İçinde hareket eden bir kabin, gerilim altındaki kablolar, bir pano ve çelik aksam vardır. Bu yüzden kuyuda görülen su, aynı miktarda su bir depo odasında görülse omuz silkilecekken burada baştan ciddiye alınır. İyi haber, teşhisin şaşırtıcı derecede sistemli olmasıdır: su nereden geliyorsa orada iz bırakır ve kuyu düşey bir hacim olduğu için suyun görüldüğü kot doğrudan kaynağı işaret eder.

Önce güvenlik: kuyuya kimse inmez

Bu sayfadaki hiçbir teşhis adımı kuyu içine girmeyi gerektirmez ve gerektirmemelidir. Kuyu kapağını açıp aşağı sarkmak, kabin üstüne çıkmak ya da kat kapısını zorlayıp açmak, evde yapılabilecek işler değildir. Kuyu içinde kabin habersizce hareket edebilir, karşı ağırlık düşey olarak geçer ve pano enerjilidir.

Yapılacak sıra şudur: kabini kullanmayı bırakın, mümkünse asansörü en üst durakta bekletin, kat kapılarının kapalı kaldığını doğrulayın ve yetkili servise bildirin. Panoda ya da makine dairesinde ıslaklık görüyorsanız enerji kesme kararını da servise bırakın; ıslak bir panonun şalterine ıslak elle dokunmak, çözmeye çalıştığınız sorundan çok daha tehlikelidir. Aynı mantık çatı arasındaki tesisat için de geçerli, onu çatı arası elektrik riski sayfasında ayrıca anlattık.

Su hangi kotta görünüyor

Bu tek soru ihtimallerin çoğunu ayırır.

Üstte ise — makine dairesi tabanında, panonun üstünde, kuyunun tavanına yakın duvarlarda — kaynak neredeyse her zaman makine dairesinin kendi çatısı ya da kuyu havalandırma menfezidir. Makine dairesi ana çatının üstüne oturan küçük bir kutudur; parapeti alçak, harpuştası incedir ve çatı yenilemelerinde en sık atlanan yerdir. Islaklık yağıştan sonra artıyorsa bu ihtimal güçlenir.

Dipte ise — yalnızca kuyu çukurunda birikiyor, üst taraf tamamen kuru — kaynak yukarıdan gelmiyor demektir. Asansör çukuru binanın en alçak hacmidir; yamaç araziye oturan yapılarda çoğu zaman dışarıdaki zemin seviyesinin epeyce altında kalır. Yağıştan bir iki gün sonra yükselen, tabandaki köşelerden kaynayan su zemin suyudur.

Her iki uçta da varsa iki ayrı sorun bir arada olabilir; bu, düşünüldüğü kadar nadir değildir. Üstteki sızıntı zamanla dibe iner ve alttaki birikintiyi maskeler. Bu yüzden üst tarafın kuruluğu tek başına kanıt sayılmaz; kuru bir günde tekrar bakmak gerekir.

Yağmurla ilişkisi ne söylüyor

Suyun ne zaman arttığını not edin; bu, kot bilgisinden sonraki en güçlü ikinci veridir.

Yağışla eş zamanlı artan su dışarıdan gelir: çatı, parapet, menfez. Yağıştan bir iki gün sonra yükselen su topraktan gelir. Yalnızca belirli bir rüzgâr yönünde gelen yağmurda beliren ıslaklık, neredeyse kesin olarak menfez ya da cephedeki bir açıklıktır. Hava durumundan tamamen bağımsız, her gün aynı hızda ilerleyen ıslaklık ise tesisattır — kuyuya komşu bir kolon hattı ya da çatıdaki su deposunun taşması.

Gölcük olmadan yalnızca yüzeylerde damlacık görüyorsanız olay yoğuşmadır. Kuyu duvarı dış havaya bakıyorsa yüzey soğuktur; içerideki nemli hava bu yüzeyde su bırakır. Bu durumda raylarda ve halatlarda pas başlar ama tabanda su birikmez.

Bekleyebilir mi

Kuyu suyu için “birkaç ay sonra bakarız” doğru bir cevap değildir; ama her durum da aynı aciliyette değildir.

Hemen müdahale isteyen durumlar: panoda ya da kuyu içi buatta ıslaklık, çukurda kabin tamponuna ulaşan su seviyesi, asansörün kendiliğinden durması ya da kat hizasını kaçırması, kapı kilit devrelerinde arıza. Bunlarda asansör durdurulur.

Birkaç gün içinde planlanabilir durumlar: yalnızca yüzey nemi, çukurda birkaç santimlik ve seviyesi artmayan su, yağıştan sonra beliren ama hızla çekilen ıslaklık. Bu grupta bile bekleme süresi haftalarla ölçülmez, çünkü su duvarda ilerledikçe hem yalıtım hem metal aksam bozulur.

Kendi başınıza ne yapabilirsiniz

Yapabilecekleriniz kuyunun dışında kalan her şeydir ve bunlar gerçekten işe yarar: yağış günlerini not etmek, kuyu kapağını açmadan en üst durak kapısının eşiğine bakmak, makine dairesine güvenli biçimde girilebiliyorsa yalnızca kapı ağzından tavanı ve tabanı gözlemek, binanın dışını dolaşıp makine dairesi kutusunu ve parapetini uzaktan fotoğraflamak, çatıdaki su deposunun taşma borusunun akıp akmadığına bakmak.

Yapmayacaklarınız: kuyuya inmek, kabin üstüne çıkmak, kat kapısını zorlamak, çukurdaki suyu kovayla boşaltmaya çalışmak, panoya müdahale etmek ve makine dairesinden çatıya çıkmak. Yağmurda, karda ve rüzgârda çatıya kesinlikle çıkılmaz; makine dairesi çatısı zaten dar ve parapeti alçak olduğu için normal şartlarda bile riskli bir yüzeydir.

Usta ve servis birlikte ne yapar

İş genellikle iki taraflıdır ve bu ayrımı baştan bilmek zaman kazandırır. Asansör servisi kuyu içi ekipmanı, panoyu ve emniyet devrelerini değerlendirir; kuyunun güvenli biçimde erişilebilir hale gelmesini o sağlar. Yapı tarafı ise suyun girdiği noktayla ilgilenir.

Yapı tarafındaki sıra şudur: makine dairesi çatısında kaplama, parapet birleşimi ve harpuşta kontrol edilir, gerekirse kontrollü su verilerek denenir; menfezin yönü ve yağmur kesicisi değerlendirilir; çukurda ise su seviyesinin kuru bir haftada nasıl davrandığı ölçülür. Yukarıdan gelen sularda çözüm su yalıtımı ve detay onarımıdır; bunu teras çatı yalıtımı tarafında yürütüyoruz. Parapet dibi ve harpuşta kaynaklı girişlerin belirtilerini ayrıca parapet diplerinden su sayfasında ayırdık; makine dairesi kutusunun kendine özgü sorunları ise asansör makine dairesi çatısı sayfasında.

Kuyudaki su bir kez kesildikten sonra iş bitmiş sayılmaz: pas başlamış metal yüzeylerin temizlenip korunması ve çukurun kuru kaldığının birkaç yağış boyunca doğrulanması gerekir. Asansör, binada arızası en pahalıya mal olan sistemdir; kuyusunu kuru tutmak yapılabilecek en ucuz bakımdır.