İskele metrajı nasıl hesaplanır?

İskele, çatı ve cephe işlerinde ayrı bir kalem olarak yazılır ve mal sahibi çoğu zaman bu kalemin nereden çıktığını göremez. Oysa iskele metrajı hesabı en kolay kalemlerden biridir: cephe uzunluğu ile çalışma yüksekliğinin çarpımı. Zorluk hesapta değil, hangi uzunluğun ve hangi yüksekliğin alınacağındadır.

İskele hangi yüzeyden ölçülür

İskele metrekaresi, kurulan malzemenin hacmi ya da boru sayısı değil, binaya bakan düşey yüzeyin alanıdır. İskelenin genişliği — yaygın sistem iskelelerde 0,73 metre, geniş tipte 1,09 metre — bu alana girmez; genişlik yalnızca çalışma konforunu ve platformun taşıyabileceği yükü belirler.

Ölçü, iskelenin oturduğu zeminden başlar ve en üst çalışma platformunun üstündeki korkuluk hattına kadar çıkar. Kurulum 2,00 metrelik kat yükseklikleriyle ve 2,50–3,00 metrelik göz boylarıyla yapıldığı için sahadaki gerçek yükseklik, hesaptaki ondalıklı sayıdan yukarı yuvarlanır.

Formül ve değişkenler

İskele alanı (m²) = Cephe uzunluğu (m) × [Bina yüksekliği (m) + Çalışma payı (m)] × Köşe payı

• Cephe uzunluğu. Her cephe ayrı ölçülür ve toplanır. Tek cephede çalışılacaksa yalnız o cephe hesaba girer; bitişik cepheler düşülür.
• Bina yüksekliği. Zeminden saçak altına ya da parapet üstüne. Konutlarda kat yüksekliği kabaca 2,80–3,00 metredir.
• Çalışma payı. Çatıda çalışılacaksa saçak hizasında durulmaz; iskelenin saçağı 1,0–1,5 metre aşması gerekir. Yalnız cephe boyası ve sıva yapılacaksa bu pay 0,5–1,0 metreye iner.
• Köşe payı. İskele köşelerde binadan dışa taştığı için iskele hattı bina çevresinden uzundur; yüzde 3–5 eklenir.

Kat sayısına göre hazır tablo

Aşağıdaki tabloda kat yüksekliği 2,90 metre, zemin kotu farkı 0,30 metre ve çatı işi için 1,50 metre çalışma payı alınmıştır. Kendi binanızda kat yüksekliği farklıysa sayıyı doğrudan kendi ölçünüzle değiştirin.

Kat sayısı	Saçak yüksekliği	Çatı işi için iskele yüksekliği	Cephenin her metresine düşen
Tek kat	3,2 metre	4,7 metre	4,7 m²
İki kat	6,2 metre	7,7 metre	7,7 m²
Üç kat	9,1 metre	10,6 metre	10,6 m²
Dört kat	12,0 metre	13,5 metre	13,5 m²
Beş kat	14,9 metre	16,4 metre	16,4 m²

Tablo, telefon başında kaba bir sayı üretmek için yeterlidir: cephe uzunluğunuzu son sütundaki değerle çarpın.

Adım adım örnek: iki katlı müstakil evde çatı yenileme

Yapı: dıştan dışa 12,0 × 9,0 metre dikdörtgen plan; iki kat; saçak yüksekliği zeminden 6,2 metre; çatı aktarılacak ve aynı iskeleden cephe rötuşu yapılacak.

Birinci adım — cephe uzunluğu. Çevre = 2 × (12,0 + 9,0) = 42,0 metre.

İkinci adım — iskele yüksekliği. 6,2 + 1,5 = 7,7 metre. Sistem iskele 2,00 metrelik katlarla kurulduğu için sahada dört kat platform, yani 8,0 metre kurulur.

Üçüncü adım — brüt alan. 42,0 × 8,0 = 336 metrekare.

Dördüncü adım — köşe payı. Dört köşede iskele dışa taştığı için yüzde 5 eklenir: 336 × 1,05 = 352,8 → 355 metrekare.

Beşinci adım — düşülecek yüzey. Bu örnekte yapı müstakil, dolayısıyla düşüm yok. Bitişik nizam olsaydı ortak duvara bakan cephenin uzunluğu doğrudan çıkarılırdı.

Altıncı adım — kurulum ve söküm. İki kişilik iskele ekibi günde kabaca 150–250 metrekare kurar; söküm yaklaşık iki kat hızlıdır. 355 ÷ 200 = 1,8 → 2 gün kurulum, 1 gün söküm.

Kiralama süresi işi nasıl etkiler

İskele genelde metrekare × ay üzerinden kiralanır ve sayaç kurulum günü başlar, söküm günü durur. Bu yüzden iskelede geçen süre, çatı işinin süresinden her zaman uzundur:

İskele günü = Kurulum + Çatı işi + Cephe işi + Bekleme + Söküm

Yukarıdaki örnekte çatı işi 11 iş günü sürüyorsa — bu sayının nasıl çıktığını çatı işi süre hesabı sayfasında adım adım gösterdik — iskele 2 + 11 + 1 = 14 iş günü, takvimde yaklaşık üç hafta durur. Aynı iskeleden cephe boyası da yapılacaksa astar ve boyanın kuruma süreleri bu takvime eklenir; gereken malzeme miktarını cephe boyası hesabı sayfasından çıkarabilirsiniz.

Buradan çıkan sonuç pratiktir: iskele bir kez kurulduğunda o iskeleden yapılabilecek her iş aynı dönemde yapılmalıdır. Çatı, oluk, baca sıvası, saçak profili, cephe onarımı ve boya ayrı ayrı ele alınırsa iskele üç kez kurulur; üç kurulum, üç kiralama dönemi ve üç ayrı program demektir.

Metrajı büyüten kalemler ve hesabın sınırı

Kâğıt üstündeki 355 metrekare sahada şu sebeplerle değişir:

• Eğimli ya da bahçeli zemin. Ayak altına kalas ve ayarlı taban gerekir; eğimli arazide iskele bir kat daha yüksek kurulur.
• Çıkmalar ve balkonlar. Cepheden taşan her eleman iskeleyi dışa iter ya da o bölgede özel çözüm ister.
• Yaya geçişi. Kaldırım üstünde koruma tüneli, file ve işaretleme gerekiyorsa hem metraj hem kurulum süresi artar.
• Yükseklik yuvarlaması. Kimse yarım kat iskele kurmaz; 7,7 metrelik hesap 8,0 metre olarak gerçekleşir.
• Ölçü hatası. Bina çevresini krokiden almak yerine şeritle ölçmek, tek başına yüzde beşlik farkı kapatır.

Gerçek ölçü ve iskele planı şu durumlarda şarttır: yola cepheli binalarda, çünkü işgal izni dosyasında metraj yazar; beş kattan yüksek yapılarda, çünkü ankraj ve devrilme güvenliği hesap ister; ve dış cephe mantolama gibi iskelenin haftalarca kaldığı işlerde. Çatısı çok kırımlı, kuleli ya da farklı kotlarda yapılarda ise iskele planı doğrudan çatı planından çıkarılır; villa çatı onarımı işlerinde bu iki çizim birlikte hazırlanır. Sökümden çıkacak molozun nereden indirileceği de iskele planını etkiler; hacmini moloz hacmi hesabı sayfasından çıkarabilirsiniz.