Çatı işinde garanti ne kadar sürer?

Garanti süresini belirleyen tek şey işin kapsamıdır. Değiştirilen üç kiremidin garantisiyle, örtüsü sökülüp taşıyıcısı gözden geçirilmiş bir çatının garantisi aynı olamaz: birincisinde tek bir detay yenilenmiştir, ikincisinde yüzeyin bütünü yeni bir sistem hâline gelmiştir. Bu yüzden sorunun karşılığı tek bir rakam değil, işin cinsine bağlı bir ölçektir. Ölçeğin alt sınırı ise bellidir — garanti en az bir tam mevsim döngüsünü, yani bir kışı ve bir yazı görmelidir. Bir çatı asıl orada sınanır: donma-çözülme kaplamayı zorlar, yaz sıcağı örtüyü genleştirir, sonbahar yaprağı tahliyeyi tıkar.

Süreyi ne belirler?

Kapsam büyüdükçe süre uzar, çünkü sorumluluğun sınırı da netleşir.

İşin cinsi	Garantinin doğal sınırı	Nedeni
Nokta onarım — kırık parça, tek detay, mahya	Yalnız o noktayı kapsar, süre kısadır	Çevredeki eski yüzeye dokunulmamıştır
Bölgesel yenileme — bir cephe, dere hattı, saçak	Yenilenen bölgeyi kapsar, süre ortadır	Sınır çizilebilir ama komşu yüzey eskidir
Komple aktarma — örtü, kaplama ve detaylar	Yüzeyin bütününü kapsar, süre uzundur	Sistem baştan kurulmuş, altyapı görülmüştür
Su yalıtımı ve teras membranı	Süre ürünün kendi ömrüyle birlikte konuşulur	Detay çözümleri ile malzeme birlikte çalışır
Çelik konstrüksiyon ve taşıyıcı imalat	En uzun süre burada yazılır	Taşıyıcı kusuru geç ortaya çıkar, sonucu ağırdır

Tablodaki sıralamanın mantığı basit: garanti, işi yapanın gerçekten müdahale ettiği alan kadardır. Eski bir çatıda tek bir noktaya dokunulmuşsa geniş bir taahhüt vermek dürüst olmaz; bunun neden böyle olduğunu kısmi onarım çatının ömrünü uzatır mı sayfasında ayrıca yazdık.

Yazılı süre ile yasal süre aynı şey mi?

Aynı değildir ve karıştırılmaları işi zorlaştırır. Yazılı garanti, tarafların kendi aralarında kurduğu bir taahhüttür; süresini taraflar belirler, işleyişi hızlıdır — bildirirsiniz, gelinir, yapılır.

Bunun altında sözleşmede hiç yazmasa bile duran ikinci bir zemin vardır: teslim edilen eserin ayıplı çıkmasından doğan sorumluluk. Kanun bu sorumluluk için taşınmaz yapılarda teslimden itibaren beş yıllık zamanaşımı öngörür; yüklenicinin ağır kusuru varsa süre yirmi yıla çıkar. Yani bir yıllık yazılı garantinin dolması, sonradan ortaya çıkan gizli bir imalat kusurunun hiç tartışılamayacağı anlamına gelmez.

Aradaki fark ispat yükünde toplanır. Yazılı garanti belgeyle işler; yasal sorumlulukta ise ayıbın gizli olduğunu, fark edilir edilmez bildirildiğini ve kusurun işten kaynaklandığını göstermek gerekir. Sözleşmede hangi maddelerin bulunması gerektiğini çatı işinde sözleşme maddeleri rehberinde topladık.

Süre hangi günden işlemeye başlar?

Başlangıç teslim günüdür, fatura günü değil. İkisi farklıysa hangisinin esas alındığı yazılır. Aşamalı işlerde her aşamanın kendi teslimi vardır: çatı bitip cepheye geçilmişse çatının garantisi cephe bitene kadar beklemez.

Bir de sürenin gerçekten durduğu tek an vardır: bildirim yapıldığı gün. Kapsamdaki bir arıza yazılı olarak bildirildiyse, işi yapan tarafın gecikmesi süreyi tüketen bir zaman değildir. Bu yüzden telefonla haber vermek yetmez, kaydı olan bir bildirim gerekir. Bildirimin nasıl yapılacağını ve garantinin belgede nasıl kurulduğunu çatı tamirinde garanti nasıl verilir sayfasında anlattık.

Süreyi kısaltan şeyler nelerdir?

Yazılı süre uzun olsa bile şu başlıklar onu fiilen kısaltır:

• Bakımsızlık. Yıllarca temizlenmemiş oluk, suyu çatının içine geri yürütür ve doğan hasarın kaynağı yapılan iş olmaz.
• Sonradan yapılan müdahale. Kaplamayı delerek atılan anten ayağı, klima hattı ya da panel ankrajı o bölgenin garantisini devre dışı bırakır.
• Malzemenin ayrı temini. Ürünü siz aldıysanız üretici tarafı sizde kalır, işçilik tarafı uygulayıcıda; iki saat ayrı işler.
• Kapsamın belirsiz yazılması. Sınırı çizilmemiş bir taahhüt, uyuşmazlıkta en dar biçimde yorumlanır.

Neyin kapsam içinde kaldığını, neyin dışarıda durduğunu garanti neyi kapsar, neyi kapsamaz sayfasına ayırdık.

Uzun garanti tek başına ölçü müdür?

Değildir. Bir taahhüdün değeri, süresinin uzunluğu kadar o süre boyunca muhatabına ulaşılabilmesine bağlıdır. Kapsamı kalem kalem yazılmış, teslim tarihi belli, veren tarafın unvanı ve adresi açık bir yazı, kapsamı belirsiz uzun bir vaatten daha fazlasını yapar. Bakım şartı varsa aralığı da yazılı olmalıdır; yoksa şart, arıza çıktığında ileri sürülen bir savunmaya dönüşür. Teslim günü kurulan düzgün bir dosya, garantinin gerçek süresini kâğıttaki rakamdan daha çok belirler.