Sundurma duvar ankraj detayı: sundurma binaya nasıl bağlanır

Bir sundurma iki ayrı yapıya aynı anda aittir. Ön ayakları kendi temeline basar, arka kenarı ise binanın duvarına asılır. Bu ikinci uç, sundurmanın hem yükünü hem suyunu binaya devrettiği tek hattır; sundurmalarda görülen arızaların büyük bölümü de tam burada başlar. Ayakların oturduğu tarafta sorun çıkması nadirdir, çünkü orada yük doğrudan zemine iner. Duvar tarafında ise yük, kendisi için tasarlanmamış bir düşey yüzeyden geçmek zorundadır.

Duvar bağlantısı hangi kuvvetleri karşılar

Akla ilk gelen düşey yüktür: sundurmanın kendi ağırlığı, kaplaması ve üstüne binen kar. Bu yükün yaklaşık yarısı ayaklara, yarısı duvara iner ve duvar tarafında aşağı doğru bir çekme yaratır.

İkinci kuvvet daha az beklenir ve daha çok hasar verir. Sundurma hafif bir yapıdır; polikarbon, trapez sac ya da ince panel kaplı bir yüzeyin altından geçen rüzgâr, üstündeki hızlı akışla birlikte yukarı doğru bir emme üretir. Bitişik sundurmalarda bu emme özellikle serbest kenarda yoğunlaşır ve duvardaki ankrajları yuvasından sıyırmaya çalışır. Hafif çatılarda rüzgârın neden aşağı bastırmak yerine yukarı çektiğini rüzgârda çatı kalkması sayfasında ayrıntılı anlattık; sundurmada bu etki, kapalı bir çatıya göre daha belirgindir çünkü altı açıktır ve rüzgâr içeri girer.

Üçüncüsü yatay itmedir. Sundurma eğimli bir düzlemdir; üstündeki yükün bir bileşeni duvarı iter ya da ondan uzaklaştırır. Bu bileşen küçüktür ama sürekli çalışır ve gevşemiş bir bağlantıda yıllar içinde deliği büyütür.

Sıvanın arkasında ne var: ankrajı belirleyen tek şey

Ankraj seçimi ürün kataloğundan değil, duvarın gerçek malzemesinden başlar. Dışarıdan bakınca bütün cepheler aynı görünür; sıva ne betonarmeyi ne gaz betonu ele verir. Bu yüzden ilk iş, bağlantı hattı boyunca sıvayı birkaç noktadan açıp altında ne olduğunu görmektir.

Duvarın gerçek malzemesi	Yük taşıma durumu	Ankraj yaklaşımı
Betonarme kiriş, hatıl, kolon veya perde	Aranan dayanak	Kimyasal ya da uygun mekanik ankraj; donatı taranarak delinir
Dolu tuğla duvar	Sınırlı ve değişken	Elek kovanlı kimyasal ankraj; yük dağıtan sürekli profil şart
Delikli tuğla, bims, gaz beton	Tek başına yük almaz	Taşıyıcıya ulaşılır; mümkün değilse karşı plakalı geçme bulon
Mantolamalı cephe	Yalıtım taşıyıcı değildir	Yalıtım delinip arkadaki taşıyıcıya bağlanır
Eski yığma ya da moloz taş duvar	Belirsiz	Yerinde çekme denemesi yapılmadan yük verilmez

Matkap sahada en dürüst ölçü aletidir. Uç, ilk birkaç santimetreden sonra direnç kaybedip boşluğa düşüyorsa karşınızda delikli bir bloktur. Delikten çıkan toz kırmızı ve iri taneliyse tuğla, gri ve çimentolu ise betonarme olduğunu söyler. Betonarmede delik yeri donatı tarayıcıyla seçilir; donatı hiçbir gerekçeyle kesilmez, delik yeri kaydırılır.

Montaj sırası

Sıra, yükün ve suyun yönüyle birlikte kurulur. Alttaki tamamlanmadan üstteki takılmaz.

1. Hat açılır ve taranır. Duvar boyunca sıva kaldırılır, taşıyıcının aksı bulunur, donatı taraması yapılır ve ankraj noktaları işaretlenir.
2. Kot ve eğim belirlenir. Sundurma duvardan dışarı doğru eğimlendirilir; duvar profilinin kotu, altında kalacak geçiş yüksekliği ile birlikte bir kez hesaplanır.
3. Sürekli duvar profili hazırlanır. Noktasal köşebentler yerine hat boyunca uzanan tek profil kullanılır; profil sahaya boyalı ve delikleri açılmış gelir.
4. Delikler açılır ve temizlenir. Delik fırçalanır, basınçlı hava ile tozdan arındırılır. Kimyasal ankrajda reçinenin kür süresi beklenmeden hiçbir yük verilmez.
5. Profil ankrajlanır. Somunlar üreticinin verdiği torkla sıkılır, profil kotu ve düzlemi ipe göre kontrol edilir.
6. Makas ya da kirişler profile bağlanır. Bağlantı tercihen bulonludur; sahada kaynak yapılırsa boya ve galvaniz yandığı için rötuş zorunlu hâle gelir.
7. Su detayı kurulur. Duvar yüzüne yatay bir derz açılır, ters eteğin üst kenarı derze oturtulur; alt kenarı, sonradan döşenecek kaplamanın üzerine binecek biçimde bırakılır.
8. Kaplama ve oluk döşenir. Kaplama eteğin altına girer, dış kenarda oluk bağlanır ve iniş noktası belirlenir.

Yedinci adımın mantığı bütün çatı detaylarıyla aynıdır: üstteki parça alttakinin üzerine biner. Duvar ile eğimli yüzeyin buluştuğu her yerde geçerli olan bu kurguyu duvar birleşimi etek detayında ayrıca ele aldık.

Mantolamalı cephede sıra değişir

Isı yalıtımı yapılmış bir cephede bağlantı iki soruya dönüşür: yük nereye iniyor ve delinen yalıtım nasıl kapanıyor.

Yük her zaman yalıtımın arkasındaki taşıyıcıya iner. Ankrajlar levhayı geçip beton ya da tuğlaya girer; levha yalnızca aradan geçilen bir katmandır ve hiçbir kuvvet taşımaz. Ankraj hattında levha ezilmesin diye profil ile duvar arasına yük taşıyan bir ara takoz konur, kalan boşluk yalıtımla doldurulur.

İkinci sorun ısı köprüsüdür. Her ankraj, yalıtımı delip içeri ısı taşıyan küçük bir metal yoldur. Sayı gereksiz yere artırılmaz; yoğuşmaya duyarlı yapılarda araya termal kesici takoz konur. Üçüncüsü sudur: yalıtımın kesildiği yer aynı zamanda açılmış bir su yoludur, profilin üst kenarı cepheye doğru kapatılır ve mastik tek başına bırakılmaz.

Sıralama da önemlidir. Mantolama yeni yapılacaksa sundurmanın taşıyıcı bağlantısı önce kurulur, yalıtım sonra profile dayanacak biçimde kesilir. Tersi yapıldığında bitmiş bir cephe delinir ve kapatma işi baştan zayıf kalır. Cephe tarafındaki katman kurgusunun tamamı dış cephe mantolama sayfasında anlatıldı.

En sık yapılan hata ve sonucu

Sahada en çok karşılaşılan kurgu şudur: sundurmanın arka kenarı, sıva açılmadan, duvarın neresine denk geldiğine bakılmadan, birkaç uzun dübelle tutturulur. İş ilk gün sağlam görünür; çünkü düşey yük altında dübel çalışır. Sorun ilk sert rüzgârda çıkar. Emme kuvveti ankrajı yukarı çeker, delikli tuğlanın içi boş olduğu için dübel yuvasında sıyrılır, gevşeyen bağlantı her rüzgârda biraz daha açılır ve sonunda duvar profili sıvayı önüne katarak koparır.

İkinci sık hata, bağlantının su detayı olmadan bırakılmasıdır. Profil takılır, üstü mastiklenir ve iş bitti sayılır. Mastik hareketli bir birleşimde birkaç mevsim dayanır; ardından duvardan inen su doğrudan profilin arkasına düşer. O noktadan sonra sorun sundurmanın altına damlayan sudur ve kaynağı çoğunlukla yanlış yerde aranır. Sundurma altındaki her damlama da sızıntı değildir; soğuk metal yüzeyde biriken nem için metal çatıda terleme sayfasına bakmakta fayda var.

Doğru bağlandığını nasıl anlarsınız

Sundurmanın altına geçip birkaç dakikada bakabileceğiniz şeyler var:

• Duvarda sürekli bir profil var mı, yoksa yük tek tek köşebentlere mi yüklenmiş.
• Profilin üstü açık mı. Ters etek ya da kapatma sacı görünmüyorsa su detayı hiç kurulmamış demektir.
• Bağlantı hattı sıva üstünde mi duruyor. Sıva kaldırılmadan atılmış bir ankraj, taşıyıcıya gitmemiş olma ihtimali yüksek bir ankrajdır.
• Somun ve rondelalar tam mı, ankraj başlarında pas akıntısı var mı.
• Eğim yönü doğru mu. Su duvara doğru mu akıyor, dışarı mı.
• Rüzgârda ses var mı. Duvar hattından gelen tıkırtı, gevşemiş bağlantının ilk haberidir.

Bu kontrollerin tamamı kaplama döşenmeden çok daha kolaydır. Sundurmanın taşıyıcı kurgusu ve profil seçimi veranda ve sundurma yapımı sayfasında, duvara asılan konstrüksiyonun ortak kuralları ise çelik konstrüksiyon sayfasında toplandı. Bağlantı hattındaki metal parçaların paslanmaya en açık yer olduğunu unutmayın; profil arkası ıslak kalan bir noktadır ve koruma kurgusu korozyon koruma detayında ayrıca anlatıldı.