Sorular
Teras seramiği altına yalıtım şart mı?
Şarttır. Seramik ve derz dolgusu su yalıtım katmanı sayılmaz; su derz hatlarından, kenar birleşimlerinden ve kılcal çatlaklardan altına geçer. Bu yüzden seramiğin altında kesintisiz bir su yalıtımı bulunur; alta geçen su bu katman üzerinde toplanıp süzgece iletilir. Yalıtımsız serilen bir teras seramiği ilk yıllarda kuru görünse de suyu şap içinde biriktirir ve alt katta leke yapar.
Şarttır. Seramik ve derz dolgusu su yalıtımı yerine geçmez. Karonun kendisi su geçirmez, ama teras bir karodan değil yüzlerce karo ile aralarındaki derz hatlarından oluşur; su bu hatlardan, kenar birleşimlerinden ve zamanla oluşan kılcal çatlaklardan altına iner. Yalıtım kararı, “su alta geçer mi” sorusuna değil, “alta geçen su ne yapacak” sorusuna verilen cevaptır.
Suyun izlediği yol
Yağmur seramiğin üzerinde kalmaz; büyük bölümü eğimle süzgece gider, bir bölümü derzden emilerek yapıştırma harcına geçer. Harç ve şap gözenekli malzemelerdir, suyu tutar ve yanlara doğru dağıtır. Altta durdurucu bir katman yoksa bu su döşemeye ulaşır ve alt kattaki tavanda çıkar.
Kenarlar en az derz kadar belirleyicidir. Duvar dibi, parapet dönüşü ve kapı eşiği, kaplamanın bittiği ve suyun yön değiştirdiği yerlerdir; buralarda örtü düşey yüzeye yeterince çıkarılmamışsa su doğrudan şapın içine girer ve kaplamanın altında yatay olarak yayılır. Bu yüzden seramik altı yalıtımı yüzey işi değil, kenar işidir.
Sonuç genelde dramatik bir akıntı değil, yavaş bir bozulmadır: tavanda büyüyen soluk leke, derzlerde beyaz tuz izleri, kışın don çevrimiyle kenarından kalkan karolar. Şapın içinde kalan su donunca hacim büyütür ve karoyu yataktan ayırır; bu yüzden yalıtımsız teraslarda hasar çoğu kez ilk sert kıştan sonra görünür hâle gelir.
Katman sırası nasıl olmalı
| Sıra | Katman | İşi |
|---|---|---|
| Alttan birinci | Taşıyıcı döşeme | Yükü taşır |
| İkinci | Eğim şapı | Suyu süzgece yönlendirir |
| Üçüncü | Astar | Örtünün tutunmasını sağlar |
| Dördüncü | Su yalıtımı | Asıl bariyer; alta geçen suyu taşır |
| Beşinci | Ayırıcı / koruma katmanı | Örtüyü şaptan ve mekanik zorlanmadan ayırır |
| Altıncı | Koruma şapı | Yükü yayar, kaplamaya zemin olur |
| En üstte | Yapıştırıcı ve seramik | Kullanım yüzeyi |
Bu dizilimde kritik olan, su yalıtımının seramikten bağımsız ve kesintisiz olmasıdır. Örtü duvar ve parapet diplerinde düşey yüzeye belirli bir yükseklikte çıkarılır, kapı eşiğinde ise eşik kotunun altında bırakılmaz. Katmanların neden bu sırayla dizildiğini teras çatı katman sırası sayfasında açtık.
Hangi malzeme seramik altına uygun
Kaplama altında en sık kullanılan çözüm çimento esaslı sürme su yalıtımıdır: mineral yüzeye kimyasal olarak tutunur, üzerine doğrudan yapıştırıcı gelebilir ve ince kalınlıkta çalıştığı için kot kaybı yaratmaz. Davranışını ve sınırlarını çimento esaslı su yalıtımı sayfasında anlattık.
Geniş teraslarda ve hareket beklenen yüzeylerde ana bariyer olarak rulo membran ya da likit membran tercih edilir; üstüne ayırıcı katman, koruma şapı ve seramik gelir. Çimento esaslı sistemler esnek olmadığı için, altında çatlama beklenen bir döşemede tek başına bırakılmaz.
Süzgeç iki kademeli çözülür
Seramik kaplı bir terasta su iki farklı seviyede birikir: yüzeyde ve örtü üzerinde. Bu yüzden süzgeç tek ağızlı olmaz. Üst ağız yüzeydeki suyu alır, alt ağız örtü seviyesine sızan suyu tahliye eder. Alt kademe unutulduğunda örtü ile şap arasında kalıcı bir su tabakası oluşur; teras dışarıdan kuru görünürken içeride sürekli ıslak kalır.
Kaplamanın altındaki suyun boşalmasını kolaylaştırmak için örtü ile şap arasına drenaj levhası da serilebilir; işlevini drenaj levhası sayfasında anlattık. Yüzeyde su duruyorsa sorun yalıtımdan önce eğimdedir — nedenleri teras çatıda gölcüklenme sayfasında.
Deck seçilirse ne değişir
Ahşap ya da kompozit deck, aralıklı döşendiği için suyu doğrudan alta geçirir; bu, yalıtımı daha az değil daha çok gerekli kılar. Farkı yalnız şudur: deck genellikle ayarlanabilir kaideler üzerine oturur, örtüyle arasında hava boşluğu kalır ve örtü kuruyabilir. Zemin seçiminin diğer sonuçlarını teras deck mi seramik mi sayfasında karşılaştırdık.
Karar verirken bakılan şey karonun cinsi değil, altındaki dizilimdir. Mevcut bir terasta kenardan tek bir karo sökülüp katmanlara bakmak, tahminle yapılan bütün yorumlardan daha kesin sonuç verir. Nasıl çalıştığımızı teras çatı yalıtımı sayfasında topladık.
Seramik Altı Yalıtım
Sık sorulan sorular
Su geçirmez derz dolgusu kullansam yalıtıma gerek kalır mı?
Kalmaz demek yanlış olur. Epoksi ya da su itici derz dolgusu, normal çimento esaslı derze göre çok daha az su emer ve yüzeyin kirlenmesini geciktirir. Ama derz dolgusu sürekli bir örtü değildir: karonun kenarıyla derz arasındaki temas hattı, duvar birleşimindeki köşe ve eşik geçişleri hareket eden noktalardır. Yapı oturdukça ve sıcaklık farkıyla genleşme oldukça bu hatlarda kılcal açıklıklar oluşur. Derz dolgusu suyu yavaşlatır, altındaki örtü ise durdurur.
Kapalı balkonda da gerekir mi?
Üstü kapalı ama yanları açık bir balkonda gerekir; yağmur rüzgârla içeri girer, zemine ulaşır ve aynı yolu izler. Camla tamamen kapatılmış, üstü de yalıtılmış bir balkonda dış su yükü büyük ölçüde ortadan kalkar; orada kritik nokta artık yağmur değil, temizlik suyu ve yoğuşmadır. Yine de eşik hattı ve duvar dibi çözümsüz bırakılmaz — camlı sistemler tam sızdırmaz değildir ve alt profilde biriken suyun tahliyesi ayrıca planlanır.
Yalıtım şapın altına mı üstüne mi yapılır?
İkisi de görülür ve ikisinin de bir mantığı vardır. Eğim şapının üstüne serilen ana su yalıtımı asıl bariyerdir; yağmur suyunun tamamını taşır. Bunun bir de seramik yapıştırıcısının hemen altına sürülen ince, çimento esaslı bir katmanı olabilir — buna genellikle ikinci hat denir ve derzden geçen suyu daha yukarıda yakalar. Tek katman yapılacaksa eğim şapının üstündeki ana örtü tercih edilir; yalnız yapıştırıcı altına sürülen ince katman, altta biriken suyu tahliye edemediği için tek başına yeterli sayılmaz.
Mevcut seramiği sökmeden yalıtım yapılabilir mi?
Sınırlı biçimde. Seramik sağlam, boşluk yapmamış ve zemin kuruysa yüzey temizlenip astarlanarak üstüne likit membran ve yeni bir kaplama uygulanabilir; bu yükseklik kazandırdığı için kapı eşiği ve parapet kotu kontrol edilir. Ama karolar boşluk yapıyorsa, derzler dökülüyorsa ya da alt kattaki tavanda leke varsa örtü zaten altta iflas etmiştir. O durumda üstünü kapatmak nemi hapseder; sökülüp katmanlar açılarak yapılır.
Yalıtım yapılmamışsa bunu nereden anlarım?
Üç işaret bir arada geliyorsa büyük ihtimalle yoktur. Birincisi, alt kattaki tavanda yağıştan bir-iki gün sonra beliren ve yavaşça büyüyen lekedir. İkincisi, derz aralarında beyaz tuz izleri ve kabarmadır; su şap içinde dolaşıp kuruyunca bu izi bırakır. Üçüncüsü, kışın don çevriminden sonra kenarlarından kalkan ya da boşluk sesi veren karolardır. Kesin cevap, kenardan bir karo sökülüp altındaki katmanların görülmesiyle alınır.
