Teklifte 'kapsam dışı' ne anlama gelir?

Kapsam dışı, teklifteki fiyata dahil edilmeyen işlerin baştan yazılı olarak belirtilmesi demektir. Amacı işten kaçmak değil, sınırı iş başlamadan çizmektir. Bir çatı teklifinde “şu, şu ve şu dahil değildir” satırı varsa, o teklif iş sırasında ne konuşulacağını önceden söylemiş olur; olmadığında ise sınır çatı açıkken tartışılır ve bu, iki taraf için de kötü bir zamandır.

Kapsam dışı neden gerekli?

Bir çatı işi tek bir zanaatten oluşmaz. Kaplama, ahşap, sac, yalıtım, duvar, elektrik ve iç mekân işleri birbirine değer ama aynı ekiple, aynı malzemeyle ve aynı takvimde yürümez. Teklif yazılırken bu sınırın nereden geçtiği belirtilmezse her taraf kendi mantıklı varsayımını yapar: ev sahibi “tavan da düzelir” diye düşünür, uygulayan “çatıyı su geçirmez hâle getirmek benim işim” diye bakar. İkisi de haklıdır, ama aynı şeyi konuşmuyorlardır.

İkinci sebep görünmezliktir. Kaplama yerinde dururken latanın, tahtanın ve mertek üst yüzünün durumu okunamaz; bunlar ancak söküm açıldığında ortaya çıkar. Bu belirsizliği fiyata gizlemek yerine ayrı kalem olarak yazmak, hem daha dürüst hem daha ucuzdur.

En sık kapsam dışı bırakılan kalemler

Kalem	Neden ayrı tutulur	Nasıl fiyatlanır
Söküm sonrası çıkan çürük lata, tahta, mertek	Miktarı ancak kaplama açılınca ölçülür	Metretül / metrekare birim fiyatla
Baca gövdesi onarımı, baca şapkası	Duvar işidir, çatı kaplaması değil	Adet ya da götürü
İç mekân tavan onarımı, alçıpan ve boya	Ayrı zanaat; kuruma beklenmesi gerekir	Metrekare, ayrı takvimle
Elektrik, anten, uydu ve panel taşıma	Yetkili kişi ister, sorumluluğu ayrıdır	Adet
Çatı üstü su deposu söküm ve montajı	Tesisat bağlantısı gerektirir	Adet
Asbest içerdiği anlaşılan eski kaplama	Özel söküm ve bertaraf usulüne bağlıdır	Ayrı süreç
Resmî izin, iskele için yol işgali	İdari işlem, uygulama değil	Belge bedeliyle
Moloz hafriyatı ve döküm	Araç ve döküm sahası gerektirir	Hacim ya da araç

Listedeki kalemlerin çoğunu biz de yapıyoruz — inşaat, tadilat ve dekorasyon ile bina yıkımı ve hafriyat tarafı buna dahil. Mesele işi yapıp yapmamak değil, aynı satıra yazılıp yazılmamasıdır.

Kapsam dışı ile “sonradan çıkan iş” aynı şey mi?

Değil. Kapsam dışı, baştan bilinen ama fiyata katılmayan iştir. Sonradan çıkan iş ise keşifte görünmeyen, söküm sırasında ortaya çıkan bulgudur. İkisinin işleyişi de farklıdır: kapsam dışı kalemde karar sizindir ve acele etmez; sonradan çıkan bulguda karar aynı gün verilir, çünkü çatı açıktır.

İyi bir teklif ikisini de kapsar. Kapsam dışı işler liste hâlinde, olası bulgular ise birim fiyatıyla yazılır. Bunun nasıl yapıldığını iş sırasında çıkan çürük nasıl fiyatlanır sayfasında ayrı ayrı anlattık.

Sözleşmeye bakarken dikkat edilecekler

Kapsam dışı bölümünün mantıklı olup olmadığı iki soruyla anlaşılır. Birincisi: burada yazan iş, teklifin ana amacını boşa çıkarıyor mu? Su geçirmezliği sağlamak için zorunlu olan bir detayın — mahya, dere, etek sacı — kapsam dışına atılması, işin yarım kalacağını baştan söylemektir. İkincisi: kapsam dışı kalemin karşılığı yazılı mı? Yalnızca “hariçtir” diyen bir satır sınırı çizer ama hesabı çizmez.

Bir de kabul ölçütü vardır. Teklifte işin ne zaman tamamlanmış sayılacağı — su testi yapılması, oluğun temizlenmesi, molozun çıkması — yazılıysa kapsam tartışması kendiliğinden kapanır.

Kapsamın ana gövdesinde hangi satırların bulunması gerektiğini çatı teklifinde hangi kalemler yazılı olmalı sayfasında listeledik. İşin tamir mi yoksa aktarma mı olacağı henüz belli değilse kapsam da netleşmez; iki seçeneğin sınırlarını çatı tamiri ve çatı aktarma sayfalarında ayrı ayrı anlattık.