Kolon mantolama nedir?

Kolon mantolama, mevcut bir betonarme kolonun dıştan sarılarak taşıma kapasitesinin ve deprem altındaki şekil değiştirme yeteneğinin artırılmasıdır. İki ana yolu vardır. Birincisi çelik mantolama: kolonun dört köşesine köşebent yerleştirilir, bunların arasına belirli aralıklarla yatay kuşak lamaları kaynatılır ve ortaya kolonu saran bir çelik kafes çıkar. İkincisi betonarme mantolama: mevcut kolonun etrafına yeni boyuna donatı ve etriye kurulur, kalıp alınır ve kesit yeni betonla büyütülür. Hangisinin uygulanacağını hesap belirler.

Mantolama neyi değiştirir

Sarılan bir kolonda üç şey birden iyileşir. Kesit büyüdüğü ya da çelik eklendiği için eksenel ve eğilme kapasitesi artar. Yatay kuşaklar ya da sık etriyeler betonu yanal olarak sıkıştırdığı için beton daha büyük şekil değiştirmelere dayanır — buna sargılama denir ve depremde kolonun aniden değil kademeli davranmasını sağlar. Üçüncüsü kesme kapasitesidir: özellikle etriyesi seyrek yapılmış eski kolonlarda kuşaklama, en kritik zayıflığı doğrudan kapatır.

Bunların hiçbiri kolonu tek başına ilgilendirmez. Bir kolon sertleştiğinde deprem kuvvetinin binadaki dağılımı değişir; bu yüzden hangi kolonların mantolanacağı bina modeli üzerinden seçilir. Hesabın nasıl kurulduğunu deprem performans analizi nedir sayfasında anlattık.

Çelik mantolama nasıl uygulanır

Sıra	Yapılan iş
1	Kolon yüzeyindeki sıva ve kaplamanın sökülmesi, betonun temizlenmesi
2	Donatı taraması, köşe düzeltmesi ve yüzey pürüzlendirmesi
3	Köşebentlerin kolon köşelerine yerleştirilmesi ve hizalanması
4	Yatay kuşak lamalarının projedeki aralıkla kaynatılması
5	Profil ile beton arasındaki boşluğun epoksi ya da akışkan harçla doldurulması
6	Kaynak dikişlerinin kontrolü, korozyon koruması, kaplama ve sıva

Bu yöntemin sahadaki avantajı kuruluğu ve hızıdır: kalıp beklemesi yoktur, iş kat kat ilerler ve kesit artışı sınırlıdır. Bu yüzden oturulan binalarda ilk tercih genellikle budur; sınırlarını güçlendirme sırasında binada oturulur mu sayfasında açtık. Sahada nasıl çalıştığımızı çelik kolon güçlendirme sayfasında bulabilirsiniz.

Kritik nokta, çelik kafesin mevcut betonla birlikte çalışmasıdır. Profil ile beton arasındaki boşluk doldurulmazsa kafes yalnız kendi başına durur, kolona ortak olmaz. Kaynak kalitesi ve dolgunun eksiksiz olması, işin görünmeyen ama belirleyici kısmıdır.

Betonarme mantolama nasıl uygulanır

Mevcut kolonun yüzeyi açılır ve pürüzlendirilir, yeni donatının mevcut yapıya bağlanacağı noktalara ankraj delikleri açılıp donatı ekilir, boyuna demirler ve sık aralıklı etriyeler kurulur, kalıp alınır ve akışkanlığı yüksek beton ya da özel harçla döküm yapılır. Kür süresi beklenir, kalıp sökülür.

Bu yöntem daha yüksek kapasite artışı verir ve çeliğe göre korozyon-yangın konusunda daha az bakım ister. Karşılığında kesit belirgin biçimde büyür, iş ıslak ve yavaştır, kür süresi takvimi uzatır. Alt katlarda ve yükü ağır kolonlarda tercih edilir.

Sargı yöntemi ne zaman devreye girer

Lifli polimer sargı, kolonun karbon ya da cam elyaf kumaşla epoksi kullanılarak sarılmasıdır. Kesit neredeyse hiç büyümez, iş çok hızlıdır ve kolon köşelerinin yuvarlatılması dışında ağır hazırlık istemez. Buna karşılık eksenel kapasiteyi mantolama kadar artırmaz; asıl katkısı sargılama ve kesme tarafındadır. Hangi elemanın hangisini kaldırdığını çelik güçlendirme mi karbon fiber mi sayfasında karşılaştırdık.

Bina genelinde rijitlik eksikse eleman bazlı çözümler yetmez ve perde duvar gündeme gelir; bu ayrımı kolon güçlendirme mi perde duvar mı sayfasında ele aldık.

Cephe mantolamasıyla karıştırmayın

Aynı kelimeyle anılan iki iş vardır ve birbirinin yerine geçmez: kolon mantolama taşıyıcı bir güçlendirme imalatıdır, dış cephe mantolaması ısı yalıtımıdır. Ayrımı mantolama depreme karşı koruma sağlar mı sayfasında ayrıntılandırdık.

Kolon mantolama, onaylı proje olmadan başlanmayan bir iştir. Projeniz hazırsa imalat listesini ve etaplamayı yerinde çıkarabiliriz; benzer kapsamda konuştuğumuz ortalama aralığı proje elinizdeyken telefonda da paylaşabiliriz.