Sandviç panel ek yeri detayı: kilit, mastik ve boy eki

Sandviç panel, tek üründe kaplama ile yalıtımı birleştirdiği için montajı hızlı, detayı ise yanıltıcı derecede özel bir sistemdir. Panelin gövdesi neredeyse hiç sorun çıkarmaz; iki metal sac arasına sıkıştırılmış dolgu, hem suyu hem ısıyı tek katmanda keser. Sorun, iki panelin buluştuğu yerde başlar. Bir panel çatısında sızıntı ararken bakılacak yer üçtür: yan kilit hattı, boy ekleri ve vidaların çevresi.

Panelin zayıf yeri neresidir

Panel iki farklı kenara sahiptir ve bu kenarlar birbirine hiç benzemez. Uzun kenarlar üretimde kilit geometrisiyle biçimlendirilmiştir: üstteki panelin kenar dalgası, alttakinin kenar dalgasının üzerine oturacak biçimde profillendirilir ve aralarında mastiğin oturacağı bir kanal bulunur. Bu kenar, doğru monte edildiğinde suyu kendi geometrisiyle keser.

Uç kenarlar ise düz bir kesittir. Orada kilit yoktur; iki panel yalnızca üst üste bindirilir. Bindirme boyunca yalıtım da kesintiye uğrar, iki sac arasında bir boşluk kalır ve o boşluk nemli havanın girip yoğuştuğu bir cebe dönüşür. Panel çatılarında sızıntı şikâyetlerinin büyük bölümü bu hattan gelir; belirtileri ve ayrımını sandviç panel ek yeri akıntısı sayfasında ayrıca ele aldık.

Üçüncü zayıf nokta vidalardır. Sandviç panelde vida yalnızca sacı değil, arada bir yalıtım katmanını da sıkıştırır. Fazla sıkıldığında dolgu ezilir, üst sac çukurlaşır ve o çukur hem su tutar hem ısı köprüsü oluşturur.

Yan kilit nasıl çalışır ve mastik nereye oturur

Kilit, iki panelin kenarlarının iç içe geçmesidir; ama sızdırmazlığı geometri tek başına sağlamaz. Kilidin içindeki kanala bir mastik yatağı gelir. Bazı ürünlerde bu mastik fabrikada yerleştirilmiş hâlde gelir ve panel oturur oturmaz devreye girer; gelmiyorsa sahada butil esaslı sızdırmaz bant çekilir.

Bandın çekilmesinde üç kural var. Kesintisiz olacak — bir santimlik boşluk, o boşluk kadar açık kapı demektir. Uçlar üst üste bindirilecek, uç uca getirilmeyecek. Ve panel oturduğunda bant hafifçe yayılacak kadar konacak: fazlası panelin tam oturmasını engeller, kilidi açık bırakır.

Montajda sık atlanan bir nokta da panelin kilide oturuş biçimidir. Panel yandan zorlanarak değil, kilit hizasına getirilip yukarıdan indirilerek oturtulur. Yandan itilen panelin kenar sacı ezilir; ezilmiş bir kenar bir daha tam kapanmaz ve o hat boyunca ince bir aralık kalır.

Boy eki: yapılmasa daha iyi, yapılacaksa şöyle

Boy eki, panelin uçlarının eğim doğrultusunda bindirilmesidir. İlk ve en iyi karar, hiç yapmamaktır — panel saçaktan mahyaya tek parça sipariş edildiğinde bu risk doğmaz. Yamaç uzunluğu ya da nakliye kısıtı buna izin vermiyorsa sıra şudur:

1. Ek yeri aşık üstüne getirilir. Boşlukta yapılan bir bindirme, kar yükünde ya da üzerine basıldığında açılır.
2. Alttaki panelin üst ucunda dış sac kesilir. Bindirmenin altında kalacak kısımda üst sac geri alınır.
3. Yalıtım kesiti geri çekilir. İki panelin dolguları çakışmadan, üst panel alttakinin sacına oturabilsin diye.
4. Kesit ucuna dolgu bandı konur. Yalıtımın açık kalan ucu, nem alan bir yüzeydir; kapatılır.
5. Bindirme yüzeyine çift sıra sızdırmaz bant çekilir. Biri vida hattının su tarafına, biri iç tarafa.
6. Üst panel bindirilir ve aşığa vidalanır. Vidalar bindirmeyi ve altındaki aşığı birlikte yakalar.
7. Yan kilitler bindirmenin iki yanında sürekli tutulur. Ek hattında kilidin mastiği kesilmez.

Bindirme payı eğime göre büyür; alçak eğimde su bindirmede yavaşlar, birikir ve kılcal etkiyle yukarı tırmanabilir. Aynı zorlanma kar yükü altında katlanarak artar: eriyen kar bindirmenin önünde göllenir.

Mahya ve saçak kapatma sacları

Panel ucu açık bırakılmaz. Mahyada iki şey birden açığa çıkar: yalıtımın kesit ucu ve dalgaların altında kalan boşluklar. Bu boşluklar rüzgârın sürüklediği yağmura, toz kara, kuşa ve haşereye açık kapı bırakır.

Doğru kurgu üç parçalıdır. Panel profiline birebir uyan dolgu parçası dalga altlarını kapatır. İç kapatma sacı panel ucunu ve yalıtım kesitini örter. Dış kapatma sacı ise mahyayı iki yamacı birden alacak biçimde kapatır ve daima panelin üstüne biner. Saçakta da benzer bir düzen kurulur; orada ek olarak suyun oluğun iç yüzüne düşmesi sağlanır, aksi hâlde su saçak sacının arkasına yürür.

Havalandırmalı mahya isteniyorsa açıklık bilinçli olarak bırakılır — ama boş bırakılmaz, kuş ve haşere geçirmeyen profille korunur. Kapalı bir çatı arası varsa panelin altındaki hacmin nem dengesini ayrı düşünmek gerekir; konuyu çatı arasında yoğuşma sayfasında anlattık.

Ek yerinden gelen su her zaman yağmur değildir

Panel çatılarda en çok yanlış teşhis edilen durum budur. Üç ayrı olay aynı yerden damlar ve üçünün çaresi farklıdır.

Yağmur sızıntısı yağışla birlikte başlar, yağış bitince kısa sürede kesilir, damladığı yerde iz bırakır. Kaynağı genellikle kesintili mastik, gevşemiş vida ya da boşlukta yapılmış bir boy ekidir.

Yoğuşma yağıştan bağımsızdır. Soğuk ve berrak gecelerin sabahında görülür, damla berraktır, gün ısındıkça azalır. Panelin alt sacı iç havanın nemini soğuk yüzeyde yoğuşturmaktadır; çare mastik değil, iç nem kaynağının azaltılması ve havalandırmadır.

Panel içine girmiş nem en sinsisidir. Kesilmiş bir panel ucundan ya da açık kalmış bir vida deliğinden içeri giren nem, dolgunun içinde yol alır ve ek yerinin kesitinden uzun süre damlar. Yağıştan günler sonra süren damlama bunun işaretidir.

Mal sahibi gözüyle kontrol listesi

Panel çatıda en kolay okunan işaret vidaların dizilişidir. Vidalar düzenli aralıklarla, aynı hat üzerinde ve sacın yüzeyine dik oturmalı; eğri girmiş bir vida contayı tek yandan ezmiştir. Vida çevresinde çukurlaşma ya da pas akıntısı arayın.

İkinci kontrol kilit hattıdır. Karşıdan bakıldığında paneller arasındaki birleşim çizgisi kesintisiz ve düz görünmeli; bir yerde aralık açılmış ya da kenar dalgası yükselmişse panel tam oturmamıştır. Kilit boyunca dışarı taşmış fazla mastik görünmesi kusur değildir, hatta bandın yayıldığını gösterir — dışarı hiç taşmayan bir hatta bant konmamış olabilir.

Üçüncü kontrol mahya ve saçaktır. Mahya kapağının altından, dalga boşluklarının içine bakabiliyor musunuz? Bakabiliyorsanız dolgu parçası konmamıştır. Saçakta panel ucu görünüyor ve yalıtım kesiti açıkta duruyorsa iç kapatma sacı eksiktir.

Son olarak, iş bittiğinde panellerin ürün belgesini isteyin: dolgu cinsi, kalınlık ve sac kalınlığı yazılıdır. Bu değerlerin karşılığını sandviç panel sayfasında karşılaştırdık. Uygulamanın tamamı sandviç panel çatı kapsamında yürütülür; tek katmanlı bir alternatifin ek mantığını görmek isterseniz trapez sac bindirme detayı sayfasına bakabilirsiniz.