Shingle başlangıç şeridi: ilk sıra neden ters serilir

Shingle bir çatıda hemen hemen her sorun aynı yerden, saçaktan başlar. Sebebi levhanın kendisi değil, ilk sıranın nasıl kurulduğudur. Shingle levhası dilli bir üründür: görünen yüzünde belirli aralıklarla boşluklar vardır ve bu boşluklar bir üst sıra tarafından değil, bir alt sıra tarafından kapatılır. Çatının en alt sırasında ise kapatacak bir alt sıra yoktur. Başlangıç şeridi tam olarak bu eksiği doldurmak için vardır.

Başlangıç şeridi neyi çözer

Görünen ilk sıranın dil boşlukları, altında düz bir yüzey olmadığı sürece doğrudan ahşap kaplamaya bakar. Yağmurda bu boşluklardan geçen su alttaki örtüye iner, örtü sağlamsa oradan saçağa gider; ama saçak, örtünün de bittiği yerdir. Başlangıç şeridi bu bölgeye kesintisiz bir bitüm bandı koyar ve boşlukların altını kapatır.

İkinci görevi rüzgârdır. Shingle levhaları alt yüzlerindeki yapışkan bantla birbirine kenetlenir; bu kenetlenme olmadan levha yalnızca üst kenarındaki çivilerle tutunur ve alt kenarı serbest bir yelken gibi davranır. Saçak, rüzgârın çatıya girdiği ve en yüksek kaldırma kuvvetini ürettiği kenardır. Başlangıç şeridinin yapışkanı, görünen ilk sıranın alt kenarını buraya mühürler. Rüzgârda kalkan çatılarda hasarın neredeyse her zaman saçaktan başlayıp yukarı doğru yürümesinin sebebi budur.

Saçaktan mahyaya montaj sırası

1. Zemin hazırlanır. Ahşap kaplamanın düzgün, kuru ve çivi başlarının gömülü olması gerekir. Shingle, altındaki her kusuru yüzeyine kopyalayan bir kaplamadır.
2. Damlalıklar takılır. Saçakta damlalık sacı doğrudan ahşabın üstüne, örtüden önce. Alınlık kenarında ise damlalık sonraya, örtünün üstüne bırakılır.
3. Su ve buz bariyeri serilir. Saçak boyunca, buzlanma görülen çatılarda ve düşük eğimlerde. Bu tam yapışan membran, saçakta biriken kar eriyip yeniden donduğunda ikinci hattır; kar yükünün çatıya bindirdiği zorlamayı ayrı ele aldık.
4. Alt örtü serilir. Saçaktan mahyaya doğru, bindirmeler alttan üste.
5. Alınlık damlalığı takılır. Örtünün üzerine oturur.
6. Başlangıç şeridi çakılır. Damlalığın üzerinden yaklaşık bir buçuk santim taşacak biçimde, kesintisiz bir hat olarak.
7. Görünen ilk sıra döşenir. Alt kenarı başlangıç şeridiyle hizalı; şeridin yapışkanına oturur.
8. Sıralar kaydırılarak yükselir. Her sıra bir öncekinin dil derzlerini ortalar.
9. Mahya kapatılır. Mahya levhaları hâkim rüzgâra sırtını dönecek yönde bindirilir.

Bu sıra bozulduğunda kaplama yüzeyden kusursuz görünür; kusur ancak ilk sert yağmurda ya da ilk lodosta ortaya çıkar.

Çivi: kaç tane, nereye, ne kadar sıkı

Çivi, shingle uygulamasının en çok hafife alınan kalemidir. Üç değişkeni birden doğru tutmak gerekir.

Değişken	Doğrusu	Sonucu ne olur
Sayı	Üreticinin verdiği adet; rüzgâra açık çatıda artırılır	Az çivi rüzgârda kaldırma, çok çivi levhayı gereksiz delme demektir
Hiza	Yapışkan bandın hemen üstü	Yukarıda kalırsa alt levhayı tutmaz, aşağıda kalırsa çivi başı açıkta kalır
Sıkılık	Baş levhaya değecek kadar; gömülmeyecek	Fazla sıkılan çivi levhayı yırtar, gevşek kalan çivi başı kaplamayı kabartır

Çivinin boyu da atlanmamalı: ahşap kaplamayı geçip en az iki santim girmesi beklenir. Kısa çivi kaplamanın içinde asılı kalır ve levhayı tutmaz. Zımba teli ise shingle için uygun değildir; başı dar olduğu için levhayı zamanla keser.

Kaydırma paterni ve derz hizası

Kaydırma, dil derzlerinin üst üste gelmemesi için sıraların yatayda ötelenmesidir. Amacı basit: iki sıranın derzi aynı düşey hatta gelirse o hat, saçaktan mahyaya kadar uzanan bir su kanalına dönüşür.

Paterni belirleyen şey levhanın kendi geometrisidir; üreticiler genellikle belirli bir ölçüde ötelenmiş düzen tarif eder ve levhanın üstüne hizalama işaretleri basar. Sahada iki hata sık görülür: kaydırmanın her sırada aynı yöne yapılıp merdiven biçiminde ilerlemesi ve kaydırma ölçüsünün gözle tahmin edilmesi. Birincisi çatıda gözle fark edilen diyagonal bir desen bırakır, ikincisi ise derzleri rastgele hizalar. İkisinin de çaresi aynıdır: çatıya yatay ve düşey ip çekmek, sıraların hizasını göz yerine iple tutturmak.

Kaydırma kadar önemli bir başka nokta, ilk sıranın gerçekten düz olmasıdır. Saçakta bir santimlik eğrilik mahyaya kadar büyür ve son sıralarda mahya kiremidi altında kalması gereken boşluk kapanır ya da açılır.

Damlalıklar: saçakta altta, alınlıkta üstte

Damlalık sacı, kaplamanın kenarında suyu ahşaptan uzaklaştırıp dışarı atan L ya da T kesitli profildir. İki kenarda iki farklı sıra ister ve bu fark ezberlenmesi gereken tek şeydir.

Saçakta damlalık örtünün altına girer. Böylece örtü üstünde inen su sacın üzerine düşer ve oradan oluğa akar. Damlalık örtünün üstüne konursa örtüden gelen su sacın arkasına, doğrudan saçak tahtasının üzerine iner.

Alınlıkta damlalık örtünün üstüne gelir. Buradaki tehdit aşağı akan su değil, rüzgârın yandan sürüklediği sudur; sac örtünün üstünde olduğunda o suyu dışarı iter. Alınlık kenarı ayrıca shingle levhalarının en çok kalktığı ikinci bölgedir; kenar boyunca levha altına şerit hâlinde mastik çekmek yaygın bir uygulamadır.

İlk sıranın doğru yapıldığını nasıl anlarsınız

Bunu anlamak için çatıya çıkmak gerekmez. Saçağın altına geçip yukarı bakın: kaplamanın alt kenarı damlalık sacının üzerinden az miktarda taşmalı, sac görünmeli ve su damlası kenardan doğrudan oluğa düşmeli. Kaplama sacın gerisinde kalmışsa su saçak tahtasına yürüyor demektir.

İkinci kontrol dil boşluklarıdır. Saçaktaki ilk görünen sırada, iki dil arasındaki boşluğun dibinde ahşap ya da örtü görünüyorsa başlangıç şeridi yok demektir; orada düz ve koyu bir bitüm bandı görülmelidir.

Üçüncü kontrol hizadır. Karşıdan bakıldığında sıralar yatay ve paralel görünmeli, dil derzleri düzenli olarak kaydırılmış olmalı, hiçbir derz iki sırada üst üste gelmemelidir. Dördüncü kontrol ise ilk sıcak günlerde yapılır: levhalar birbirine yapışmış olmalı, elle hafifçe kaldırıldığında alt kenar direnç göstermelidir. Direnç yoksa yapışkan bantlar tutmamıştır ve o çatı ilk fırtınada levha kabarması yaşar.

Kullanılan ürünün ağırlık sınıfını ve garanti belgesini de isteyin; sınıf farkları shingle sayfasında karşılaştırıldı. Uygulamanın tamamı shingle çatı kapsamında yürütülür ve altındaki örtünün nasıl serildiği en az kaplama kadar belirleyicidir; o katmanı kiremit altı örtü detayında ayrıntısıyla anlattık.