Sorular
Moloz ve artan malzemeyi kim kaldırır?
Sökülen eski kaplamayı, kırık kiremidi, çürük ahşabı ve ambalaj atığını işi yapan taraf toplar, indirir ve döküm sahasına taşır; bu kalem teklifte ayrıca yazılmalıdır. Bedeli ödenmiş artan yeni malzeme ise mal sahibinindir — yedek kiremit ve mahyanın bir bölümünü ileride kullanmak üzere saklamak yerinde olur.
Ayrım basittir ve iki kelimeyle özetlenir: sökülen ile artan aynı şey değildir. Sökülen malzeme — eski kiremit, kırık parça, çürük lata, yıpranmış örtü, sac kırpıntısı, ambalaj — işin çıkardığı atıktır ve toplanması, indirilmesi, taşınması işi yapan tarafın sorumluluğundadır. Artan malzeme ise sizin bedelini ödediğiniz, kullanılmamış yeni üründür ve size aittir. Teklifte bu iki başlığın ayrı ayrı yazılması, işin sonunda çıkan en yaygın tartışmayı baştan kapatır.
Sökülen ve artan malzeme neden ayrı ele alınır?
| Malzeme | Kime ait | Ne yapılır |
|---|---|---|
| Kırık kiremit, çürük lata, eski örtü | Yüklenici sorumluluğunda | Toplanır, döküm sahasına taşınır |
| Sağlam çıkan eski kiremit | Mal sahibi karar verir | Bir kısmı yedek olarak saklanır |
| Hurda değeri olan sac, oluk, bakır | Baştan yazılır | Mahsup edilir ya da bırakılır |
| Ambalaj, palet, naylon, streç | Yüklenici sorumluluğunda | Sahadan kaldırılır |
| Artan yeni kiremit, mahya, vida | Mal sahibi | Kuru yerde saklanır |
| Artan membran ve yalıtım levhası | Mal sahibi | Serin, güneş görmeyen yerde saklanır |
Tabloda tek belirsiz satır hurda değeri olan metaldir; onun da belirsizliği teknik değil, konuşulmamış olmasından gelir. Çinko oluk, bakır dere ve galvaniz sac sökümden çıktığında bir karşılığı vardır. Bu karşılığın kime kalacağı teklifte tek cümleyle yazıldığında konu kapanır.
Moloz sahadan nasıl çıkar?
Çatı molozu yalnızca ağır değil, sivri ve dağılgandır. Bu yüzden indirme yöntemi işin güvenlik kısmının parçasıdır: kiremit aşağı atılmaz, moloz kaydırağı ya da kova düzeniyle indirilir. İskele varsa dış tarafına file çekilerek küçük parçaların dışarı savrulması engellenir. Aşağıda molozun toplandığı alan sınırlanır ve giriş kapısı, otopark, bahçe geçişi bu alanın dışında bırakılır.
Sahadan çıkış ise konteynerle ya da kamyonla olur ve inşaat–yıkıntı atığı olarak belediyenin gösterdiği döküm sahasına götürülür. Kapsamlı sökümlerde bu iş kendi başına bir kalemdir; bina yıkımı ve hafriyat sayfasında taşıma ve döküm tarafını ayrıca anlattık.
Özel dikkat isteyen atık var mı?
Var. Eski yapılarda çatı kaplaması olarak kullanılmış eternit levhalar asbest içerebilir ve bu malzeme sıradan moloz gibi kırılıp atılamaz. Kırıldığında havaya karışan lif, hem çalışanlar hem bina sakinleri için risktir. Böyle bir levha görüldüğünde yapılacak şey söküme devam etmek değil, durup tespit ettirmektir; bertarafı da yetkili işletmeler üzerinden, ayrı usulle yürütülür. Konuyu asbestli eternit çatı sayfasında ayrı ele aldık.
Yalıtım levhaları, membran artıkları ve mastik tüpleri de karışık atıkla birlikte gitmez; ayrıştırılması gerekir. Bu ayrım sahada yapılırsa hem taşıma hacmi düşer hem döküm sorunsuz olur.
Teklifte hangi cümle bulunmalı?
Uzun bir madde gerekmez, üç satır yeter: sökümden çıkan atığın toplanması ve döküm sahasına taşınmasının kime ait olduğu; hurda değeri olan malzemenin nasıl değerlendirileceği; artan yeni malzemenin mal sahibine bırakılacağı. Bu üç satır yazılıysa iş sonunda konuşulacak bir şey kalmaz.
Bir de saha temizliğinin sınırı yazılmalıdır. “Moloz kaldırıldı” cümlesi çoğu zaman büyük parçaları anlatır; oysa asıl sorun çıkaran şey küçüklerdir. Yüzeyde kalan çivi ve vida yağmurla oluğa iner ve süzgeci tıkar; bahçeye düşen çivi araç lastiğine zarar verir. Teslim kontrolünde çatının yanı sıra saçak altına ve çevre zemine bakılmasının sebebi budur — kontrol listesinin tamamını iş bittiğinde neyi kontrol etmeliyim sayfasında topladık. Yedek olarak ayıracağınız kiremitleri seçerken de kiremit çeşitleri sayfasındaki tip ayrımına bakın; yanlış tipte saklanan yedek, ihtiyaç anında çatıya oturmaz.
Moloz ve Artan Malzeme
Sık sorulan sorular
Sökülen kiremidin bir kısmını saklamalı mıyım?
Kaplama tümüyle yenilenmiyorsa evet, mutlaka. Eski üretim kiremitlerin ölçüsü ve rengi bugünkü ürünlerle birebir tutmaz; ileride tek bir kiremit kırıldığında elinizdeki yedek, çatının bütünlüğünü koruyan tek çözüm olur. Sağlam çıkan parçalardan bir miktarını kuru ve donmayan bir yerde, üst üste değil dik istiflenmiş hâlde saklayın. Aynı şey mahya kiremidi için de geçerlidir.
Eski sac, oluk ve bakırın hurda değeri kime kalır?
Bu baştan konuşulması gereken bir başlıktır, çünkü sessiz kalındığında çoğu zaman sökme yapan tarafta kalır. Doğru yol, hurda değeri olan malzemenin — çinko oluk, bakır dere, galvaniz sac, demir konstrüksiyon — teklifte ayrı bir satırda gösterilmesi ve ya bedelden mahsup edilmesi ya da mal sahibine bırakılmasıdır. Miktar belirsizse 'sökümden çıkan hurda mal sahibinindir' cümlesi yeterlidir.
Moloz konteyneri için izin gerekir mi?
Konteyner parsel içinde duruyorsa gerekmez. Yola ya da kaldırıma konulacaksa belediyeden izin alınır ve gece görünürlüğü için işaretlenmesi istenir. Bazı belediyeler konteyner hizmetini kendi veriyor, bazıları yetkilendirdiği firmalar üzerinden yürütüyor. Bu başlığı işe başlamadan sormak gerekir; sonradan gelen bir uyarı hem molozu sahada bekletir hem de işi durdurur.
Apartmanda moloz gideri nasıl paylaşılır?
Çatı ortak yer olduğu için çatı sökümünden çıkan molozun gideri de kat malikleri arasında arsa payı oranında paylaşılır. Yalnız bir daireyi ilgilendiren bir tadilat molozu ise o dairenin sorumluluğundadır ve ikisinin karışmaması için farklı zamanlara alınması iyi olur. Teklifte moloz kaleminin ayrı gösterilmesi, bu paylaşımın yönetim toplantısında tartışmasız geçmesini sağlar.
Bahçedeki bitkiler ve araçlar nasıl korunur?
Sökme başlamadan önce düşme hattı belirlenir. Saçak altındaki bitkiler brandayla örtülür, saksılar çekilir, araçlar cepheden uzaklaştırılır. Kiremit doğrudan aşağı atılmaz; moloz kaydırağı ya da kova sistemiyle indirilir. İskele varsa dış tarafına süpürgelik ve file çekilmesi, küçük parçaların aşağı ulaşmasını engeller. Bu önlemler işin başında konuşulmazsa sonradan telafisi zor olur.
