Sorular
İş sırasında çıkan çürük nasıl fiyatlanır?
Doğru yöntem, çürüğün birim fiyatını iş başlamadan teklife yazmaktır: mertek ve aşık metretül, tahta ve lata metrekare, mahya kirişi ve uç eki adet olarak. Söküm sırasında çürük çıkınca ölçü birlikte alınır, bulgu fotoğraflanır ve önceden yazılı birim fiyatla çarpılıp onayınıza sunulur. Böylece rakam iş ortasında pazarlıkla değil, baştan konuşulmuş bir hesapla çıkar.
Doğru yöntem, çürüğün fiyatını çürük çıktıktan sonra değil, iş başlamadan önce belirlemektir. Teklif yazılırken taşıyıcı elemanların birim fiyatı ayrı satırlar hâlinde konur; söküm sırasında bulgu çıkınca ölçü birlikte alınır, fotoğraflanır ve o birim fiyatla çarpılır. Böylece çatı açıkken pazarlık yapılmaz, önceden konuşulmuş bir hesap işler.
Neden birim fiyat, neden götürü değil?
Çünkü miktarı kimse önceden bilmez. Kaplama yerindeyken merteklerin yalnızca alt yüzü çatı arasından görülür; üst yüzleri, lata altları ve tahtanın durumu söküm açılana kadar okunamaz. Bu belirsizliği götürü bir rakama gömmenin iki yolu var ve ikisi de kötü: ya risk primi eklenir ve çürük çıkmasa bile ödersiniz, ya prim eklenmez ve iş ortasında yeni bir rakam konuşulur.
Birim fiyat üçüncü yolu açar: çıkarsa ödersiniz, çıkmazsa ödemezsiniz, fiyat baştan bellidir. Bu satırın teklifte bulunması, uygulamayı yapan tarafın söküm sonrasını da hesaba kattığını gösteren pratik bir işarettir.
Hangi eleman hangi birimle ölçülür?
| Çıkan bulgu | Ölçü birimi | Nasıl belgelenir |
|---|---|---|
| Mertek ucu çürümesi, uç eki | Adet | Bulgunun yakın ve geniş çekimi |
| Mertek ya da aşık kesiti değişimi | Metretül | Değişen boy, şeritle ölçülü fotoğraf |
| Tahta kaplama ve lata değişimi | Metrekare | Alan sınırları işaretli fotoğraf |
| Mahya kirişi ya da göğüsleme | Adet / metretül | Yerinde ölçü ve kesit fotoğrafı |
| Saçak alın tahtası | Metretül | Söküm öncesi ve sonrası çekim |
| Metal taşıyıcıda korozyon kesiti | Metretül | Kesit ölçüsü ve pas derinliği notu |
Ölçünün birlikte alınması bu tablonun en önemli satırıdır. Değişen boy şeritle ölçülür, fotoğrafta şerit görünür ve rakam aynı gün yazılır. Sonradan hatırlanan ölçü, ne kadar iyi niyetli olursa olsun tartışmaya açıktır.
Bulgudan onaya kadar sıra
Süreç şöyle işler:
- Durdur ve göster. Çürük görüldüğünde o bölgede montaja geçilmez; bulgu ev sahibine ya da yönetime gösterilir.
- Ölçüyü birlikte al. Değişecek kesitin sınırı işaretlenir, boyu ölçülür, fotoğraflanır.
- Hesabı çıkar. Teklifte yazılı birim fiyatla çarpılır, kereste ve işçilik ayrı görünür.
- Onay al. Yazılı onay — mesaj da olur — alınmadan ek iş yapılmaz.
- Uygula ve kayda geçir. Yeni kesit takılır, kapatmadan önce ikinci bir fotoğraf çekilir.
Beşinci adım en çok atlanan adımdır. Kapatılmadan önce çekilen fotoğraf, ödenen ek işin karşılığını görünür kılan tek belgedir; çatı kapandıktan sonra o kesit bir daha yıllarca görünmez.
Çürüğün sınırı nereye kadar kesilir?
Uygulamada sık sorulan asıl soru budur. Çürük ahşap görünen sınırında bitmez; mantar, sağlam görünen bölgeye doğru bir miktar ilerlemiş olur. Bu yüzden kesim, çürüğün bittiği noktadan bir miktar ileriden yapılır ve yeni kesit sağlam ahşaba oturtulur. Kesim sınırı görünür çürüğe göre yapılırsa iki yıl içinde aynı yer yeniden yumuşar.
Bunun anlamı şudur: ölçülen metretül, gözle görülen çürük boyundan biraz uzun çıkar. Bu bir fazla hesap değil, işin gereğidir — ama bu payın neden alındığının açıklanması beklenir.
Çürümenin nasıl başladığını ve hangi bölgelerde yoğunlaştığını ahşap mertek çürümesi, saçak tarafındaki karşılığını saçak tahtası çürüdü sayfasında topladık.
Yaygın çürükte karar değişir
Bulgu bir iki mertekle sınırlıysa iş ek işle kapanır. Çürük birden çok mertekte, aşıkta ya da mahya kirişinde görülüyorsa artık ek iş değil, kapsam değişikliği konuşulur; bu noktada devam eden işin adı ahşap çatı taşıyıcı yenileme olur. Çatı hattında sarkma da varsa bulgunun ciddiyeti için çatı sarkması sayfasına bakın.
Bu ihtimali baştan kapatmanın yolu, teklifte yalnızca birim fiyatı değil, “yaygın çürük çıkarsa nasıl ilerlenir” sorusunun cevabını da yazmaktır. Teklifte hangi satırların bulunması gerektiğini çatı teklifinde hangi kalemler yazılı olmalı sayfasında listeledik.
Çıkan Çürüğün Fiyatı
Sık sorulan sorular
Çürüğün gerçekten çıktığını nasıl doğrularım?
Söküm sırasında yerinde bakın; çatı açıkken çürük ahşap gözle de elle de belli olur, rengi koyulaşmış ve kesiti lifli hâlde ufalanır. Yerinde bulunamıyorsanız fotoğraf isteyin: bulgunun yakın çekimi, çevresiyle birlikte geniş çekimi ve ölçü şeridiyle çekilmiş hâli. Sökülen çürük parçaların iş bitene kadar sahada tutulmasını istemek de meşru bir taleptir.
Çürük çıktı diye toplam fiyat ikiye katlanabilir mi?
Sağlıklı bir işte katlanmaz, çünkü artan yalnızca ahşap ve o ahşabın işçiliğidir; iskele, söküm, örtü, kaplama ve çatıya çıkış zaten ödenmiştir. Toplamın beklenmedik biçimde büyümesi genellikle iki şeyden çıkar: birim fiyatın baştan yazılmamış olması ya da ölçünün tek taraflı alınması. İkisi de önlenebilir şeylerdir.
Onay vermezsem iş nasıl devam eder?
Çürük kesit taşıyıcı görevi görmüyorsa üstüne yeni kaplama dizilmesi doğru olmaz; bu durumda ya o bölge kapsam dışında bırakılır ya da iş durur. Karar sizindir, ama sonucunun yazılı olarak belirtilmesini isteyin. Uygulamayı yapan tarafın, taşımayan bir kesitin üstüne kaplama dizip sonucunu garanti etmesi beklenemez.
Çürük çıkması süreyi ne kadar uzatır?
Tek bir mertek ucunun eklenmesi yarım gün almaz. Birden çok mertekte kesit değişimi, aşık yenilemesi ya da geniş alanda tahta değişimi ise günler ekler; ayrıca kereste temini gerekiyorsa bekleme doğar. Bu yüzden keşifte risk görülen çatılarda kereste bir miktar önden hazır edilir.
Bu bulgu keşifte neden görülemedi?
Çünkü keşif anında yüzey hâlâ kapalıdır. Merteklerin alt yüzü ve uçları çatı arasından görülebilir, ama üst yüzleri, lata altları ve tahta kaplamanın durumu ancak söküm sırasında ortaya çıkar. Deneyimli bir gözle risk önceden işaretlenebilir; kesin ölçü söküm anında çıkar. Doğru olan, bu belirsizliği fiyata gizlemek yerine birim fiyat olarak yazmaktır.
