KDV teklife dahil mi?

Teklifte yazıyorsa evet, yazmıyorsa varsayılamaz. Bir çatı teklifinde verginin dahil mi hariç mi olduğu tek satırla belirtilir; bu satır yoksa toplam rakamın ne anlama geldiği belirsizdir. Yazılı tekliflerimizde tutar iki biçimde birden gösterilir — vergi hariç ara toplam, uygulanan oran ve vergi dahil genel toplam ayrı ayrı görünür.

Teklifte aranacak satır hangisi?

İyi bir teklifin son bölümü üç satırdan oluşur: kalemlerin ara toplamı, vergi satırı ve genel toplam. Ara toplam işin kendi bedelidir; vergi satırı hem oranı hem tutarı gösterir; genel toplam ödenecek rakamdır. Bu üçünden biri eksikse teklif tamamlanmamıştır.

Bir de tek satırlık teklifler vardır: yalnızca genel toplam yazılır, altında da açıklama bulunmaz. Bu biçim yalnızca vergiyi değil, işin kapsamını da gizler. Neyin kaleme alındığını görmek için çatı teklifinde hangi kalemler yazmalı sayfasındaki listeyi teklifin üstüne koyup satır satır karşılaştırmak en pratik kontroldür.

“Dahil” ve “hariç” farkı karşılaştırmayı nasıl bozar?

Teklifte yazan	Ne anlama gelir	Karşılaştırırken
Vergi hariç	Rakam işin bedelidir, üstüne vergi eklenecek	Diğer teklifin hariç tutarıyla kıyaslanır
Vergi dahil	Rakam ödenecek son tutardır	Diğer teklifin dahil tutarıyla kıyaslanır
Belirtilmemiş	Tanımsız; iki taraf farklı toplam düşünür	Kıyaslanmaz, önce sorulur

Aynı işi anlatan iki teklifin biri hariç, diğeri dahil yazılmışsa aradaki boşluk bir avantaj değil bir yazım farkıdır. Karşılaştırmayı her zaman aynı taraftan yapmak gerekir. Fark hâlâ duruyorsa sebebi vergide değil kapsamdadır: malzeme sınıfı, erişim yöntemi ya da işin sınırı farklıdır. Sınırın nasıl çizildiğini teklifte kapsam dışı ne demek sayfasında anlattık.

Oranı ne belirler?

Uygulanacak oranı işin niteliği ve yürürlükteki mevzuat belirler; teklifi yazan taraf bunu tahmin etmez, işin tanımıyla birlikte yazar. Konut ile iş yeri, mevcut yapıda onarım ile yeni yapı, malzemeli iş ile yalnız işçilik ayrı ayrı değerlendirilebilir. Yalnız işçilik çalışılan bir düzende malzemeyi kendiniz aldığınızda vergi de iki ayrı belgeye bölünür — bu düzenin başka sonuçlarını malzemeyi kendim alsam ucuza gelir mi sayfasında ele aldık.

Mevzuat teklifin geçerlilik süresi içinde değişirse uygulanacak oran fatura tarihindeki orandır; bu cümlenin teklifte bulunması, sonradan çıkacak tartışmayı baştan kapatır.

Oranın teklifte rakamla yazılması ayrıca bir kontrol imkânı verir. Ara toplam ile genel toplam arasındaki farkı yazan oranla karşılaştırdığınızda hesabın tutup tutmadığı bir bakışta görülür. Tutmuyorsa nedeni genellikle bazı kalemlerin farklı değerlendirilmiş olmasıdır; bu da açıklanabilir bir durumdur, yeter ki teklifte belirtilmiş olsun.

Belgesiz teklif neden ucuz görünür?

Belgesiz verilen bir rakam, aynı işin vergisiz hâlidir; dolayısıyla düşük görünmesi doğaldır. Aradaki boşluk bir verimlilik farkı değil, kayda geçmemiş bir işlemdir. Karşılığında kaybedilenler ise şunlardır: garanti talebinin dayanağı, sigorta dosyasına konulacak kayıt, apartmanda ortak gider olarak yazılabilme, kiracı ile malik arasındaki paylaşımın ispatı ve satış sırasında çatının ne zaman yenilendiğinin gösterilebilmesi. Bu başlıkların tek tek neye karşılık geldiğini çatı işinde fatura neden önemli sayfasında yazdık.

Apartman ve site işlerinde belge düzeni

Ortak alan işlerinde vergi satırı yalnızca bir muhasebe ayrıntısı değildir; giderin paylaştırılabilmesi için gereklidir. Fatura yönetim adına kesilir, karar defteriyle birlikte dosyalanır ve paylaşım tablosu buna göre çıkar. Kurul toplantısında maliklerin gördüğü rakamla sonradan gelen faturanın aynı tarafı göstermesi bu yüzden önemlidir: biri hariç, diğeri dahil yazıldığında daire başına düşen tutar değişmiş gibi görünür ve karar yeniden tartışmaya açılır. Teklif kurula sunulurken her iki toplamın da yazılı olması, bu ihtimali baştan ortadan kaldırır. Ödemenin hangi aşamalarda toplanacağını apartmanda çatı ödemesi nasıl toplanır sayfasında, işin kapsamının nasıl belirlendiğini de apartman çatı yenileme sayfasında anlattık.

Elinizde bir teklif varsa vergi satırının nasıl yazıldığını okuyup ne anlama geldiğini birlikte değerlendirebiliriz. Benzer işlerde konuştuğumuz aralığı telefonda söylerken hangi tarafı — dahil mi hariç mi — söylediğimizi de baştan belirtiriz; yazılı teklifte ikisi zaten yan yana durur.