Evde nem oranı yüksek: nem nereden geliyor, nasıl düşürülür

Higrometrenin gösterdiği sayı bir teşhis değildir. Aynı yüzde altmış beş değeri bir evde kapalı geçen bir hafta sonunu, başka bir evde tavan arasında sessizce ilerleyen bir su girişini anlatır. Farkı ortaya çıkaran şey sayının kendisi değil, nerede ve ne zaman ölçüldüğüdür. Bu sayfa, tek bir rakamdan kaynağa nasıl inileceğini anlatıyor.

Sayı ne zaman gerçekten “yüksek” sayılır

Bağıl nem, havanın o sıcaklıkta taşıyabileceği su buharının yüzde kaçını taşıdığını söyler. Sıcaklık düştükçe taşıma kapasitesi de düşer; bu yüzden aynı miktar su, soğuk bir yüzeyin yanında aniden “fazla” hale gelir ve yoğuşur.

Pratik eşikler şöyle: kışın yüzde otuz beş ile elli arası rahat bir banttır. Yüzde altmışın sürekli aşılması küf için uygun ortam demektir. Yüzde yetmişin üstünde ise yüzeyde küf günler içinde görünür hale gelir.

Ama asıl belirleyici olan iç hava değil, yüzey sıcaklığıdır. Yirmi derece ve yüzde altmış nemde çiy noktası yaklaşık on iki derecedir. Odanın ortası kuru görünürken dış duvarın köşesi on bir derecedeyse, orada su oluşur. Bu yüzden küf hep aynı yerlerde çıkar: dış duvar köşeleri, tavan kenarı, kolon ve kiriş hizaları, çatı arasına açılan kapağın çevresi.

Nem nereden gelir

Dört ayrı kaynak vardır ve çözümleri birbirinden tamamen farklıdır.

Yaşam nemi. Nefes, duş, yemek pişirme, bulaşık, çamaşır, bitki ve akvaryum. Sıradan bir hane günde on litreyi bulan su buharını iç havaya bırakır. Bu nem üretilmeye devam eder; tek çaresi dışarı atılmasıdır.

Yapı nemi. Yeni sıva, şap ve beton kuruma süresince nem verir. Yeni ya da yeni tadilat görmüş bir evde ilk kış nem yüksek okur, sonraki kışlarda geriler.

Yoğuşma. Nem üretilmiyor, sadece soğuk yüzeyde yoğunlaşıyordur. Bunun ayrıntısını çatı arasında yoğuşma sayfasında ele aldık; en görünür biçimi ise camlarda buğulanma olarak karşınıza çıkar.

Yapıya giren su. Çatı, teras, cephe, tesisat ya da zemin. Bu, listedeki tek “arıza”dır; diğer üçü düzen sorunudur.

Üç gün, üç nokta: ölçerek daraltmak

Tek bir okuma yanıltır, kayıt yanıltmaz. Aynı cihazla üç noktada, sabah ve akşam ölçün ve yazın: odanın ortası, dış duvara bakan bir köşenin on santim önü, en üst kattaki ya da çatı arasına en yakın hacim.

Sonra üç soruyu cevaplayın:

Fark nerede toplanıyor? Tek bir odada belirgin yükseklik varsa kaynak o odadadır — çamaşır, akvaryum, tıkalı bir aspiratör ya da o odanın dış duvarı.

Ne zaman yükseliyor? Akşam ve duş sonrası zıplayıp gece geriliyorsa yaşam nemidir. Yağıştan sonraki iki üç günde yükseliyorsa yapıya su giriyordur; hava durumuyla birlikte bir tablo tutmak bu ayrımı tek başına yapar.

Kapılar kapalıyken ne oluyor? Bir odayı yirmi dört saat kapalı tutup ölçün. Nem oda kapalıyken artıyorsa nem kaynağı o odanın içindedir ya da duvarındadır.

Duvarın kendisinden mi geliyor sorusunun basit cevabı folyo testidir: otuza otuz santim alüminyum folyoyu dört kenarından duvara bantlayın, üç gün sonra sökün. Odaya bakan yüz ıslaksa iç havadan yoğuşma, duvara bakan yüz ıslaksa yapıdan gelen su vardır.

Acil mi, bekleyebilir mi

Yüksek nem tek başına acil bir durum değildir; haftalarla ölçülen bir konudur. Şu üç işaret varsa sıralamayı öne alın: alçıpan tavanda sarkma ya da yumuşama, aydınlatma ve priz çevresinde ıslaklık, birkaç haftada gözle görülür biçimde büyüyen küf. Evde astımlı biri, bebek ya da yaşlı varsa da beklemeye gerek yok.

Nemin yağışla birlikte hareket ettiğini gördüyseniz iş artık iç düzenle çözülmez; su girişinin bulunması gerekir. Duvardaki izin çatıdan mı geldiğini ayırmak için duvarda rutubet çatıdan mı sayfasındaki yükseklik okuması işinizi görür.

Kendiniz ne yapabilirsiniz, ne yapmamalısınız

Yapabilecekleriniz sanılandan fazla. Duştan sonra aspiratörü kapıyı kapalı tutarak on beş dakika çalıştırın. Pişirme sırasında davlumbazı çalıştırın ve tencere kapaklarını kapalı tutun. Çamaşırı kapalı odada kurutmayın. Mobilyayı dış duvardan birkaç santim ayırın. Radyatörün önünü perdeyle kapatmayın; ısınmayan duvar yüzeyi yoğuşmanın ilk adresidir. Günde iki kez, karşılıklı pencereleri açarak beş dakikalık sert havalandırma yapın.

Yapmamanız gerekenler de net. Menfezleri ve saçak altı havalandırma deliklerini kapatmayın — bunun nedenini çatı arası havalandırması neden gerekli sayfasında ayrıntılandırdık. Kullanılmayan odayı hem soğuk hem kapalı tutmayın; o oda evin yoğuşma toplayıcısına dönüşür. Küflü yüzeyi maskesiz zımparalamayın. Ve çatıya çıkmayın — yağmurda, karda ya da rüzgârda kesinlikle çıkılmaz; kiremit ıslakken sabun gibi kayar.

Usta geldiğinde ne yapar

İlk iş ölçmektir: yüzey sıcaklıkları, iç ve dış bağıl nem, şüpheli noktalarda nem ölçer probu. Yüzey sıcaklığı haritası, ısı köprülerini ve yalıtımın kesildiği yerleri tahmine gerek kalmadan gösterir.

Ardından çatı arasına bakılır. Mertek uçlarında ve çivi başlarında damlacık, yalıtım üstünde ıslak leke, saçak havalandırmasının yalıtımla tıkanmış olması — bunlar yoğuşma tablosunun tipik işaretleridir ve çözümü çatı arası yalıtımı tarafında, katman sırasının düzeltilmesiyle olur. Yağışla ilişkili bir artış varsa aynı ziyarette dere, oluk, baca dibi ve pencere etekleri kontrol edilir.

Sıra hiç değişmez: önce suyun girdiği yer kapatılır, sonra ıslanan katman kurutulur ya da değiştirilir, sonra yalıtım ve havalandırma düzeni kurulur, en son yüzey yapılır. Ters sırada yapılan her iş, ikinci kez yapılır.

Nem oranı bir arıza değil, evin durumunu okuyan bir göstergedir. Sayıyı düşürmeye değil, sayının neden yükseldiğini anlamaya çalışın; iğnenin gösterdiği yer, işin başlayacağı yerdir.