Sorular
Kaplama alırken hangi belgeyi istemeliyim?
Beş belge isteyin: ürünün performans beyanı (CE/DoP), üreticinin teknik föyü ve uygulama talimatı, parti numarasının göründüğü irsaliye ile ambalaj etiketi, koşulları yazılı garanti belgesi ve malzemenin sizin adınıza kesilmiş faturası. Bu beşi tamam değilse elinizdeki ürünün ne olduğunu, nasıl uygulanacağını ve bir sorun çıktığında kimin sorumlu olduğunu kanıtlayacak hiçbir dayanağınız kalmaz.
Çatı kaplaması alırken beş belge istenir ve beşi de mal çatıya çıkmadan önce elinizde olmalıdır. Bunlar sırasıyla performans beyanı, teknik föy, parti numarası görünen irsaliye, garanti belgesi ve faturadır. Hiçbiri nezaket evrakı değildir; her biri ayrı bir soruyu cevaplar. Performans beyanı ürünün ne olduğunu, teknik föy nasıl uygulanacağını, irsaliye elinizdeki malın belgedeki mal olduğunu, garanti belgesi bir kusur çıkarsa kimin sorumlu olduğunu, fatura da bu hakkın kimin adına doğduğunu gösterir.
Beş belge, beş ayrı soru
| Belge | Neyi kanıtlar | Kâğıtta bakılacak satır |
|---|---|---|
| Performans beyanı (CE / DoP) | Ürünün hangi standarda göre üretildiği ve beyan edilen değerleri | Standart numarası, yangın sınıfı, dayanım ve geçirimsizlik değerleri |
| Teknik föy ve uygulama talimatı | Ürünün hangi koşulda çalıştığı | Minimum eğim, bindirme boyu, tespit sayısı ve deseni, alt örtü zorunluluğu |
| İrsaliye ve ambalaj etiketi | Gelen malın belgedeki mal olduğu | Parti (lot) numarası, üretim tarihi, renk kodu, miktar |
| Garanti belgesi | Süre ve kapsam | Kaç yıl, neyi kapsıyor, hangi koşulda düşüyor |
| Fatura | Hakkın kime ait olduğu | Alıcı adı, ürün tanımı ve miktarın irsaliyeyle uyumu |
Performans beyanında neye bakılır?
Beyanın ilk satırı ürünün bağlı olduğu uyumlaştırılmış standardın numarasıdır. Kil kiremitte TS EN 1304, beton kiremitte TS EN 490, bitümlü shingle’da TS EN 544, bitümlü su yalıtım örtüsünde TS EN 13707, metal kaplama levhalarda TS EN 14782, sandviç panelde TS EN 14509 numarasını görürsünüz. Numara, o üründen hangi deneylerin istendiğini belirler; altındaki tablo da o deneylerden çıkan değerleri.
Malzemeye göre okunacak satır değişir:
- Kiremitte donma–çözülme dayanımı ve kırılma yükü. Boğaz hattı gibi kışın sık ıslanıp donan bir yüzeyde belirleyici olan birincisidir.
- Membranda kalınlık, taşıyıcı keçenin cinsi ve gramajı, soğukta bükülme sıcaklığı. İnce ve zayıf taşıyıcılı bir örtü, aynı kalınlıktaki iyisiyle aynı ada sahiptir ama aynı ürün değildir; farkın nerede olduğunu membran çeşitleri sayfasında açtık.
- Boyalı sac ve panelde çelik kalınlığı, galvaniz kütlesi (Z225, Z275 gibi) ve boya sisteminin mikron cinsinden kalınlığı. Bu üç satır, aynı görünen iki sacı birbirinden ayıran şeydir.
- Yalıtımda ısı iletim katsayısı ve beyan edilen kalınlık.
Çatı kaplamalarında bir satır daha aranır: dıştan yangına tepki sınıfı. Beyanda bunun karşısında bir sınıf yazmıyorsa ürün o deneye hiç sokulmamış olabilir.
Garanti belgesi neyi kapsar, neyi kapsamaz?
Üretici garantisi malzemeyi kapsar, işçiliği kapsamaz. Bu ayrım yazılı olarak iki ayrı belge demektir: biri üründen, biri uygulamayı yapandan. İşçilik tarafının nasıl yazıldığını çatı tamirinde garanti nasıl verilir sayfasında anlattık.
Malzeme garantisinin düştüğü koşullar da belgede yazar ve genelde şunlardır: üreticinin belirttiği minimum eğimin altında kullanım, talimattaki bindirme veya tespit desenine uyulmaması, farklı marka sarf malzemesiyle karıştırma, havalandırma boşluğunun kapatılması. Renk solması çoğu belgede ayrı ve daha kısa bir başlık altındadır; ton değişiminin nasıl ilerlediğini kiremit rengi zamanla solar mı sayfasında ayrıca ele aldık.
Teslimatta kâğıtla mal eşleşiyor mu?
Belgeler doğru olsa bile inen mal başka bir parti olabilir. Teslimde üç şey karşılaştırılır: irsaliyedeki parti numarası ile paletlerin üzerindeki etiket, etiketteki renk kodu ile sipariş edilen kod, ve toplam miktar.
Renk kodu aynı olsa dahi farklı partiler arasında ton farkı çıkabilir; kiremitte ve boyalı sacta bu fark çatı tamamlandığında yan yana iki bant hâlinde okunur. Bu yüzden tek partiden teslim istenir, mümkün değilse partiler çatının farklı yüzeylerine ayrılır, aynı düzlemde karıştırılmaz. Karışık serim, sonradan yalnızca sökerek düzelir.
İş bittiğinde elinizde ne kalmalı?
Belgelerin ömrü satın almayla bitmez. Çatı tamamlandığında tek bir dosyada şunlar durmalı: performans beyanı, teknik föy, garanti belgesi, fatura ve irsaliye, her üründen birer ambalaj etiketi, kullanılan sarf malzemelerinin listesi ve uygulama sırasında çekilmiş fotoğraflar. Kapanmadan önce nelerin fotoğraflanacağını çatı işi bittiğinde neyi kontrol etmeliyim sayfasında sıraladık.
Bu dosya iki durumda işe yarar: yıllar sonra kısmi bir onarım gerektiğinde aynı ürünün aynı renk kodundan bulunabilmesi için, ve bir kusur tartışmaya açıldığında hangi tarafın hangi taahhüdü verdiğinin kâğıtta durması için. İkisi de tahmin edilenden erken gelir.
Hangi belgelerin isteneceği malzemeye göre değişir; ne kullanacağınız belli değilse önce seçim yapılır, sonra o ürünün beyanı istenir. Seçimi hangi ölçülerle daralttığımızı çatıma hangi kaplama uygun sayfasında, malzemelerin tek tek künyelerini ise çatı kaplama malzemeleri rehberinde bulabilirsiniz. Kaplamayla birlikte altyapının da yenilendiği işlerde belge listesi uzar; o kapsamı çatı aktarma sayfasında açtık. Arayıp hangi ürünü düşündüğünüzü söylerseniz istenecek belgelerin listesini ve benzer işlerde konuştuğumuz ortalama aralığı telefonda paylaşabiliriz; kesin rakam çatı görüldükten sonra kalem kalem çıkar.
Kaplamada İstenecek Belgeler
Sık sorulan sorular
Satıcı 'ürün CE'li' diyor ama belgeyi vermiyor, ne yapmalıyım?
Performans beyanı istek üzerine verilmek zorunda olan bir belgedir; ambalajdaki işaret tek başına onun yerine geçmez. Belge verilmiyorsa nedeni çoğu zaman kötü niyet değil, ürünün ithal edildiği zincirde beyanın hiç talep edilmemiş olmasıdır — yani kimse o kâğıdı görmemiştir. Yapılacak şey ısrar etmek ve beyanı üreticinin kendisinden istemektir. Gelmiyorsa ürünün beyan ettiği değerlerin arkasında duracak bir muhatap yok demektir; malzeme değiştirilir.
Performans beyanı ile garanti belgesi aynı şey mi?
Hayır, ikisi farklı soruları cevaplar. Performans beyanı ürünün ne olduğunu söyler: hangi standarda göre üretildiğini, yangın sınıfını, dayanım ve geçirimsizlik değerlerini. Garanti belgesi ise bir şey ters gittiğinde üreticinin ne kadar süreyle, hangi koşulla arkasında duracağını söyler. Beyanı olmayan bir ürünün garantisi zeminsiz kalır; garantisi olmayan beyanlı bir ürün ise teknik olarak tanımlıdır ama sorun çıktığında muhatabı belirsizdir. İkisi birlikte istenir.
Malzemeyi ben mi almalıyım, usta mı alsın?
İkisi de olur; belirleyici olan faturanın ve garantinin kimin adına doğduğudur. Malzemeyi kendiniz alırsanız fatura sizin adınıza kesilir, üretici garantisi doğrudan size ait olur, buna karşılık yanlış ürün ya da eksik sarf malzemesi riski de sizde kalır. Usta alırsa liste hâlinde marka, model ve miktar yazılı olsun; teslimde ambalaj etiketleriyle irsaliyeyi karşılaştırın. Hangi yol seçilirse seçilsin belgelerin asılları ya da birer kopyası mal sahibinde kalmalıdır.
Ambalajı açılmış ya da etiketi yırtılmış paletler kabul edilir mi?
Kabul edilmemesi daha doğrudur. Etiket, o paletteki malın parti numarasını, üretim tarihini ve renk kodunu taşıyan tek kayıttır; yırtıldığında elinizdeki mal ile belgeler arasındaki bağ kopar. Açılmış ambalaj ayrıca sahada karışmış ya da iade dönmüş ürün ihtimalini akla getirir. Teslim sırasında hasarlı paleti indirtmeden fotoğraflayın ve irsaliyeye şerh düşürün; sonradan yapılan itiraz, kâğıda geçmemişse çoğu zaman sonuçsuz kalır.
Sarf malzemelerinin de belgesi istenir mi?
Evet, çünkü çatının zayıf halkası genelde kaplamanın kendisi değil onu tutan ve birleştiren küçük parçalardır. Alt örtü, contalı vida, mahya bandı, mastik ve astar için de teknik föy ve ürün tanımı istenir. Özellikle vidada conta cinsi ve gövde kaplaması, mastikte ise kür tipi ve uyumlu olduğu yüzeyler yazılı olmalıdır. Uyumsuz bir mastik, ilk yazın sonunda kaplamayla arasındaki yapışmayı bırakır ve kusur kaplamaya yazılır.
