Garanti neyi kapsar, neyi kapsamaz?

Garanti, yapılan imalatın kendi kusurunu kapsar; çatının başına gelebilecek her şeyi değil. Bu cümle kulağa dar geliyorsa da işin doğası budur: bir sigorta poliçesi hasarı karşılar, garanti ise yapılan işin usulüne uygun olduğunu taahhüt eder. İkisi karıştırıldığında hem talep yanlış yere gider hem de gerçekten kapsam içinde olan bir kusur tartışmada kaybolur.

Ayrımı yapan üç soru

Bir hasar önünüze geldiğinde sırayla şunlar sorulur:

• Hasar, yapılan imalatın içinde mi? Onarım tek bir dere hattında yapıldıysa, on metre ötedeki saçaktan gelen akıntı o işin içinde değildir.
• Sebebi işin kendisi mi? Açılan bindirme, gevşek sabitleme, eksik etek sacı işin kendisidir. Devrilen ağaç değildir.
• Araya sonradan bir müdahale ya da ihmal girdi mi? Delinen bir kaplama ya da yıllarca temizlenmemiş bir oluk, nedensellik zincirini keser.

Üç sorunun cevabı da işi işaret ediyorsa kapsam içidir ve onarım bedelsiz yapılır. Biri bile dışarıyı gösteriyorsa gerekçesi yazılı olarak konuşulur.

Kapsam içinde ne var, dışında ne var?

Durum	Kapsam	Gerekçe
Yeni yapılan bindirmenin açılması	İçinde	Montaj kusuru
Mahya harcının kısa sürede dökülmesi	İçinde	İşçilik ve karışım kusuru
Etek sacının eksik ya da kısa yapılması	İçinde	Detay kusuru
Vida aralığının yetersizliği, kalkan kaplama	İçinde	Sabitleme kusuru
Fırtına, dolu, devrilen ağaç hasarı	Dışında	Dış etken, sigorta konusu
Projede öngörülenin üstünde kar yükü	Dışında	Olağandışı yük
Tıkalı oluktan geri yürüyen su	Dışında	Bakım yükümlülüğü mal sahibinde
Sonradan atılan anten, klima, panel ankrajı	Dışında	Üçüncü kişi müdahalesi
Dokunulmamış eski taşıyıcının sarkması	Dışında	Kapsam dışı bırakılmış mevcut kusur

Son satır en sık tartışılan yerdir. Taşıyıcısı zayıf bir çatıya yapılan kaplama yenilemesi, sarkmayı durdurmaz; bu tespit keşifte yapılır ve teklife “kapsam dışı” olarak yazılır. Yazılmadıysa sonradan savunulması zorlaşır. Fırtına ve dolu tarafında ise yol garanti değil sigortadır; ayrımı çatı akıntısı sigortadan karşılanır mı sayfasında açtık.

Gri alanlar nerede başlar?

Kapsam tartışmalarının çoğu keskin değil, sınırdaki hâllerden çıkar.

Rüzgârın şiddeti. Olağanüstü bir fırtınada kalkan kaplama dış etkendir; sıradan bir lodosta kalkan kaplama sabitlemenin yetersizliğini gösterir. Bu yüzden hasar günü rüzgârın tarih ve şiddet kaydını almak, fotoğraftan sonra gelen ikinci önemli iştir.

Malzemenin ayrı temini. Ürünü mal sahibi aldıysa üretici tarafı onda kalır, işçilik tarafı uygulayıcıda. Sızıntının hangisinden geldiğini ayırmak gerekir; bunun yöntemini malzeme garantisi ile işçilik garantisi farkı sayfasına ayırdık.

Yoğuşma. Yağıştan bağımsız, soğuk yüzeyde ve geniş alanda beliren ıslaklık kaçak değildir. Ama yeni yapılan yalıtımda buhar kesici yanlış yüze konduysa ya da hava akışı kapatıldıysa kaynak yapılan iştir. Çatı arasında yoğuşma sayfası bu ayrımın nasıl okunduğunu anlatıyor.

Garanti tam olarak neyi üstlenir?

Kapsam içindeki bir kusurda üstlenilen şey, imalatın kusursuz hâle getirilmesidir: sökme, yeniden yapma, malzeme ve işçilik. Buna karşılık iç mekânda oluşan boya, alçıpan ve eşya zararı çoğu garanti yazısının dışındadır ve ayrı bir başlık altında, sorumluluk hukuku çerçevesinde konuşulur. Belgeyi alırken bakılacak yer tam da burasıdır: yalnız imalat mı yazıyor, iç zarar için bir kayıt var mı?

Kapsamın süreyle ilişkisini çatı işinde garanti ne kadar sürer sayfasında, kapsamı ayakta tutan bakım tarafını ise çatı bakımı sayfasında yazdık.

Kapsamı geniş tutmanın tek gerçek yolu, işi yaparken sınırı geniş çizmektir. Yalnız bir noktaya dokunulmuş bir çatıda geniş bir taahhüt beklemek gerçekçi değildir; buna karşılık örtüsü, detayları ve tahliyesi birlikte ele alınmış bir çatıda kapsam doğal olarak bütün yüzeyi tutar. Karar, garanti yazısında değil, işin kurgusunda verilir.