Alçı mı sıva mı?

Alçı ile sıva birbirinin alternatifi gibi konuşulur ama farklı işler için üretilmiş iki malzemedir. Çimento ya da kireç esaslı sıva, duvarı kaba düzeltmeye ve suya, dona, dış etkiye dayanmaya göre yapılmıştır. Alçı ise kuru iç mekânda hızlı prizlenen, kolay perdahlanan ve boyaya doğrudan hazır bir yüzey veren bir bitirme malzemesidir. Bu yüzden soru “hangisi daha iyi” değil, “bu duvar ne görecek” sorusudur.

İki malzeme neye göre ayrışır

Ölçüt	Alçı sıva	Çimento/kireç esaslı sıva
Su ve nem	Dayanmaz, suyla yumuşar	Dayanır, ıslak hacim ve dış yüzeyde kullanılır
Uygulama	Tek katta düzgün yüzey, hızlı priz	Kaba ve ince kat, daha uzun kuruma
Yüzey kalitesi	Perdahlandığında doğrudan boyanabilir	Pürüzsüz bitiş için ayrıca saten ya da perdah ister
Çalışma süresi	Kısa, karıştıktan sonra dakikalarla ölçülür	Uzun, harç saatlerce işlenebilir
Sertlik ve darbe	Daha yumuşak, köşede ezilir	Daha sert, mekanik dayanımı yüksek
Isı davranışı	Yüzeyi ılık hisseder	Daha soğuk hisseder
Kalınlık	İnce katmanlar için uygun	Kalın dolgu ve düzeltmeye uygun

Tablonun ilk satırı kararın büyük kısmını tek başına belirler. Alçı su gördüğü yerde şişer, tutunmasını kaybeder ve altındaki yüzeyden ayrılır; bu geri dönüşü olmayan bir bozulmadır.

Hangi mekânda hangisi

Salon, yatak odası, koridor ve kuru tavanlar alçının alanıdır. Duvar zaten sıvalıysa ince alçı ile perdahlanır; kaba duvarda ise makine ya da el ile alçı sıva çekilir. Sonuç hızlı, düzgün ve boyaya hazırdır.

Banyo, duş ve küvet çevresi, mutfakta eviye ile ocak arkası, bodrum duvarları, balkon ve bütün dış yüzeyler çimento esaslı sıvanın alanıdır. Buradaki gerekçe yalnızca su değil; bu yüzeyler sıcaklık farkı, yoğuşma ve temizlik suyu görür.

Ara bir durum daha var: hafif nemli ama doğrudan su almayan duvarlar. Örneğin kuzeye bakan, yoğuşma yaşayan bir dış duvarın iç yüzü. Orada malzeme seçmeden önce nemin kaynağı çözülür, yoksa hangi sıva çekilirse çekilsin birkaç ay içinde kabarma başlar. Bu ayrımı duvarda rutubet çatıdan mı sayfasında ve yüzeyde küf tekrar ediyorsa iç cephe küfü nasıl kalıcı çözülür sayfasında ele aldık.

Tadilat takviminde yeri

Sıva ve alçı, tesisatın kapatıldığı işten hemen sonra gelir. Duvar açılmış, kablo kanalları doldurulmuş, boru güzergâhları kapatılmışsa yüzey işi başlayabilir. Sıralamayı bozmak pahalıya patlar: elektrik yerleşimi netleşmeden çekilen yüzey, priz eklemek için yeniden kırılır. Bu planlamayı eski binada elektrik tesisatı yenilenmeli mi sayfasında anlattık.

Kuruma da takvimin parçasıdır. Alçının suyunu bırakması beklenmeden yapılan boya, birkaç ay içinde renk farkı ve ince çatlak olarak geri döner. Kışın kapalı ve ısıtılmayan bir dairede bu süre belirgin biçimde uzar.

Dış cephede alçı neden hiç konuşulmaz

Dış yüzeyde alçı seçenek bile değildir: yağmur, don çevrimi ve güneş, alçının taşıyamayacağı yüklerdir. Suyu emen bir alçı katmanı ilk kış donunda gözenek içinde genleşen suyla dağılır; yüzey önce tozur, sonra pul pul dökülür. Cephede kullanılan malzemeler bu yüzden çimento esaslıdır ve çoğu zaman yalıtımla birlikte bir sistemin parçası olarak çalışır: yapıştırma harcı, donatı filesi ve son kat birbirine bağlı davranır. Cephe tarafındaki katman mantığını dış cephe mantolama sayfasında açtık; dekoratif bitiş ile boya arasındaki farkı ise dekoratif sıva mı cephe boyası mı sayfasında karşılaştırdık.

Balkon ve teras gibi yarı açık hacimler de bu grupta sayılır. Üstü kapalı olsa bile bu yüzeyler yağmur sıçraması, don ve gün içindeki sıcaklık farkı görür; iç mekân malzemesiyle bitirilen bir balkon tavanı birkaç mevsim içinde kenarlarından kabarır.

Karar tek cümleye indiğinde

Duvar su görüyorsa çimento esaslı sıva, görmüyorsa alçı. Bu cümle vakaların büyük çoğunluğunu kapsar; kalan azınlık da yüzeyin ne kadar bozuk olduğuna, odanın kaç santim yer kaybını kaldırabileceğine ve boyanın parlaklığına bakılarak çözülür. Yüzey işini bitirme kalemleriyle birlikte inşaat tadilat ve dekorasyon sayfasında topladık; ölçüm ve kalem dökümünü tadilat fiyatları sayfasında bulabilirsiniz.