Sorular
Çatı akıyor, geçici olarak ne yapabilirim?
Geçici müdahale önce içeriden yapılır: akıntının olduğu bölgenin sigortası kapatılır, kabaran tavanın en alt ucu ince bir delikle boşaltılır, su bir kapta toplanır ve altındaki eşya çekilir. Dışarıda yapılacak tek geçici iş, yüzey kuruduktan sonra çatı arasına branda serilmesi ya da tıkalı oluk ağzının açılmasıdır. Yağış sürerken ıslak çatıya çıkılmaz.
Geçici müdahalenin amacı kaçağı kapatmak değil, su içeri girerken evin gördüğü zararı durdurmaktır. Sıra da bu yüzden içeriden başlar: elektrik, su, eşya, kayıt. Dışarıda yapılabilecek her şey ikinci sıradadır ve yalnızca yüzey kuruduktan sonra gündeme gelir.
İçeride ilk yarım saat
Akıntının olduğu bölgenin sigortası kapatılır. Tavan içindeki buat ya da armatür kutusuna ulaşan su, damlamanın kendisinden daha tehlikelidir; bunun neden böyle olduğunu çatı akıntısı elektrik tesisatına zarar verir mi sayfasında ayırdık.
Ardından su tek noktada toplanır. Tavanda kabarma varsa en alt ucundan delinir ve altına alçak, geniş bir kap konur. Kabarma yoksa damlayan noktanın altı boşaltılır. Halı, mobilya ve elektronik çekilir, çekilemeyenin üstü naylonla örtülür. Son iş kayıt tutmaktır: tavanın genel görüntüsü, lekenin yakın çekimi, yerdeki su. Yönetim ya da sigorta devreye girecekse bu fotoğraflar tartışmayı kısaltır.
Dışarıda ne yapılır, ne yapılmaz
Yağış sürerken ıslak çatıya çıkılmaz. Islak kiremit, ıslak shingle ve ıslak sac kuru hâline göre çok daha kaygandır; ayrıca basılan ıslak kaplama yeni kırıklar açarak mevcut kaçağı büyütür. Yağış bittikten ve yüzey kuruduktan sonra, güvenli erişim varsa şunlar yapılabilir:
- Oluk ağzının ve süzgecin temizlenmesi. Tek katlı bir yapıda, sağlam merdivenle ve yanınızda biri varken. Suyun neden geri yürüdüğünü oluk tıkandı sayfasında anlattık.
- İniş borusu dibindeki tıkanıklığın açılması.
- Çatı arasına, akıntının geldiği noktanın üstüne branda ya da kalın naylon serilmesi. Bu, suyu mertek boyunca yönlendirip bir kaba akıtmak içindir; kaçağı kapatmaz ama iç mekânı korur.
- Yerden görülebilen kırık parçanın fotoğraflanması, sonraki keşif için.
Çatı yüzeyine çıkmayı gerektiren her şey, dere sacına ya da baca dibine müdahale, kaplamanın altına girmeyi gerektiren her tespit ustaya bırakılır.
Merdiven ayrı bir başlıktır. Yağıştan sonra zemin gevşer, merdivenin ayakları toprağa gömülür ve açı sessizce bozulur. Merdiven sert ve düz bir yüzeye kurulur, üst ucu dayandığı noktadan bir miktar yukarı taşar, tırmanan kişi iki eliyle tutunur ve aletini elinde değil kemerinde taşır. Oluğa yaslanan merdiven oluğu ezer, askısını açar ve eğimini bozar; dayanma noktası alın tahtası ya da duvar olmalıdır. Merdiveni aşağıdan tutan biri yoksa çıkılmaz.
Geçici çözümler ne kadar dayanır?
| Müdahale | Ne zaman uygun | Beklenen ömür |
|---|---|---|
| Kap ve iç yönlendirme brandası | Her koşulda, yağış sürerken | Akıntı bitene kadar |
| Oluk ve süzgeç temizliği | Yüzey kuru, erişim güvenli | Yaprak dökümüne kadar |
| Dış branda ile üst örtme | Yüzey kuru, rüzgâr yok | Birkaç hafta |
| Kaymış parçanın yerine oturtulması | Kuru yüzey, düşük eğim | Bir sonraki fırtınaya kadar |
| Islak yüzeye mastik ya da bant | Hiçbir zaman | Tutmaz |
Son satır özellikle önemli. Islak yüzeye sürülen mastik, altına nem hapsettiği için sorunu ertelemekle kalmaz, ahşabın çürümesini hızlandırır. Kalıcı yamanın kuru zemin istediği kuraldır.
Hangi durumda beklenmez
Bazı belirtiler geçici müdahaleyle idare edilmez ve aynı gün bakılması gerekir: tavanın gözle görülür biçimde sarkması, alçıpanın çatırdaması, akıntının elektrik armatüründen gelmesi, çatı arasında merteklerin ıslak ve yumuşak bulunması, fırtınada kaplamanın büyük bir bölümünün açılması. Bu tabloların hepsinde su yalnızca leke bırakmaz, taşıyıcıyı ve tesisatı etkiler. Aynı şey kar erimesiyle gelen akıntı için de geçerlidir; orada su yavaş ama sürekli gelir ve ahşabı günlerce ıslak tutar. Yağış sonrası nelere bakıldığını fırtınadan sonra çatı kontrolü sayfasına yazdık, aynı gün müdahalede ne yaptığımızı ise acil çatı tamiri sayfasında bulabilirsiniz.
Geçici müdahalenin dürüst tarifi şudur: kazanılan zaman, kaçağın nerede olduğunun sakin kafayla aranabilmesi içindir. O arama yapılmadan atılan her yama tahmine dayanır; tahminle kapanan çatı ilk sağanakta yeniden açılır. Aramanın nasıl yürüdüğünü çatı akıntısının yeri nasıl bulunur sayfasında adım adım anlattık. İşin büyüklüğü keşifte belli olur; benzer işlerde konuştuğumuz ortalama aralığı telefonda da söyleyebiliriz, kesin rakam yapı görüldükten sonra kalem kalem çıkar.
Geçici Müdahale
Sık sorulan sorular
Kabaran tavanı delmek zararı büyütmez mi?
Tersine, küçültür. Şişen bölgenin içinde biriken su kendi hâline bırakılırsa alçıpan ya da sıva geniş bir alandan birden kopar; o zaman tamir edilecek yüzey de büyür, altındaki eşya da zarar görür. Kabarmanın en alt noktasına ince bir vida ucuyla açılan tek delik suyu kontrollü biçimde boşaltır ve kaplamanın kalanını kurtarır. Delmeden önce o bölgenin elektriği kesilir, altına kap konur.
Kova yerine ne kullanılabilir?
Geniş ağızlı ve alçak bir kap, dar ve yüksek kovadan daha iyi iş görür; damla sıçraması azalır, taşma riski düşer. Kabın dibine bir bez ya da sünger atmak sesi keser ve sıçramayı bitirir. Damlama birden çok noktadan geliyorsa naylon örtüyü hafif eğimle gerip suyu tek noktaya yönlendirmek, altına da tek kap koymak daha az iş çıkarır. Kap dolmadan boşaltılır.
Geçici müdahaleden sonra çatı kurumadan tamir yapılabilir mi?
Su bazlı mastik, membran yaması ve harç ıslak yüzeye tutmaz. Islak zemine yapılan yama birkaç gün sonra kenarından açılır, üstelik altına kalan nemi hapsederek ahşabın çürümesini hızlandırır. Kalıcı onarım için yüzeyin kuru olması gerekir. Yalnızca mekanik işler, kırık bir parçanın değişimi ya da bir bağlantının sıkılması, yüzey kurur kurumaz yapılabilir.
Branda serildiyse ne kadar beklenebilir?
Düzgün gerilmiş ve kenarları ağırlıklarla sabitlenmiş bir branda birkaç haftalık bir tampondur. Rüzgâr brandanın altına girip onu yelken gibi şişirir; bağlantı noktaları zamanla yırtılır ve kaplamayı da sürükleyebilir. Bu yüzden branda sonrası ilk uygun havada asıl onarıma geçilir. Kışın uzun süre brandayla idare etmek, çoğu zaman ilkbaharda daha büyük bir işe dönüşür.
