Oluk temizliğini kendim yapabilir miyim?

Çoğu tek katlı evde oluk temizliği kendinizin yapabileceği bir iştir; belirleyen şey oluğun ne kadar kirli olduğu değil, o noktaya nasıl ulaşıldığıdır. Kuru havada, sağlam zemine kurulmuş doğru bir merdivenle ve yanınızda ikinci bir kişi varken saçak hattı temizlenebilir. Yükseklik arttıkça, çatıya çıkma ihtiyacı doğdukça ve yüzey ıslandıkça iş hızla kendi yapabileceğiniz sınırın dışına çıkar.

Kendiniz yapabilir misiniz: karar tablosu

Durum	Karar
Tek katlı ev, saçağa merdivenle ulaşılıyor	Yapılabilir
İki katlı ev, sağlam zemin ve yardımcı kişi var	Dikkatle yapılabilir
Üç kat ve üzeri	Yapılmaz
Oluğa ulaşmak için çatı yüzeyine çıkmak gerekiyor	Yapılmaz
Saçak hizasından elektrik hattı geçiyor	Yapılmaz
Yüzey ıslak, yosunlu ya da hava rüzgârlı	Ertelenir
Zemin eğimli, yumuşak toprak ya da çakıl	Yapılmaz

Kararın çoğu merdivenin nereye kurulacağıyla verilir. Ayak basacak zemin düz ve sıkı değilse, merdivenin üst ucu güvenle dayanacak bir yüzey bulamıyorsa iş orada biter. Bu iki koşul sağlanmıyorsa oluğun ne kadar kirli olduğunun bir önemi kalmaz; erişim güvenli değilse temizlik de güvenli değildir.

Merdiven kuralı

Merdiven duvara yaklaşık dörtte bir eğimle dayanır: yükseklik dört birim ise taban duvardan bir birim uzakta durur. Daha dik kurulan merdiven geriye devrilir, daha yatık kurulan alt uçtan kayar. Üst uç, çıkılacak hizadan bir miktar yukarı taşmalı ki iniş çıkışta tutunacak yer olsun.

Oluğa dayanmak en yaygın hatadır. Alüminyum ve PVC oluk yan yükü taşımaz; merdiven baskısıyla kesit ezilir, askı ayrılır ve eğim bozulur. Bozulan eğim, oluk temizken bile su tutar. Bu birikinti kışın donar ve askıları iyice açar; sonucu buz sarkıtı ve oluk sayfasında anlattık.

Çalışırken gövde merdiven basamaklarının arasında kalır, yana uzanılmaz. Uzanmak yerine merdiven taşınır. Yükseklikte iş güvenliğinin bütün kurallarını çatıda iş güvenliği rehberinde topladık.

Temizliğin sırası

• Kaba birikinti: yaprak, çamur, dal ve kuş artığı eldivenle ya da plastik kürekle alınır, doğrudan kovaya veya poşete konur. Aşağı atılmaz.
• Süzgeç ve ağız: iniş borusu ağzındaki süzgeç sökülür, ayrı temizlenir, geri takılır. Tıkanmaların çoğu bu noktada başlar.
• Durulama: en uzak uçtan başlayarak düşük basınçlı su verilir; su iniş yönünde akıtılır.
• Alt uç kontrolü: iniş borusunun alt çıkışından suyun geldiği görülür. Gelmiyorsa tıkaç boru içindedir; nasıl açıldığını oluk tıkandı sayfasında yazdık.
• Askı ve ek yeri: temizlenmiş oluğun ek yerleri, askıları ve eğimi gözle kontrol edilir.

Temizlerken görülen arıza işaretleri

Oluk boşaldığında görünen şeyler, temizliğin kendisinden daha değerlidir. İç yüzeyde pas benekleri ve iğne delikleri, ek yerinde açılmış bindirme, gevşemiş ya da paslanmış askı, saçak alın tahtasında koyulaşma ve yumuşama, kenarda dışa doğru eğilme — bunların hepsi yakın zamanda yapılacak bir işin habercisidir.

Su verildiğinde belirli bir noktada göllenme oluyorsa sorun kirlilik değil eğimdir. Temiz oluktan taşma sürüyorsa kesit yetersiz ya da eğim ters olabilir; ayrımı oluk taşıyor sayfasında açtık. İniş borusu dibinde nem ve sıva kabarması varsa boru gövdesi çatlamış olabilir — bu durumun belirtilerini iniş borusu patladı sayfasına ayırdık.

Nerede durulur

Kendi yapacağınız iş temizlikle sınırlıdır. Askının yerinden sökülmesi, oluk parçasının değişmesi, eğimin yeniden verilmesi, dere sacına müdahale ve lehim ya da ek yeri yenileme işleri yükseklikte ve çoğu zaman çatı yüzeyine çıkarak yapılır; kapsamı dere ve oluk tamiri sayfasında.

Temizlik sıklığının nasıl belirlendiğini ise ayrı bir sayfaya ayırdık; ağaçlı bir bahçede ve çamlık çevresinde aralık kısalır, açık alanda uzar — ölçütleri oluk temizliği yılda kaç kez yapılmalı sayfasında bulabilirsiniz. Sık tıkanan oluklarda file ve koruyucu düşünülüyorsa hangi durumda işe yaradığını oluk koruyucu filesi sayfasında yazdık.