Trapez sac bindirme detayı: yan bindirme, boy eki ve vida yeri

Trapez sac, çatı kaplamaları arasında geometrisi en açık okunan üründür: dalgaların tepesi ve tabanı gözle görülür, suyun nereden akacağı ilk bakışta bellidir. Bu netlik uygulamayı kolaylaştırmaz, aksine hataları da açık eder. Bir trapez çatıda sızıntı arıyorsanız bakılacak yer üç noktadır — yan bindirme, boy eki ve vida delikleri. Düz yüzeyin kendisi hemen hiç sorun çıkarmaz.

Trapez sacda su nereden yürür

Sacın kesiti, düzenli aralıklarla yükselen sırtlar ve bunların arasında kalan düz tabanlardan oluşur. Yağmur suyu tabanlarda toplanır ve eğim boyunca saçağa doğru akar; her taban aslında küçük bir açık kanaldır. Dalga tepeleri ise su hattının üstünde kalır ve normal koşullarda ıslanır ama su taşımaz.

Bu basit gerçek, detayın tamamını belirler. Su taşıyan bir kanalın içine delik açmak istemezsiniz; delik açılacaksa kanalın dışında, tepede açılır. Aynı mantıkla, iki sacın yan yana geldiği yer de tabanda değil tepede olmalıdır — bindirme bir kanalın ortasına denk gelirse su o eke doğrudan basar.

Suyun kanal içindeki debisi eğim ve yamaç uzunluğuyla artar. Uzun yamaçlı bir çatıda alt bölgedeki tabanlar, üsttekilerin topladığı suyun tamamını taşır; boy eki de genellikle o bölgede yapılır. Bu yüzden boy ekinin payı, yamacın uzunluğuna ve eğimine göre büyütülür.

Yan bindirme: bir dalga mı, iki dalga mı

Yan bindirme, iki sacın uzun kenarları boyunca örtüşmesidir ve daima dalga tepesinde yapılır. Standart uygulamada üstteki sacın kenar dalgası alttakinin kenar dalgasının üzerine tam olarak oturur; buna bir dalga bindirme denir. Sakin koşullarda, orta ve yüksek eğimli çatılarda bu yeterlidir.

İki dalgaya çıkmak üç durumda gündeme gelir: eğim kaplamanın alt sınırına yaklaştığında, çatı rüzgâra açık bir konumdaysa (deniz kenarı, açık arazi, yüksek bina üstü, tepe konumu) ve sacın dalga yüksekliği düşükse. Rüzgâr suyu yatay olarak bindirmenin altına iter; ikinci dalga hem bu itmeye karşı mesafe kazandırır hem de sızdırmaz bandın oturacağı yüzeyi genişletir.

Bindirme dalgasının içine butil esaslı sızdırmaz bant konması, alçak eğimde tercih değil zorunluluktur. Bant sürekli çekilir, eklerde üst üste bindirilir ve vida hattının su tarafında kalacak biçimde yerleştirilir. Rüzgâr yükünün kaplamayı nasıl zorladığını çatı rüzgârda uçar sayfasında ayrıca anlattık.

Boy eki ve bindirme payı

Boy eki, sacın uçlarının eğim doğrultusunda örtüşmesidir ve trapez çatının en hassas noktasıdır. Mümkün olan her durumda sac, saçaktan mahyaya tek parça sipariş edilir; boy eki yapılmayan bir çatıda bu risk hiç doğmaz.

Eğim durumu	Boy bindirmesi eğilimi	Ek önlem
Dik yamaç	Alt banda yakın	Bindirme aşık üstüne denk getirilir
Orta eğim	Orta bant	Bindirmeye sızdırmaz bant çekilir
Kaplamanın alt sınırına yakın	Üst banda çıkar	Çift sıra bant, vida sıklaştırma, mümkünse eksiz sac

Bandın gösterdiği ölçü kadar önemli iki kural daha var. Birincisi, boy eki daima bir aşık üstünde yapılır; boşlukta kalan bindirme, üzerine basıldığında ya da kar yüklendiğinde açılır ve suyu içeri alır. İkincisi, üstteki sac alttakinin üzerine biner — bu sıra ters kurulduğunda yüzey düzgün görünse bile su bindirmenin altından yürür.

Vida tepeye mi tabana mı

Çatı uygulamasında vida dalganın tepesine atılır. Sebebi tek cümleyle söylenebilir: taban su taşır, tepe taşımaz. Tabana atılan bir vida, deliğini doğrudan akış kanalının içine açar; contası ilk yıllarda tutsa bile sertleştiği anda o delik bir giriş noktasına dönüşür.

Cephe kaplamasında ise durum tersine döner. Düşey yüzeyde su kanal oluşturmadan aşağı iner, dolayısıyla vida tabana atılır ve sac aşığa daha rijit oturur. Bazı sistemlerde üretici, taşıyıcı davranış gereği çatıda da taban sabitlemesi tarif eder; bu durumda özel oturma pulları ve conta düzeni verilir ve o föy uygulanır.

Vidanın kendisi de detayın parçasıdır. Matkap uçlu, EPDM contalı ve metal pullu vida kullanılır; boyu aşığı geçip yeterli diş tutacak şekilde seçilir. Sıkma ölçüsü gözle alınır: conta pul altında hafifçe yayılmalı, kenarından bir miktar taşmalı, ama ezilip fışkırmamalıdır. Fazla sıkılan vida hem contayı keser hem sacı vidanın çevresinde çukurlaştırır; o çukur dalga tepesinde bile küçük bir su birikintisi tutar.

Montaj sırası

1. Aşık düzeni kontrol edilir. Aşıklar aynı düzlemde olmalı; eğri bir aşık, sacı vidalanınca burar.
2. Yoğuşma önlemi kararlaştırılır. Yalıtımsız tek kat sacın altında kışın damlama olur; emici keçe, yalıtım ya da havalandırma kurgusu bu aşamada belirlenir.
3. Serme yönü seçilir. Hâkim rüzgâra sırt dönecek biçimde; yan bindirmeler rüzgârın geldiği yönün aksine bakar.
4. İlk sac hizalanır. Saçak hizası ve dikliği bu sacla kurulur; ilk sacın eğriliği tüm çatıya yayılır.
5. Yan bindirmeye bant çekilir, sac oturtulur.
6. Vidalar tepeye atılır. Kenar ve saçak şeritlerinde aralık sıklaştırılır.
7. Boy eki varsa aşık üstünde yapılır. Bindirmeye çift sıra bant çekilir.
8. Saçak, alınlık ve mahya kapatma sacları takılır. Her biri kaplamanın üstüne biner, altına sokulmaz.

Bittiğinde neye bakmalısınız

Yerden yapılabilecek ilk kontrol vida hattıdır. Dürbünle ya da telefon yakınlaştırmasıyla bakıldığında vida başları dalga tepelerinde, düzenli bir hat üzerinde sıralanmalıdır. Tabanlarda vida başı görünüyorsa o çatı düzeltilene kadar sürekli sızıntı adayıdır.

İkinci kontrol pastır. Vida çevresinde kahverengi akıntı izleri, contanın bozulduğunu ya da sacın kaplamasının delik kenarında zedelendiğini gösterir. Üçüncüsü hizadır: yan bindirme çizgileri saçaktan mahyaya düz ve paralel gitmeli, sac kenarları dalgalanmamalıdır.

Çatı altından bakabiliyorsanız — garaj, depo ya da açık bir sundurma altındaysanız bu kolaydır — yağmurdan sonra aşıkların üstündeki ıslak izleri arayın. Boy ekinden gelen su genellikle aşığın üzerinde bir hat bırakır. Kış sabahlarında sacın alt yüzünde toplanan damlacıklar ise sızıntı değil yoğuşmadır; ayrımı metal çatı terlemesi sayfasında anlattık.

Malzeme seçiminin bindirme kurallarını nasıl değiştirdiğini trapez sac sayfasında bulabilirsiniz. Uygulama ve taşıyıcı kısmı çelik konstrüksiyon kapsamında yürütülür; yalıtımlı bir alternatife geçmeyi düşünüyorsanız sandviç panel ek yeri detayı iki sistemin ek mantığını karşılaştırmanızı kolaylaştırır.