Sandviç Panel Hesaplama: Kaç Panel ve Hangi Boyda?

Sandviç panel metrajı trapez sac metrajına benzer ama iki noktada ayrılır: panel boyu tek parça sipariş edilebildiği için ek yeri neredeyse hiç olmaz, buna karşılık kapama sacları, mastik ve vida boyu ayrı ayrı düşünülmesi gereken kalemlere dönüşür. Kalınlık seçimi de metraja girer, çünkü vida boyu panel kalınlığına göre değişir.

Formül ve değişkenler

Hesap iki yönde yapılır:

En yönünde: Panel sayısı = Saçak boyu ÷ Faydalı en — yukarı yuvarlanır.

Boy yönünde: Panel boyu = Eğik yüz uzunluğu + Saçak taşması + Mahya payı

Çatı panellerinde faydalı en 1,00 metredir. Panel istenen boyda kesilerek üretildiği için boy yönünde standart bir ölçü yoktur; sipariş listesi “kaç adet, hangi boyda” biçiminde verilir.

Kalem	Birim	Değer	Not
Çatı paneli faydalı en	metre	1,00	brüt en 1,05–1,10
Panel boyu	metre	2–13	nakliye sınırı belirleyici
Boy yönünde bindirme	cm	20–30	mastikli, aşık üstünde
Aşık bağlantı vidası	adet/m²	5–6	kenarlarda sıklaşır
Dikiş vidası	adet	her 50 cm	yan bindirme boyunca
Butil bant / mastik	metre	15–20 m rulo / 10–12 m kartuş	bindirme ve kapama altları
Kapama sacı	parça	net 1,90 m	2 m parça, 10 cm bindirme

Panel kalınlığı (poliüretan dolguda 30, 40, 50, 60, 80 milimetre; taşyünü dolguda 50–150 milimetre) metrajın adet kısmını değiştirmez ama vida boyunu belirler. Hangi dolgunun ve hangi kalınlığın nerede yeterli olduğunu sandviç panel sayfasında ayrıca ele aldık.

Adım adım örnek: 20 × 10 metre beşik çatı

Bir depo ya da kapalı otopark çatısı. Bina 20 metre uzunluğunda, 10 metre derinliğinde; beşik çatı, eğim %10, 50 milimetre poliüretan dolgulu çatı paneli.

Birinci adım — eğik yüz uzunluğu. Yatay mesafe 10 ÷ 2 = 5 metre. Yüzde 10 eğimin katsayısı 1,005: 5 × 1,005 = 5,03 metre.

İkinci adım — sipariş boyu. Saçak taşması ve mahya payı için 15 santim: 5,03 + 0,15 = 5,18 → 5,20 metre. Bu boy tek parça geçilebilir; ek yeri yok.

Üçüncü adım — panel sayısı. Bir yüzde 20 ÷ 1,00 = 20 panel; iki yüz için 40 panel. Sipariş satırı: “40 adet çatı paneli, 50 mm, 5,20 metre boyunda.”

Dördüncü adım — alan karşılığı. 40 × 5,20 × 1,00 = 208 m² faydalı panel alanı. Kaplanan gerçek çatı yüzeyi 2 × 20 × 5,03 = 201 m²; aradaki 7 metrekare saçak taşması ve mahya payıdır.

Beşinci adım — vida. 201 × 5 = 1.005 adet aşık vidası. Yan bindirme sayısı yüz başına 19; her biri 5,20 metre: 19 × 5,20 × 2 = 197,6 metre, her 50 santimde bir dikiş vidası ile 395 adet. Toplam 1.400, %10 yedekle yaklaşık 1.540 vida. Vida boyu panel kalınlığı artı aşık kalınlığına göre seçilir; 50 milimetre panelde 75–85 milimetrelik vida kullanılır.

Altıncı adım — kapama sacları. Mahya: 20 ÷ 1,90 = 10,5 → 11 parça. Saçak (alın) kapaması: 2 × 20 = 40 metre → 40 ÷ 1,90 = 21,1 → 22 parça. Kalkan (yan) kapaması: dört kenar × 5,03 metre = 20,1 metre → 11 parça.

Yedinci adım — mastik. Yan bindirmeler 198 metre, mahya altı 2 × 20 = 40 metre, alın ve kalkan altları yaklaşık 60 metre; toplam yaklaşık 300 metre yol. 15 metrelik butil bant rulosuyla 20 rulo, 310 mililitrelik kartuşla 27–30 kartuş eder.

Fire ve pay ekleme

Sandviç panelde fire iki kaynaktan doğar ve ikisi de tasarımla ilgilidir.

Bindirme kaybı en yönündedir; brüt 1,05–1,10 metre olan panelin 1,00 metresi kullanıldığı için %5–10 bandındadır. Bu kayıp faydalı en hesabının içinde zaten vardır, ayrıca eklenmez.

Kesim firesi çatının biçiminden gelir. Dikdörtgen bir beşik çatıda sıfıra yakındır — panel zaten istenen boyda üretilir. Kırma çatıda eğik mahya boyunca her panel açılı kesilir ve kesilen parça kullanılamaz; bu %12–18 fire demektir. Sandviç panelin kırma çatıda tercih edilmemesinin sebeplerinden biri de budur.

Boy yönünde ek varsa her ek, panel boyuna 20–30 santim ekler. Beş ekli bir çatıda bu, panel başına bir buçuk metreye kadar çıkabilir.

Bu hesap neden kesin sonuç vermez

• Panel istenen boyda kesilir, iade edilmez. Yanlış ölçülen bir boy, birkaç santim kısa kaldığında kullanılamaz hâle gelir. Kiremitteki “fazla kalanı iade ederiz” rahatlığı burada yoktur.
• Aşık kotları eşit olmayabilir. Mevcut bir çelik taşıyıcının üstüne geçiliyorsa aşıkların kotu ve aralığı birebir eşit çıkmaz; panel boyu her yüzde birkaç santim değişebilir.
• Vida sayısı aşık sıklığına bağlıdır. Metrekaredeki 5–6 adet, ortalama bir aşık düzenine göredir. Aşık aralığı daraldıkça sayı artar.
• Kapama sacı açımı standart değil. Mahya kapamasının açımı 40 santim de olabilir 60 santim de; bu, parça sayısını değil sacın kilogram karşılığını değiştirir.
• Yoğuşma ve havalandırma detayları. Panelin altında kalan hacim havalandırılmıyorsa eklenecek çıkışlar metraja girer ve bu, ölçüyle değil kullanım biçimiyle belirlenir.

Ne zaman gerçek ölçü şart olur

Panel siparişi geri dönüşü olmayan bir adımdır. Kesim listesi çıkmadan önce çatıya çıkılır ve şunlar ölçülür: her yüzün saçak uzunluğu, saçaktan mahyaya gerçek eğik boy, aşık aralıkları ve kotları, kalkan duvar hizası, baca ve çıkış delikleri.

Ölçüm şu durumlarda kesinlikle yerinde yapılır: mevcut trapez sac çatı panele dönüştürülüyorsa, bina dikdörtgen değilse, iki yüzün eğimi eşit değilse, ya da bitişik bir yapıya oturan dere hattı varsa. Yeni bir taşıyıcı kuruluyorsa metraj proje üzerinden çıkar ve iş çelik konstrüksiyon kapsamında yürür; mevcut çatının üstüne geçiliyorsa sandviç panel çatı uygulamasında ölçüm ve söküm birlikte planlanır.

Yalıtımsız, sadece örtü isteyen bir yapı söz konusuysa panel yerine düz sac metrajı daha basit çıkar; onu trapez sac hesaplama sayfasında gösterdik.