Sorular
İş sonrası artan malzeme kime kalır?
Bedeli ödenmiş ve kullanılmamış malzeme mal sahibinindir; ambalajı açılmamış paketler, tam kiremitler, kesilmemiş levhalar ve rulo artıkları sahada bırakılır. Kesimden çıkan fire, kırık parça ve ambalaj atığı ise işi yapan tarafın kaldırdığı atıktır. Götürü bedelli işlerde bu ayrımın teklife yazılması gerekir; yazılmadığında artan malzemenin akıbeti işin sonunda tartışılır.
Ayrımın kaynağı basittir: bedelini kim ödedi ve ürün kullanıldı mı. Bedeli ödenmiş, ambalajı açılmamış ya da hiç kullanılmamış malzeme mal sahibinindir — tam kiremitler, açılmamış paketler, kesilmemiş levhalar, tam duran rulolar, kutusunda kalan vida ve klipsler. Buna karşılık kesimden çıkan fire, kırılan parça, kırpıntı ve ambalaj atığı işin ürettiği atıktır ve sahadan kaldırılması işi yapan tarafın işidir. Tartışmaların çoğu bu iki başlığın aynı yığında durmasından çıkar.
Fire ile artan aynı şey değildir
Fire, malzemenin işin doğası gereği kaybolan bölümüdür: eğime göre kesilen kiremitler, mahyada kırpılan parçalar, saçakta düzeltilen sac uçları, bindirmede üst üste binen membran boyu. Bu miktar keşifte hesaba katılır ve sipariş fire payıyla verilir. Fire atıktır, hurda değeri varsa ayrıca konuşulur.
Artan ise siparişin fireden sonra da fazla gelen bölümüdür. Sağlamdır, kullanılabilir durumdadır ve bedeli ödenmiştir. Sökülen eski malzemeyle de karıştırılmamalıdır; sökümden çıkanın kime ait olduğunu ve nasıl kaldırıldığını moloz ve artan malzemeyi kim kaldırır sayfasında ayrıca yazdık.
Neyi saklamaya değer, neyi değmez?
| Malzeme | Saklamaya değer mi | Nasıl saklanır |
|---|---|---|
| Tam kiremit ve mahya | Değer — renk ve ölçü partiye bağlıdır | Kuru yerde, dik istifte, donmayan bir köşede |
| Shingle paketi | Değer — renk partisi sonradan tutmaz | Serin, düz zeminde, üst üste az sayıda |
| Sac ve kenet parçası | Değer — boya partisi ve profil ölçüsü önemlidir | Kuru, düz, çizilmeyecek biçimde |
| Membran rulosu | Kısmen — kalan boya göre karar verilir | Dik durumda, güneş görmeyen serin yerde |
| Yalıtım levhası | Kısmen — nem almadıysa | Zeminden yükseltilmiş, örtülü |
| Vida, klips, conta | Değer — sonradan bulunması en zor kalem | Kutusunda, tipi etiketlenmiş hâlde |
| Kesim firesi, kırık parça | Değmez | Atık olarak sahadan çıkar |
Yedek saklamanın amacı stok yapmak değil, ileride tek bir parçanın kırılması hâlinde çatının bütünlüğünü koruyabilmektir. Kaplama modellerinin partiye göre nasıl farklılaştığını kiremit çeşitleri sayfasında, membran türlerinin saklama koşullarını bitümlü membran sayfasında anlattık.
Teklifte nasıl yazılır?
Konu, işin sonunda değil başında çözülür. Teklifte üç satır yeterlidir:
- Fire payı. Sipariş miktarının fireyi kapsayıp kapsamadığı.
- Artan yeni malzeme. İş sonunda kalan kullanılmamış ürünün kime kalacağı.
- Atık ve ambalaj. Fire, kırık parça, palet ve streçin kim tarafından kaldırılacağı.
Bu üç satır yazılıysa teslim günü kimse tahmin yürütmez. Teklifte hangi kalemlerin bulunması gerektiğini çatı teklifinde hangi kalemler yazmalı sayfasında topladık.
Malzemeyi kim aldıysa ne değişir?
Malzemeyi mal sahibi temin ettiyse artan da doğrudan onundur; tartışılacak bir yan kalmaz. Bedel işin içinde, götürü olarak ödenmişse tablo değişir: uygulayıcı malzemeyi işin bütünü karşılığında satın almıştır ve fireyi kendi hesabına göre belirlemiştir. Bu durumda bile ortada sağlam, kullanılmamış ürün duruyorsa akıbetinin baştan yazılmış olması gerekir. Sessiz kalındığında ürün genellikle sahayı toplayan tarafla birlikte gider ve sonradan geri istemek zorlaşır.
Bir başka pratik ayrıntı: yedek olarak ayrılan malzemenin ne olduğu, ne kadar olduğu ve nerede saklandığı teslim belgesine yazılırsa, yıllar sonra o kutuyu arayan kişi neyi aradığını bilir. Aynı satır, ürünün marka ve parti bilgisini de taşıdığı için üretici tarafına başvuru gerektiğinde ikinci kez işe yarar.
Artan malzeme küçük bir başlık gibi görünür, ama tek bir kiremit kırıldığında değeri anlaşılır: elinizde aynı partiden bir yedek varsa iş yarım saatlik bir onarımdır; yoksa ya göze çarpan bir yama ya da geniş bir yüzey değişimi konuşulur.
Artan Malzemenin Sahibi
Sık sorulan sorular
Ne kadar yedek saklamak yeterli?
Ölçü, ileride bir onarımda gereken miktardır, depo kurmak değil. Kaplamada birkaç metrekarelik bir yedek çoğu tekil hasarı karşılar; mahya, dere sacı ve özel kesim parçalardan ise birkaç adet ayrılır. Vida, klips ve conta gibi küçük parçalardan bir kutu bırakmak da işe yarar, çünkü bunların tipi ve ölçüsü sonradan bulunması en zor kalemlerdir. Kalan miktar saklanmaya değmiyorsa iade ya da devir konuşulur.
Artan malzeme satıcıya iade edilebilir mi?
Ambalajı açılmamış, etiketi duran ve irsaliyesi elde olan ürünlerde çoğu satıcı iade ya da mahsup kabul eder; şartları satıcıya göre değişir. Kesilmiş, açılmış ya da güneşte beklemiş ürünlerde iade genellikle mümkün olmaz. İade düşünülüyorsa malzeme sahada özenli tutulmalı ve irsaliye saklanmalıdır. İade edilmeyen kısmın bir bölümünü yedek olarak ayırmak, iade bedelinden daha değerli olabilir.
Götürü bedelli işte artan malzeme yine benim mi?
Teklifte yazılmadıysa burası tartışmalı hâle gelir. Götürü bedelde malzeme, işin bütünü karşılığında satın alınmıştır ve uygulayıcı fireyi kendi hesabına göre almıştır. Buna karşılık iş bittiğinde sağlam, kullanılmamış ürün ortada duruyorsa akıbetinin baştan konuşulmuş olması gerekir. Tek satır yeter: artan yeni malzemenin kime kalacağı teklifte belirtilir. Yazıldığında konu işin sonunda hiç açılmaz.
Membran rulosu ve yalıtım levhası nasıl saklanır?
Membran ruloları dik saklanır, yatık istifte kendi ağırlığıyla ezilir ve açıldığında düzgün serilmez. Serin, güneş görmeyen, donmayan bir yer gerekir; doğrudan güneş altında bekleyen rulo kenarlarından yapışır. Yalıtım levhaları nemden korunur — ıslanan taş yünü sıkışır ve kuruduğunda eski performansına dönmez. İkisi de zeminden yükseltilmiş, tercihen palet üstünde tutulur.
Yedek kiremit yıllar sonra çatıya uyar mı?
Aynı işten ayrılmış yedek uyar, sonradan satın alınan çoğu zaman tam uymaz. Kiremidin ölçüsü, yüzey dokusu ve rengi üretim partisine göre farklılaşır; birkaç yıl sonra alınan aynı model ürün bile çatıda göze çarpar. Ayrıca üretimden kalkan modellerde eşdeğer bulmak zorlaşır. Bu yüzden yedek, ileride yapılacak tek parça yamanın en sağlam çözümüdür ve saklanması az yer kaplar.
