Bacadan geri tepme: duman ve koku neden içeri geliyor

Yanan bir cihazın dumanı bacadan yukarı gitmek yerine odaya dönüyorsa, bu çoğu zaman bacanın arızalanmasından değil, bacanın çalışma koşulunun bozulmasından gelir. Baca bir boru değil, bir sistemdir: içeri giren hava, yanma, sıcak gazın yükselmesi ve çatı üstünde rüzgârın davranışı birlikte çalışır. Zincirin herhangi bir halkası kopunca duman en kolay yolu bulur — o yol da odanız olur.

Önce güvenlik: ne zaman durulur

Bu sayfadaki tek pazarlıksız bölüm burası.

Duman, is ya da yanık kokusu içeri geliyorsa cihazı durdurun, pencereleri açın ve odayı boşaltın. Baş ağrısı, bulantı, sersemlik ya da evdeki birden fazla kişide aynı anda başlayan halsizlik varsa evi terk edin ve dışarıda kalın. Karbonmonoksit renksiz ve kokusuzdur; duman görmeden de zehirlenme olur. Yakıt yakan cihaz bulunan her evde karbonmonoksit alarmı bulunmalıdır.

Baca içinde alev sesi, gürültü ya da baca gövdesinde aşırı ısınma varsa baca yangını ihtimali vardır; itfaiyeyi arayın, kendiniz söndürmeye çalışmayın.

Ve şunu baştan söyleyelim: baca temizliği, gaz cihazı bağlantısı ve çekiş ölçümü yetkili servisin ve baca temizleme uzmanının işidir. Bizim işimiz bu zincirin çatı üstünde kalan halkası — bacanın çatıdan çıkış detayı, yükseltilmesi, şapkası ve etrafındaki su yalıtımı.

Üç soru, üç ayrı kaynak

Geri tepme nedenlerinin neredeyse tamamı üç soruyla ayrılır.

Sorun hava koşuluna mı bağlı? Geri tepme yalnızca rüzgârlı günlerde ve belirli bir rüzgâr yönünde oluyor, sakin havada hiç olmuyorsa suçlu bacanın çatı üstündeki konumudur. Eğimli bir çatıda rüzgâr mahyayı aşarken arkasında bir girdap bırakır; baca ucu bu girdabın içinde kalıyorsa rüzgâr dumanı yukarı çekmez, aşağı bastırır. Yakında yükselen yeni bir bina ya da büyümüş bir ağaç da aynı etkiyi yıllar sonra ortaya çıkarabilir.

Sorun evin içindeki bir cihazla mı tetikleniyor? Mutfak aspiratörünü ya da banyo fanını çalıştırdığınızda duman içeri geliyorsa, sorun bacada değil hava dengesindedir. Bu cihazlar evden hava atar; sızdırmaz doğramalı bir evde yerine girecek hava yoksa iç basınç düşer ve ev, ihtiyacı olan havayı bacadan emmeye başlar. Bir pencereyi bir parmak açtığınızda çekişin anında düzelmesi bu teşhisi kesinleştirir.

Sorun zamanla mı kötüleşti? Çekiş bir mevsim boyunca giderek zayıfladıysa ve baca dibinde kurum döküntüsü varsa akla ilk gelen tıkanmadır: kurum birikimi, kuş yuvası, düşmüş harç parçası ya da baca içinde ayrışan malzeme. Kuşların çatıdaki boşlukları nasıl kullandığını çatıda kuş ve güvercin sayfasında anlattık; baca ağzı bu listenin en üst sıralarındadır.

Dördüncü bir tablo daha var: sorun yalnızca ilk yakışta çıkıp baca ısındıktan sonra kayboluyorsa, baca soğuk kalıyor demektir. Dış duvara yaslı ya da yalıtımsız bacalarda kışın sık görülür; sıcak gaz yükselmeye başlayamadan soğuyup geri döner.

Acil mi, bekleyebilir mi

Bu sayfadaki diğer belirtilerden farklı olarak geri tepme beklemez. Duman ya da koku içeri geliyorsa cihaz kontrol edilene kadar kullanılmaz. “Pencereyi açıp idare ederiz” yaklaşımı, katı yakıt ve gazlı cihazlarda kabul edilebilir bir çözüm değildir.

Sırayı da net tutmakta fayda var: önce cihaz ve baca içi kontrolü, sonra hava beslemesi, sonra çatı üstündeki yükseklik ve şapka. Bu üçüncü halkaya sıra gelmeden çatıda iş yaptırmak, çoğu zaman parayı yanlış yere harcamaktır.

Kendiniz ne yapabilirsiniz

Yapabilecekleriniz teşhisi hızlandırır. Bir defter tutun: geri tepmenin olduğu günün rüzgâr yönünü, dışarıdaki sıcaklığı, cihazın kaçıncı dakikasında olduğunu ve evde hangi fanın çalıştığını yazın. Üç dört kayıt, nedeni büyük ölçüde daraltır.

Pencere testini yapın: geri tepme başladığında cihazın bulunduğu odanın penceresini bir parmak açın. Düzeliyorsa cevap hava beslemesidir. Aspiratör testini yapın: davlumbaz ve banyo fanını kapatıp farkı gözleyin. Baca temizleme kapağını dışarıdan kontrol edin — kapağın altında biriken kurum ya da moloz döküntüsü, tıkanmanın en güvenilir işaretidir.

Yapmayın dediklerimiz kısa ama önemli. Bacaya zincir, ağırlık ya da uzun demir sokup kendi kendinize açmaya çalışmayın; içeride biriken malzemeyi sıkıştırıp durumu kötüleştirebilirsiniz. Baca içinde ateşle kurum yakma yöntemine kesinlikle girmeyin. Cihazın çekişini artırmak için hava girişini kısmayın ya da baca ağzını daraltmayın. Ve çatıya çıkıp bacaya bakmayın — yağmurda, karda ya da rüzgârda kesinlikle çıkılmaz; baca kontrolü zaten yerden ya da güvenli erişimle yapılacak bir iştir.

Usta geldiğinde ne yapar

Çatı tarafında yapılan iş üç başlıkta toplanır.

Önce ölçüm ve konum değerlendirmesi: bacanın çatı üstündeki yüksekliği, mahyaya olan yatay mesafesi, çevredeki engeller ve rüzgâr yönü. Baca alçak kalmışsa gövde yükseltilir; bu, çatı geçişinin de yeniden yapılmasını gerektirir çünkü baca dibi aynı zamanda çatının en sık akıtan noktalarından biridir. O detayı baca dibi detayı sayfasında çizimle anlattık; su tarafındaki karşılığını ise baca dibinden su geliyor sayfasında bulabilirsiniz.

Sonra baca ucu: doğru tipte şapka takılması, tel kafesle kuş girişinin kapatılması, hasarlı ya da tıkalı şapkanın yenilenmesi. Şapka tiplerinin farkını baca şapkası sayfasında ayrı ayrı ele aldık.

Son olarak baca gövdesinin çatı üstünde kalan bölümü: derz dökülmesi, sıva ayrışması, harç boşlukları ve gerekiyorsa yalıtım. Apartmanlarda bu işin kimin sorumluluğunda olduğunu baca ortak alan mı sayfasında açıkladık.

Bacadan gelen duman evin size gönderdiği en doğrudan uyarıdır. Alışmayın; bir bacanın normali, kendisini hiç hatırlatmamasıdır.