Sorular
Çatıya havalandırma motoru konabilir mi?
Konabilir. Şartı üç maddede toplamak mümkün: motorun yükü kaplamaya değil altındaki taşıyıcıya oturmalı, su yükseltilmiş bir kaide ve etek sacıyla kesilmeli, titreşim takoz ve esnek kanal bağlantısıyla çatıdan ayrılmalıdır. Doğrudan kiremidin ya da sacın üzerine oturtulup çevresi mastikle geçiştirilen montajlar ilk sağanakta sızdırır.
Çatıya havalandırma motoru konabilir; mutfak egzozu, banyo ve tuvalet fanı, iş yeri hava atışı ve çatı arası aspiratörü için sık kullanılan bir çözümdür. Sorun montajın mümkün olup olmadığında değil, nasıl yapıldığında. Çatı yüzeyine konan her ekipman üç şeyi birden değiştirir: yeni bir yük, yeni bir delik ve yeni bir titreşim kaynağı. Üçü ayrı ayrı çözülmezse kazanılan havalandırma, kaybedilen sızdırmazlıkla ödenir.
Yük nereye biner?
Motorun ağırlığı kaplamaya değil, altındaki taşıyıcıya oturur. Kiremit, shingle ve trapez sac taşıyıcı eleman değildir; üzerine oturtulan bir gövde kısa sürede kaplamayı ezer, ek yerlerini açar ve o bölgeyi kalıcı bir kaçak noktasına çevirir.
Doğru kurulum, ayakları mertek ya da aşık hizasına gelen bir kaidedir. Ahşap çatıda kaide doğrudan merteğe bağlanır; açıklığın büyük olduğu ya da motorun ağır olduğu durumlarda mertekler arasına ek bir taşıyıcı atılır. Çelik çatıda bağlantı aşığa yapılır ve gerekirse küçük bir şase kurulur. Bu tür ara taşıyıcıların nasıl boyutlandırıldığını çelik konstrüksiyon sayfasında anlattık.
Su nasıl kesilir?
Su detayı, çatıyı delen bütün gövdelerde aynı mantıkla kurulur:
- Gövde yükseltilmiş bir kaideye oturur, kaplamanın düzlemine yatırılmaz.
- Su yalıtım örtüsü kaidenin düşey yüzünde yukarı döndürülür.
- Üst taraftan gelen su etek sacıyla ikiye ayrılır, iki yandan aşağı verilir.
- Kanalın kaideden çıktığı yerde esnek manşon kullanılır, boşluk mastikle doldurulmaz.
Mastik bu detayda yardımcı malzemedir, ana çözüm değildir. Kaidesiz oturtulup çevresi macunla çevrilen montajlar birkaç mevsim sonra sızdırır; aynı hatanın klima ve panel montajlarındaki karşılığını klima montajından sonra çatı hasarı ve güneş paneli montaj detayı sayfalarında görebilirsiniz. Manşonlu geçişin ölçüleri ise çatı havalandırma çıkışı detayı sayfasında.
Hangi motor nereye uygun?
| Kullanım | Tipik yerleşim | Dikkat edilen |
|---|---|---|
| Banyo, tuvalet fanı | Kanal çatıya çıkar, çıkışta başlık | Kanalın yalıtımı, geri akış klapesi |
| Mutfak egzoz motoru | Çatı tipi gövde, ayrı kaide | Yağ birikimi, temizlik erişimi, ses |
| İş yeri hava atışı | Çatı tipi radyal fan, şase üstü | Debi, titreşim, komşu cephesine mesafe |
| Çatı arası aspiratörü | Kaplamada kaideli gövde | Saçakta hava girişi olmadan işe yaramaz |
Son satır önemli: çatı arasını serinletmek için takılan bir fan, altında hava girişi yoksa havayı çatıdan değil evin içinden çeker. Bu mekanizmayı çatı arası aspiratörü işe yarar mı sayfasında, motorlu ve doğal çözümün karşılaştırmasını doğal havalandırma mı aspiratör mü sayfasında ele aldık. Motorsuz çıkışların kesit hesabı için çatı havalandırma bacası sayfasına bakabilirsiniz.
Ses ve titreşim
Şikâyetlerin çoğu sızdırmazlıktan değil sesten geliyor. İki ayrı yol var: havadan yayılan uğultu ve yapıdan geçen titreşim. Birincisi çıkış başlığı, susturucu ve atış yönüyle; ikincisi bağlantının kendisiyle çözülür. Gövde ile kaide arasına titreşim takozu, kanal ile motor arasına esnek manşon konur. Titreşim doğrudan mertekten geçtiğinde ses evin uzak odalarında bile duyulur — bu yüzden takoz, sonradan eklenen değil baştan kurulan bir parçadır.
Elektrik beslemesi de detayın parçasıdır. Hat çatı arasında serbest bırakılmaz, uygun boru içinde ve nemden ayrı çekilir; kurallarını çatı arasında elektrik tesisatı nasıl olmalı sayfasına ayırdık.
Apartman çatısına konacaksa
Çatı ortak yerdir; oraya konan her ekipman yönetimin bilgisi ve kararıyla konur. Ses, atış yönü, kablo güzergâhı ve bakım erişimi ortak kullanımı ilgilendirdiği için karar tek daireye bırakılmaz. Ortak çatıya ekipman kurulmasında izlenen yolu çatıya baz istasyonu için onay gerekir mi sayfasında ayrıntılandırdık.
Keşifte baktığımız sıra hep aynı: motorun oturacağı yerin altında ne var, kanal hangi güzergâhtan geçecek, su detayı kaç noktada kurulacak ve arıza gününde oraya nasıl çıkılacak. Bu dördü önceden çözülmüşse montaj çatının en zararsız eklerinden biri olur; çözülmemişse, birkaç yıl sonra kaçak aranan ilk yer o kaidenin dibi olur.
Çatıya Havalandırma Motoru
Sık sorulan sorular
Motorun sesi komşuyu rahatsız ederse ne yapılır?
Önce sesin yolu belirlenir: havadan mı geliyor, yapıdan mı. Havadan gelen ses için susturucu bir çıkış başlığı ya da kanal içi susturucu takılır, atış yönü komşu cephesinden çevrilir. Yapıdan gelen sesin çözümü gövdenin kendisinde değil bağlantısındadır — titreşim takozları yenilenir, kanal ile motor arası esnek manşonla ayrılır, kaide ile çatı arasına elastik yatak konur. Devir düşürücü bir kumanda da çoğu zaman gece saatlerinde belirgin fark yaratır.
Mutfak davlumbaz motoru çatıya alınırsa yağ nereye birikir?
Kanalın en alçak noktasına ve motor gövdesine. Bu yüzden çatıya çıkan yağlı hava hatlarında kanal, yoğuşan yağın geri akmaması için hafif eğimle ve toplama kabıyla kurulur; motor gövdesi de sökülüp temizlenebilir tipte seçilir. Temizlenmeyen bir yağ hattı hem verimi düşürür hem yangın yükü biriktirir. Konutta yılda bir, yoğun kullanımda daha sık temizlik gerekir.
Kaide kiremit çatıya nasıl oturur?
Kaidenin ayakları kiremitlerin arasından geçirilerek altındaki mertek ya da aşığa bağlanır; yük kaplamaya bindirilmez. Bağlantı noktalarında kiremit kesilir, su yalıtım örtüsü kaidenin düşey yüzünde yukarı döndürülür ve üst taraftan gelen su etek sacıyla ikiye ayrılır. Alt tarafta sac kaplamanın üstüne biner. Bu düzen kurulduğunda motorun etrafı çatının geri kalanı kadar sızdırmaz olur.
Kışın motor gövdesinin çevresinde yoğuşma olur mu?
Olabilir. İçeriden çıkan nemli hava soğuk kanal yüzeyinde yoğuşur ve su geri, tavana doğru akar. Çözüm kanalın çatı arasında kalan bölümünü yalıtmak ve çıkışa geri akışı kesen bir eğim vermektir. Yalıtımsız bir çıkış kanalı, çatı akıntısıyla karıştırılan tavan lekelerinin sık rastlanan nedenlerinden biridir.
Motorun bakımı için çatıya nasıl çıkılır?
Montaj planlanırken erişim de planlanır. Motor mümkünse çatı çıkış kapağına yakın, üzerinde durulabilecek bir bölgeye konur; sabit bir servis platformu ya da emniyet hattı bağlantı noktası öngörülür. Erişimi düşünülmeden çatının ortasına yerleştirilen bir motor, ilk arızada onarım yerine kaplamaya zarar veren bir çalışmaya dönüşür.
