Çatı işinde ayıp ihbarı süresi nedir?

Ayıp ihbarı, teslim aldığınız işte bir kusur gördüğünüzde bunu yükleniciye bildirme işidir ve kanun buna gün sayısı değil, “uygun süre” ölçüsü koyar. Türk Borçlar Kanunu’nun eser sözleşmesi hükümlerine göre iş sahibi, teslimden sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve gördüğü kusurları uygun bir sürede bildirmekle yükümlüdür. Çatıda bunun pratik karşılığı nettir: gözle görülen kusur teslim haftasında, ancak yağmurla ortaya çıkan kusur ilk göründüğü gün bildirilir.

İhbar süresi, zamanaşımı ve garanti aynı şey mi

Değil. Hak kaybı çoğunlukla bu üçünün birbirine karıştırılmasından doğuyor, çünkü aynı anda üç ayrı saat işler:

• İhbar süresi — kusuru gördükten sonra bildirmek için elinizdeki süre. Kısadır ve “uygun süre” ölçüsüne bağlıdır.
• Zamanaşımı — bildirdiğiniz kusur için dava açabileceğiniz süre. Taşınmaz yapılarda teslimden itibaren beş yıl; yüklenicinin ağır kusuru varsa eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yıl.
• Sözleşme garantisi — tarafların kendi aralarında yazdığı taahhüt. Kanuni sürelerden bağımsızdır; süresi ve kapsamı için çatı işinde garanti ne kadar sayfasına bakın.

Elinizde garanti belgesi yoksa hakkınız bitmez; kanuni ayıp hükümleri sözleşme bu konuda sessiz olsa bile işler. Tersi de doğrudur: garanti yazılı olsa da ihbar geciktirilirse tartışma zorlaşır.

Açık kusur mu, gizli kusur mu

Açık kusur, usulüne uygun bir gözden geçirmede fark edilebilecek olandır: mahya hattındaki eğrilik, eksik bırakılmış kar tutucu, çizilmiş sac yüzey, temizlenmeden bırakılan saha. Bunlar teslim anında görülür ve o anda söylenir. Söylenmezse eser o hâliyle kabul edilmiş sayılır.

Gizli kusur ise kaplama serildikten sonra bakılamayan katmanlarda kalır: alt örtünün bindirme boyunun kısa bırakılması, buhar kesicinin yanlış yüze konması, baca dibinde etek sacının duvara yeterince sokulmaması. Teslimde görünmez, ilk sağanakta ya da ilk kışta ortaya çıkar. Burada süre teslimden değil, kusurun ortaya çıktığı andan işler. Hangi kusurun hangi tarafa düştüğünü garanti neyi kapsar neyi kapsamaz sayfasında kapsam üzerinden ayırdık.

Hangi durumda saat ne zaman başlar

Durum	Sürenin başladığı an	Yapılacak
Teslimde görülen açık kusur	Gözden geçirme anı	Tutanağa çekince olarak yazılır, gecikmeden bildirilir
İlk yağışta çıkan akıntı	Akıntının görüldüğü gün	Aynı gün fotoğraflanır, yazılı bildirilir
Yıllar sonra çıkan yapısal kusur	Kusurun fark edildiği an	Bildirilir; taşınmazda dava hakkı teslimden beş yıl içinde
Yüklenicinin kusuru gizlemesi	Kabul koruma sağlamaz	Sorumluluk, eser kabul edilmiş olsa bile sürer

Bu tablo genel çerçevedir. Uyuşmazlığa dönen bir işte sözleşme metni ve olayın kendi koşulları belirleyici olur; o noktada bir hukukçuya danışmak gerekir.

İhbar nasıl yapılır, ne yazılır

Telefonla söylemek de ihbardır, ama ispatı yoktur. Kayda geçen biçim şudur: kusurun ne olduğu, nerede bulunduğu ve ne zaman görüldüğü tek sayfaya yazılır, yanına tarihi görünen fotoğraf konur, mesaj ya da e-posta ile gönderilir. Bedel büyükse noter ihtarı tercih edilir.

İhbarda teşhis koymaya çalışmayın. “Alt örtü ters serilmiş” yazmak yerine “salonun batı köşesinde, ekim ayındaki ilk sağanakta tavandan su geldi” yazmak çok daha sağlam bir kayıttır; nedeni bulmak yüklenicinin işidir. Teslim anında yazılan çekincenin nasıl formüle edildiğini iş teslim tutanağı gerekli mi sayfasında örnekledik.

Süre kaçarsa geriye ne kalır

Zamanında bildirilmeyen açık kusurda eser kabul edilmiş sayılır ve yüklenici o kusurdan sorumlu olmaktan kurtulur. İstisnası, kusurun kasten gizlenmiş olmasıdır; gizlenen kusurda kabul koruma sağlamaz.

Uygulamada hak kaybının asıl sebebi sürenin kısalığı değil, kayıtsızlıktır. Akıntı görülür, telefonla söylenir, “bahara bakarız” denir, arada iki kış geçer ve geriye tarihli tek bir belge kalmaz. Bunu önleyen alışkanlık basit: her akıntıyı gördüğünüz gün fotoğraflayın, tek satırlık bir mesajla bildirin, mesajı silmeyin. Akıntının onarımdan sonra sürdüğü durumda izlenecek sırayı iş bittikten sonra akıntı devam ederse sayfasına ayırdık.

Teslim aldığınız çatıda kusur olduğunu düşünüyorsanız, hangi katmanın hangi süreye girdiği ancak yerinde bakılarak ayrılır. Çatı tamiri kapsamında yapılan tespitte ne bulunduğu, hangi katmanın açıldığı ve ölçünün ne çıktığı yazılı olarak verilir; bu metin sonraki her görüşmede sizin elinizde kalan belgedir.