Sorular
Rüzgârlı yağmurda akan çatı neyi gösterir?
Yalnızca rüzgârlı yağmurda akan çatı, suyun yerçekimine karşı itildiğini gösterir. Rüzgâr yağmuru yatay çevirir ve kaplamanın bindirme aralığına, saçak alnına, mahya altına, baca dibi eteğinin kenarına basınçla sürer. Sorun genellikle kaplamada bir delik değil, bindirme boyunun kısalığı ya da kenar detayının açık kalmasıdır. Rüzgârın yönü de aranacak cepheyi doğrudan gösterir.
Rüzgârlı yağmurda akıp sakin yağmurda akmayan bir çatı, suyun yerçekimine karşı itildiğini gösterir. Dik inen yağmurda kaplamanın bindirmeleri suyu dışarıda tutmaya yeter. Rüzgâr yağmuru yatay çevirdiğinde ise su yüzeye çarpar, bindirme aralığına dolar ve rüzgârın basıncıyla yukarı doğru tırmanır. Bu tabloda aranan şey delik değil, açık kalmış bir kenar ya da kısa kalmış bir bindirmedir.
Rüzgâr suyu nasıl yukarı taşır
Eğimli bir çatı yüzeyine çarpan rüzgâr, kaplamanın üstünde ve altında farklı basınçlar oluşturur. Üst yüzeyde emme, alt boşlukta ise göreli olarak yüksek basınç doğar. Su bu basınç farkının yönünde hareket eder; ince aralıklardan içeri çekilir ve kılcal etkiyle birkaç santim tırmanır.
Bu yüzden rüzgârlı akıntılar genellikle küçük hacimlidir ama inatçıdır. Bir seferde gelen su azdır, damlama yavaş başlar; buna karşılık her rüzgârlı yağışta tekrarlar ve zamanla ahşabı sürekli nemli tutar. Çatının rüzgâr altında ne yaptığını, hangi bağlantıların zorlandığını çatı rüzgârda uçar sayfasında ayrıca anlattık.
Rüzgârın yönü aramayı kısaltır
Bu tablonun en kullanışlı yanı, kendi kendini işaretlemesidir. Akıntının olduğu günlerde rüzgârın hangi yönden estiğini not edin:
- Akıntı hep aynı yönden esen rüzgârda geliyorsa, o cephenin kenar detayları taranır.
- Akıntı iki farklı yönde de oluyorsa mesele cephede değil, mahya ya da baca gibi tepe detaylarındadır.
- Rüzgâr yönü ile akıntı noktası arasında hiçbir düzen kurulamıyorsa sorun büyük ihtimalle rüzgârdan bağımsızdır; yağışın şiddetiyle ilişkisine bakılır. Bu ayrımı çatı neden sadece şiddetli yağmurda akıyor sayfasında ele aldık.
En sık suçlu detaylar
| Detay | Rüzgârda ne olur | Belirti |
|---|---|---|
| Saçak alnı ve damlalık | Su alın tahtasının arkasına sürülür | Dış duvarın üst hizasında ıslaklık |
| Kaplama bindirmesi | Aralığa dolan su yukarı tırmanır | Yüzey ortasında dağınık, ince damlama |
| Mahya altı | Rüzgâr suyu mahya kiremidinin altına iter | Tepe hattı boyunca birden çok nokta |
| Baca dibi eteği | Etek sacının yan kanadından su girer | Akıntı hep bacanın rüzgâr alan yüzünde |
| Duvar birleşim eteği | Kenar bandı açılır, su duvarla kaplama arasına iner | Duvar dibi hattı boyunca leke |
| Çatı penceresi çerçevesi | Yan contadan basınçla su geçer | Pencerenin bir kenarında damlama |
Tabloda dikkat çeken ortak nokta, hepsinin bir kenar ya da birleşim olmasıdır. Rüzgâr, kaplamanın düz yüzeyinde iş göremez; kenarlar onun çalışma alanıdır.
Sakin yağmurda akmaması ne anlamına gelir
Olumlu bir bilgidir: kaplamanın gövdesi ve su yalıtım örtüsü büyük ölçüde iş görmektedir. Ortada geniş bir yüzey yorgunluğu olsaydı akıntı havadan bağımsız gelirdi. Bu yüzden rüzgâra bağlı akıntıların çoğu bölgesel onarımla kapanır ve yüzeyin tamamına dokunmayı gerektirmez.
Olumsuz yanı ise teşhisin zorlaşmasıdır. Sakin havada yapılan hortum testi bu tip kaçağı çoğu zaman bulamaz; su yatay itilmediği için aynı yoldan içeri girmez. Bu durumda arama, iz okumaya ve detayların elle kontrolüne kayar. Kenar bantlarının ve etek saclarının parmakla yoklanması, gözle görülmeyen açılmaları çoğu zaman ilk denemede verir. Islanan mertekten geriye yürüme yöntemini çatı akıntısının yeri nasıl bulunur sayfasında anlattık.
Onarım neye dokunur
Yapılan iş kenarı sağlamlaştırmaktır. Bindirme boyu yetersizse ilgili sıralar sökülüp doğru bindirmeyle yeniden dizilir. Kayan parçalar yerine oturtulur ve bağlantıları artırılır; kaymanın nedenlerini kiremit kaydı sayfasında topladık. Baca ve duvar birleşimlerinde etek sacı, yan kanatları duvar içine alınacak biçimde yenilenir; bu detayın kurulumu baca dibi yalıtımı sayfasında.
Rüzgârlı akıntının en çok yanılttığı yer şudur: su geldiği için kaplama suçlanır, oysa çoğu zaman kaplama sağlamdır ve eksik olan onu bitiren detaydır. Detay tamamlandığında aynı yüzey yıllarca sorun çıkarmadan çalışır.
Rüzgârda Akan Çatı
Sık sorulan sorular
Rüzgâr yönünü nasıl not almalıyım?
Yağış sırasında pencereden bakıp yağmurun hangi cepheye vurduğuna bakmak yeterlidir; bayrak, ağaç ve tente hareketi de aynı bilgiyi verir. Notu tarihle birlikte tutun ve akıntının o gün nereden geldiğini yanına yazın. İki üç olay sonunda ortaya çıkan eşleşme, aranacak cepheyi tek başına belirler. Rüzgârın yönü her seferinde değiştiği hâlde akıntı hep aynı noktadan geliyorsa mesele rüzgâr değil, o noktadaki bir hasardır.
Kiremit altına konan rüzgâr bandı işe yarar mı?
Yerinde kullanıldığında yarar. Mahya ve saçak hatlarında kullanılan havalandırmalı bantlar, suyun ve karın altına sürülmesini engellerken buhar geçişini kapatmaz. Yanlış kullanım ise kaplamanın tamamını sızdırmaz bir yüzeye çevirmeye çalışmaktır; bu, çatı arasındaki nemi hapseder ve yoğuşmaya yol açar. Bant bir detay çözümüdür, örtü yerine geçmez.
Aynı fırtınada hem su geldi hem parça uçtu, sıralama nasıl olmalı?
Önce açılan yüzey kapatılır, sonra su yolu aranır. Uçan ya da kayan parçanın bıraktığı boşluk zaten en olası giriş noktasıdır; onu kapatmadan yapılan arama zaman kaybıdır. Kapatma sırasında çevredeki bağlantılar da kontrol edilir, çünkü rüzgâr bir parçayı alırken komşularının tutuşunu gevşetir. Yüzey tamamlandıktan sonra kalan akıntı varsa detaylara bakılır.
Rüzgârlı akıntı kaplamanın tamamını değiştirmeyi gerektirir mi?
Çoğu zaman gerektirmez. Bindirme ve kenar detayı sorunları bölgesel işlerdir; ilgili sıraların sökülüp doğru bindirmeyle yeniden dizilmesi, etek saclarının yenilenmesi ve kenar bağlantılarının artırılması sonucu verir. Yüzeyin bütününe geçme kararı başka verilerle alınır: parçaların kırılganlaşması, örtünün elde dağılması, birden çok noktada taşıyıcı hasarı. Karar keşifte ölçülerek verilir.
