Sorular
Demir kapı kaç mm sacla yapılır?
Yaygın uygulamada iç mekân ve teknik hacim kapılarında 1,2 mm, bina giriş kapılarında 1,5–2 mm, bahçe ve sanayi kapılarında 2 mm kanat sacı kullanılır. Kasa ve iskelet ise saca göre daha kalın seçilir: 40x40x2 ya da 50x50x2 kutu profil tipiktir. Kapının dayanımını belirleyen şey sac kalınlığından çok iskelet kesiti, menteşe sayısı ve kasanın duvara ankrajıdır.
Yaygın uygulamada kanat sacı iç mekân ve teknik hacim kapılarında 1,2 mm, bina giriş kapılarında 1,5–2 mm, bahçe ve sanayi kapılarında 2 mm alınır. Kasa ve iskelet bu sacdan daha güçlü seçilir; 40x40x2 ya da 50x50x2 kutu profil tipik ölçülerdir. Ama kalınlık listesini ezberlemek kapıyı iyi yapmaya yetmez: bir kapının ömrünü belirleyen şey sacın milimetresi değil, o sacı taşıyan iskelet ve o iskeleti duvara bağlayan ankrajdır.
Kalınlık neye göre seçiliyor
Sac kalınlığını üç şey belirler: kapının nerede durduğu, kanat ölçüsü ve beklenen kullanım sıklığı.
Kapı dışarıda duruyorsa yalnızca darbeye değil, korozyona karşı da kesit payı gerekir; aynı kapı iç mekânda daha ince sacla aynı işi görür. Kanat genişledikçe ince sac dalgalanmaya başlar, dolayısıyla ya kalınlık yükselir ya arkaya sertleştirici konur. Günde yüzlerce kez açılan bir bina giriş kapısı ise darbeden çok yorulmayla yıpranır; orada kritik olan menteşe ve kasa bağlantısıdır.
Yaygın ölçüler
| Kapı türü | Kanat sacı | İskelet / kasa |
|---|---|---|
| Depo, sığınak, elektrik odası kapısı | 1,2 mm | 40x40x2 kutu profil |
| Bina giriş kapısı, apartman dış kapısı | 1,5–2 mm | 50x50x2 kutu profil, 3 mm lama kasa |
| Bahçe kapısı, dış kapı | 2 mm | 50x50x2 ya da 60x40x2 kutu profil |
| Sanayi, atölye, sürme kapı | 2 mm | 60x60x2,5 ve üzeri, çapraz kuşaklı |
| Kafesli, ferforje dolgulu kapı | Dolu sac yerine panel | 40x40x2 çerçeve, dolgu ayrı |
Bu ölçüler başlangıç noktasıdır; kanat açıklığı büyüdükçe hem profil kesiti hem menteşe sayısı yukarı çekilir. Profil seçimlerinin mantığını çelik profil çeşitleri sayfasında topladık.
Sac kalınlığı tek başına neden yetmiyor
Kalın sacla yapılmış ama zayıf iskelete oturtulmuş bir kapı, ince sacla yapılmış sağlam bir kapıdan hızlı bozulur. Sebebi basit: kuvvetler saca değil çerçeveye ve menteşeye biner.
- İskelet. Kanadın dört kenarı ve içindeki kuşaklar kapının biçimini korur. Zayıf çerçevede kanat kendi ağırlığıyla eğilir, köşegen bozulur ve kapı kasaya sürtmeye başlar.
- Menteşe. Ağır kanatlarda iki menteşe yetmez; üçüncü menteşe kanadın orta bölgesindeki sarkmayı alır. Menteşeler kanada değil, kanadın içindeki taşıyıcı profile kaynatılır.
- Kasa ankrajı. Kasa duvara yeterli sayıda ve doğru derinlikte bağlanmazsa kapı değil, kasa hareket eder. Zaman içinde kilit dili karşılığını bulmaz.
- Sertleştiriciler. Geniş kanatta sacın arkasına konan dikey lamalar hem davul sesini keser hem boyanın çatlamasını geciktirir.
Bu dört kalem teklifte açıkça yazılmalıdır; yalnızca “2 mm sac” ifadesi bir kapı hakkında çok az şey söyler.
Sac cinsi ve yüzey kararları
İç kapılarda DKP sac yeterlidir. Dışarıda duran kapılarda galvanizli sac uzun vadede belirgin fark yaratır; katmanın nasıl çalıştığını galvaniz sac sayfasında anlattık. Galvaniz kullanılsa da kesilen kenarlar ve kaynak dikişleri korumasız kalır, oralara çinko esaslı onarım astarı sürülür.
Boya sistemi de kapının ömrüne doğrudan girer: hazırlık, astar ve son kat sırasıyla uygulanmadığında en kalın sac bile birkaç yılda kabarır. Pasın hangi noktalardan başladığını demir korkuluk paslanır mı sayfasında ayrıntılandırdık; kapılarda da bozulma aynı yerlerde, yani kanat alt kenarında ve kaynak diplerinde başlar.
Dış kapıda ek kararlar
Bahçe ve bina giriş kapılarında sac kalınlığının yanında üç şey daha konuşulur: kanadın içine dolgu (taş yünü ya da benzeri) konup konmayacağı, rüzgâr yükü nedeniyle yüzeyin dolu mu delikli mi olacağı ve kapının ileride motorlandırılıp motorlandırılmayacağı. Sonuncusu imalatı baştan etkiler; kanat rijitliği ve menteşe seçimi buna göre yapılır. Ayrıntısını bahçe kapısı otomatik yapılabilir mi sayfasında açtık.
Ölçüyü, kapının konumunu ve istenen dolgu biçimini konuşursak benzer işlerde çalıştığımız ortalama aralığı telefonda söyleyebiliriz; kesin rakam kasa yeri görüldükten sonra kalem kalem çıkar. İmalat ve montajı nasıl yürüttüğümüzü demir kapı yapımı sayfasında anlattık.
Demir Kapıda Sac Kalınlığı
Sık sorulan sorular
Sac kalınlığı arttıkça kapı daha mı güvenli olur?
Bir noktaya kadar. Kanat sacı belli bir kalınlığı geçtikten sonra saldırıya karşı kazanılan direnç azalır, buna karşılık kanat ağırlığı hızla artar. Ağırlaşan kanat menteşeyi ve kasayı zorlar, zamanla kapı sarkar ve kilit dili karşılığına oturmaz. Güvenlik gerçekte üç yerde kazanılır: iskelet kesiti, çok noktadan kilitleme ve kasanın duvara doğru ankrajlanması. Kalın sac bu üçünün eksiğini kapatmaz.
Kanat büyük olunca sac neden davul gibi ses yapıyor?
Geniş yüzeyli ince sac, ortasından bastırıldığında iç bükey konuma geçip geri fırlar; buna atölyede davul etkisi denir. Ses malzeme hatası değil, arkada yeterli sertleştirici olmamasının sonucudur. Çözüm sacı kalınlaştırmak yerine kanadın arkasına dikey lama ya da kutu profil sertleştiriciler koymaktır. Yüzeyi bölen bu profiller aynı zamanda kapının düzlüğünü korur ve boyanın çatlamasını geciktirir.
DKP sac mı galvaniz sac mı tercih edilmeli?
İç mekân kapılarında DKP sac yeterlidir; yüzeyi boyayı iyi tutar, işlenmesi kolaydır. Dışarıda duran, yağmur ve tuz alan kapılarda galvanizli sac belirgin biçimde uzun ömürlüdür. Galvanizde iki ayrıntı atlanmamalı: kesilen kenarlar ve kaynak bölgeleri korumasız kalır, oralara çinko esaslı onarım astarı sürülmelidir. Ayrıca galvaniz yüzey boyadan önce uygun astarla hazırlanmazsa boya tutunmaz.
Kapının altını yerden ne kadar boşta bırakmalı?
Dış kapılarda kanat alt kenarının zeminle temas etmemesi gerekir; su tutan bu bölge, kapıların ilk çürüyen yeridir. Bahçe kapılarında zeminin oturması ve kar birikmesi hesaba katılarak birkaç santimlik pay bırakılır. Boşluğun geçişe izin vermesi istenmiyorsa alt kenara ayrı bir etek profili ya da fırça bandı takılır; bu parça yıprandığında sökülüp değişir, kanadın kendisi zarar görmez.
