Çatı akıntısı elektrik tesisatına zarar verir mi?

Evet, verir ve bu risk damlamanın kendisinden daha ciddidir. Tavan boşluğu çoğu evde aynı zamanda tesisat yolu olduğu için, çatıdan giren su kablo hattına, buatlara ve armatür kutularına doğrudan ulaşır. Bu yüzden akıntı görüldüğünde ilk iş kabı yerleştirmek değil, o bölgenin sigortasını kapatmaktır.

Su tesisata nasıl ulaşıyor

Kaplamanın altına giren su mertek üzerinde yol alır ve takıldığı ilk yerde aşağı iner. Tavan boşluğunda takılacak en uygun yerler tesisat elemanlarıdır: buat kutuları, kablo kelepçeleri, armatür gövdeleri ve spot yuvaları. Bunlar suyun akışını kesen çıkıntılardır; su orada birikir.

Alçıpan tavanlarda spot yuvası açık bir giriştir; suyun tesisata ulaşması için ayrıca bir kusur gerekmez. Sıva altı tesisatta ise su, kablonun geçtiği boru içine sızabilir ve boru boyunca ilerleyerek anahtar ya da priz kutusuna kadar iner. Bu yüzden akıntı üst kattayken ıslaklığın bir alt kattaki prizde görülmesi mümkündür.

Suyun izlediği yol, elektriğin izlediği yolla çakıştığı için hasar da tek noktada kalmaz. Bir buata giren su, o buattan beslenen bütün hattı etkiler; arıza çoğu zaman ıslanan noktada değil, hattın en zayıf ek yerinde ortaya çıkar. Bu yüzden kontrol tek armatürle sınırlı tutulmaz, o hattın tamamı gözden geçirilir.

Hangi belirtiler acil kabul edilir

• Armatürden, spottan ya da lamba duyundan su damlaması
• Işıkların titremesi, yanıp sönmesi ya da parlaklığının değişmesi
• Priz veya anahtardan cızırtı sesi gelmesi, yanık kokusu
• Sigortanın ya da kaçak akım rölesinin yağıştan sonra tekrar tekrar atması
• Anahtar kapağının ya da priz çerçevesinin çevresinde nem izi
• Duvarda, tesisat hattı boyunca uzanan çizgisel ıslaklık

Bu belirtilerden biri varsa o hat kullanılmaz ve elektrikçi çağrılır. Aynı gün müdahale gerektiren diğer tabloları çatı akıyor, geçici olarak ne yapabilirim sayfasına yazdık.

Sigortayı kapatmak yeterli mi?

Sigortayı kapatmak anlık riski keser, kalıcı hasarı önlemez. Kesilen hatta gerilim yoktur ama nem yayılmaya devam eder ve etkisi elektrik akmadığı sürede de sürer:

Etki	Ne olur
Yalıtım direncinin düşmesi	Kablo yalıtımı nemle iletkenleşir, kaçak artar
Klemens ve uçlarda oksitlenme	Temas direnci yükselir, bağlantı ısınır
Metal buat ve kutularda korozyon	Kapak ve rakor sızdırmaz özelliğini yitirir
Armatür sürücüsünde nem	Görünür hasar olmadan zamanla arıza verir
Topraklama hattında pas	Koruma işlevi zayıflar

Bu tablonun sonucu şudur: sigortayı kapatmak bir güvenlik adımıdır, bir onarım değil. Yüzey kuruduktan sonra ilgili hattın ölçülmesi gerekir.

Kuruyunca kendiliğinden düzelir mi

Kısmen. Yalıtım direnci, nem tamamen çekildiğinde çoğu zaman kabul edilebilir değerlere döner. Buna karşılık oksitlenmiş bir klemens, paslanmış bir uç ya da nem görmüş bir elektronik sürücü kuruyarak eski hâline gelmez. Bu elemanlar zamanla ısınır ve arıza çoğu kez akıntıdan aylar sonra ortaya çıkar; o zaman da sebep çatıya bağlanmaz.

Doğru sıra şöyledir: kaçak kapatılır, tavan boşluğu havalandırılarak kurutulur, ıslanan buatlar açılıp bağlantıları yenilenir, hat ölçülür ve şüpheli armatürler değiştirilir. Kurutma tamamlanmadan yapılan ölçüm yanıltıcı sonuç verir.

Çatı arası tesisatı ayrı bir başlıktır

Çatı arasında geçen hatlar hem yağış suyuna hem yoğuşmaya açıktır ve buradaki tesisat çoğu binada yıllarca kimsenin bakmadığı bir bölgede kalır. Nemli ortamda ek yerlerinin izolasyon bandıyla geçiştirilmiş olması sık rastlanan bir durumdur. Bu bölgeye özgü riskleri çatı arası elektrik riski sayfasında topladık.

Çatı işine başlanırken bu hatların yeri önceden belirlenir. Kaplama sökülürken, mertek değişirken ya da yalıtım serilirken tesisatın nereden geçtiğini bilmemek, çatıyı onarırken elektriği kesmek anlamına gelir. Çalışma öncesinde hattın işaretlenmesi, çatı tamiri kapsamında yapılan ilk hazırlıklardan biridir. Suyun tavan içinde nasıl yayıldığını ve nereye kadar gidebildiğini ise tavanda su lekesi sayfasında anlattık.