Cephe boyası ve sıva miktarı nasıl hesaplanır?

Cephe boyası siparişinde en sık yapılan hata, binanın cephe alanını doğrudan boyanacak alan saymaktır. İkisi aynı değildir: pencere ve kapı boşlukları düşülür, buna karşılık söve, denizlik ve pencere kenarları eklenir. Üstüne kat sayısı ve sarfiyat aralığı geldiğinde doğru miktar tek çarpımla değil, birkaç adımda çıkar.

Boyanacak alan nasıl bulunur

Net alan (m²) = Brüt cephe alanı − Boşluklar + Kenar ve söve yüzeyleri

• Brüt cephe alanı = Cephe uzunluğu × Cephe yüksekliği. Her cephe ayrı hesaplanır, zemin kotundan saçak altına ya da parapet üstüne ölçülür.
• Boşluklar = Pencere ve kapı yüzeyleri. Küçük boşlukların düşülüp düşülmeyeceği metraj usulüne göre değişir; en dürüst yol hepsini düşüp kenar yüzeylerini ayrıca geri eklemektir.
• Kenar ve söve yüzeyleri = Her boşluğun çevresi × pervaz derinliği. Mantolamalı cephede bu derinlik yalıtım kalınlığı kadar artar; küçümsenecek bir alan değildir.

Bulunan net alana, rötuş ve kap dibinde kalan için yüzde 5 fire payı eklenir.

Sarfiyat: bir metrekare ne kadar malzeme yer

Ürün	Tek kat sarfiyat	Kat sayısı	Not
Dış cephe astarı	0,10–0,20 litre/m²	1 kat	Emici yüzeyde üst sınıra yakın
Silikonlu veya akrilik dış cephe boyası	0,15–0,25 litre/m²	2 kat	Pürüzlü yüzeyde daha çok
Dokulu kaplama — 1,5 mm tane	2,3–2,6 kg/m²	1 kat	Tane boyu sarfiyatı belirler
Dokulu kaplama — 2,0 mm tane	3,0–3,3 kg/m²	1 kat
Dokulu kaplama — 3,0 mm tane	4,0–4,5 kg/m²	1 kat
Kaplama altı astarı	0,20–0,25 kg/m²	1 kat	Genelde kaplamayla aynı renkte
Yapıştırma harcı (mantolama)	4–6 kg/m²	1 kat	Yüzey düzgünlüğüne bağlı
Donatı sıvası (file üstü)	4–5 kg/m²	1 kat	Genelde iki pasoda

Bu bantlar üretici teknik föylerinde verilen değerlerin genel aralığıdır. Kesin sarfiyat ambalajın üstünde yazar ve markalar arasında belirgin farklar olur; sipariş öncesinde seçilen ürünün föyüne bakmak gerekir.

Adım adım örnek: iki katlı bir evin cephesi

Yapı: dıştan dışa 12,0 × 9,0 metre; iki kat; zeminden saçak altına 6,2 metre; on dört pencere ve iki kapı.

Birinci adım — brüt alan. Çevre 2 × (12,0 + 9,0) = 42,0 metre. Brüt cephe = 42,0 × 6,2 = 260,4 → 260 metrekare.

İkinci adım — boşluk düşümü. Pencereler ortalama 1,20 × 1,40 metre = 1,68 metrekare; 14 adet ile 23,5 metrekare. İki kapı 2,2 metrekareden 4,4 metrekare. Toplam boşluk 27,9 → 28 metrekare. Net alan: 260 − 28 = 232 metrekare.

Üçüncü adım — söve ve kenar yüzeyleri. Bir pencerenin çevresi (1,20 + 1,40) × 2 = 5,2 metre; 14 pencere ile 72,8 metre. Kapılarda yaklaşık 5,4 metre × 2 = 10,8 metre. Toplam kenar uzunluğu 83,6 metre. Pervaz derinliği 0,25 metre alınırsa 83,6 × 0,25 = 20,9 → 21 metrekare. Yeni alan: 232 + 21 = 253 metrekare.

Dördüncü adım — fire payı. 253 × 1,05 = 265,7 → 270 metrekare üzerinden sipariş.

Beşinci adım — miktarlar.

• Astar: 270 × 0,15 = 40,5 litre → on beş litrelik kovadan 3 kova
• Boya: 270 × 2 kat × 0,20 = 108 litre → on beş litrelik kovadan 8 kova
• Dokulu kaplama yapılacaksa, 1,5 milimetre tane ile: 270 × 2,5 = 675 kilogram → yirmi beş kilogramlık torbadan 27 torba

Altıncı adım — parti kontrolü. Boyanın tamamı aynı parti numarasından alınmalıdır. Yüz litreyi aşan siparişte parti farkı, geniş cephede gün ışığında seçilebilen ton farkı yaratır. Fire payının bir işlevi de ürün ortada bitip yeniden sipariş verilmesini önlemektir.

Mantolamalı cephede hesap nasıl büyür

Mantolamalı bir cephede boya en üst katmandır; altında sırayla yapıştırma harcı, yalıtım levhası, dübel, donatı filesi, donatı sıvası ve kaplama altı astarı vardır. Aynı 270 metrekare için kaba miktarlar:

• Yapıştırma harcı: 270 × 5 = 1.350 kilogram → 54 torba
• Yalıtım levhası: 270 metrekare, kesim firesi yüzde 5 ile 284 metrekare. Levha cinsinin kalınlık ve davranış farkını XPS ve EPS ile taşyünü sayfalarında karşılaştırdık
• Donatı sıvası: 270 × 4,5 = 1.215 kilogram → 49 torba
• Donatı filesi: 270 metrekare, bindirme payı yüzde 15 ile 311 metrekare
• Dübel: metrekarede 6–8 adetten 1.620–2.160 adet

Bu katmanların tamamı dış cephe mantolama işinin içindedir ve hiçbiri atlanabilir değildir. Eksik dübel ya da atlanan file, boyanın değil sistemin ömrünü kısaltır.

Sarfiyatı değiştirenler ve hesabın sınırı

• Yüzey emiciliği. Eski, tozlu, gözenekli sıva astarı ve boyayı içine çeker; sarfiyat üst sınıra çıkar. Astarsız yüzeyde boya tüketimi belirgin biçimde artar.
• Yüzey dokusu. Mala perdahlı düz yüzey ile 2 milimetre taneli dokulu kaplama arasında gerçek yüzey alanı farkı vardır; doku derinleştikçe boya artar.
• Renk. Koyu ve canlı tonların örtücülüğü düşüktür; iki kat yerine üç kat gerekebilir.
• Uygulama yöntemi. Rulo ile fırça arasında fark azdır; püskürtmede kayıp yüksektir ve açık cephede rüzgâr bunu büyütür.
• Hava. Sıcak ve rüzgârlı havada malzeme çabuk kabuk bağlar; uygulayıcı elini açar.

Gerçek metraj şu durumlarda şarttır: apartman ve site cephelerinde, çünkü sipariş toplu verilir ve ortada biten malzeme parti farkı yaratır; çıkmalı, balkonlu ve kırık planlı cephelerde, çünkü kâğıt üstündeki dikdörtgen gerçeği yansıtmaz; ve mantolamada, çünkü katman sayısı fazladır ve her katmanın kendi payı vardır. Ölçüyü iskele kurulduktan sonra cephede almak da mümkündür; iskelenin kendi metrajını ve kaç gün duracağını iskele metrajı hesabı sayfasından, işin toplam süresini çatı işi süre hesabı sayfasından çıkarabilirsiniz.