Perde duvar eklemek ne demek?

Perde duvar, kalınlığına oranla çok geniş olan, temelden başlayıp katlar boyunca kesintisiz yükselen betonarme bir düzlemdir. Kolon gibi noktasal değil, düzlem olarak çalışır; bir yönde çok yüksek eğilme ve kesme kapasitesi verir. “Perde duvar eklemek” ise mevcut bir binada kolonlar arasındaki bir aksı seçip, o aksa yeni bir betonarme düzlem dökmek ve bu düzlemin altına yeni bir temel yapmak anlamına gelir. İşin adı duvar olduğu için bölme duvarla karıştırılıyor; oysa yapılan iş taşıyıcı sistemin kendisine yeni bir eleman eklemektir.

Perde ile kolon ne bakımdan ayrılır

Ölçüt	Kolon	Perde duvar
Çalışma biçimi	Noktasal, iki yönde benzer	Düzlem, tek yönde çok güçlü
Ana görevi	Düşey yükü temele indirmek	Yatay ötelenmeyi sınırlamak
Rijitlik katkısı	Sınırlı	Binadaki en yüksek katkı
Temel gereksinimi	Mevcut temel çoğu zaman yeterli	Neredeyse her zaman yeni temel
Plan etkisi	Oda köşesinde birkaç santim	Bir aksın boyunca kalıcı duvar

Bu tablonun ikinci satırı işin özüdür. Depremde bina yıkılırken sorun genellikle düşey yükü taşıyamaması değil, yana yatarken kolonların bu ötelenmeye dayanamamasıdır. Perde, ötelenmenin kendisini küçültür. İki yöntemin hangi eksikliği kapattığını yan yana koyduğumuz sayfa: kolon güçlendirme mi perde duvar mı.

Perde nereye konur

Perdenin yeri boş odaya değil, hesabın istediği aksa göre seçilir. Yerleşimde üç şey birlikte gözetilir.

• Simetri. Perdeler binanın bir kenarına toplanırsa yapı depremde burulur; bu, perde yokluğundan daha kötü sonuç verebilir. Plan üzerinde karşılıklı ve dengeli dağılım aranır.
• İki doğrultu. Deprem tek yönden gelmez. Yalnız bir doğrultuda perde kurulan bina, diğer doğrultuda eski hâlindedir.
• Süreklilik. Perde her katta aynı akstadır. Bir katta kaydırılan ya da kesilen perde, kesildiği kotta yük yolunu kırar.

Pratikte perde çoğu zaman merdiven ve asansör kovasının çevresine, dış aks üzerindeki dolgu duvar hatlarına ve zemin katı boş olan binalarda cephe akslarına yerleştirilir. Binanın hangi eksikliğinin bu yöntemi öne çıkardığını binam güçlendirilmeli mi sayfasında, kararın dayandığı hesabı deprem performans analizi nedir sayfasında anlattık.

Temelde ne yapılır

Perde eklemenin en çok küçümsenen ve maliyeti en çok belirleyen bölümü burasıdır. Yeni perde, üzerine gelen yükü tabanında toplayıp temele aktarır. Mevcut temel bu yükü taşımak için tasarlanmadığından, perdenin altına yeni bir temel kütlesi eklenir ve mevcut temelle birleştirilir.

Bu iş bodrum ya da zemin kat döşemesinin kırılmasını, kazı yapılmasını, mevcut temel yüzeyinin açılıp temizlenmesini, kimyasal ankrajla filiz ekilmesini ve yeni betonun eski betona bağlanmasını gerektirir. Bağlantı detayının nasıl kurulduğunu ankraj ve temel bağlantı detayı sayfasında ayrıntılandırdık. Temele inilmeden yapılan bir perde, taşıyıcı değil dekordur.

Dairede ne değişir, iş nasıl yürür

Perde imalatı ıslak ve gürültülü bir iştir. Seçilen aks üzerindeki dolgu duvar sökülür, kalıp kurulur, donatı bağlanır, mevcut kolon ve kirişlere ankraj yapılır, beton pompayla ya da elle basılır. Kalıp söküldükten sonra sıva, elektrik ve boya işleri o dairelerde yeniden yapılır.

Kazanç ise kalıcıdır: aynı aks üzerindeki daireler artık bir taşıyıcı düzlemi paylaşır. Karşılığında oda planı değişir, perde hattındaki dolaplar ve kapı yerleri yeniden düşünülür. Bu yüzden güçlendirme kararı verilen binalarda tesisat, ısı yalıtımı ve iç mekân işlerini aynı döneme toplamak akıllıcadır; sıva zaten bir kez açılıyor. Bu tarafın planlamasını inşaat, tadilat ve dekorasyon sayfasında, sahadaki güçlendirme imalatını bina güçlendirme sayfasında bulabilirsiniz.

Perde kararı verilmiş, projesi onaylanmışsa iş bizim için nettir: aks aks kalıp, donatı, ankraj ve döküm programı çıkarılır, kaç dairenin kaç gün etkileneceği baştan yazılır. Proje elinizdeyken benzer kapsamda konuştuğumuz ortalama aralığı telefonda söyleyebiliriz; kesin rakam ise kaç aksa, kaç kata ve nasıl bir temele girildiği ölçüldükten sonra kalem kalem çıkar.