Yıkımdan önce neler yapılır?

Yıkım öncesi hazırlık, sahaya makine girmeden tamamlanması gereken bağlı bir zincirdir ve halkalarından biri atlandığında iş durur. Sıra şudur: tahliye, aboneliklerin kesimi, asbest taraması, komşu yapıların durum tespiti, ruhsat, geri kazanılacak malzemenin sökülmesi, çevre emniyeti. Bu adımların çoğu birbirinin girdisidir; asbest sonucu yöntemi, yöntem güvenlik planını, güvenlik planı da ruhsat dosyasını belirler.

Hazırlık kalemleri ve kimin işi olduğu

Hazırlık kalemi	Yürüten	Geriye kalan belge
Yapının tahliyesi	Malik	Boş yapı teslim tutanağı
Abonelik kapama ve hat kesimi	Malik	Kurum kesim belgeleri
Asbest ve tehlikeli malzeme taraması	Yetkili kuruluş	Araştırma raporu
Komşu yapı durum tespiti	Yüklenici	Tarihli fotoğraf ve tutanak
Ruhsat başvurusu	Malik ya da vekili	Yıkım ruhsatı
Seçici söküm	Yüklenici	Ayrıştırma listesi
Çevre emniyeti kurulumu	Yüklenici	Saha güvenlik planı

Bu tablo aynı zamanda bir sorumluluk haritasıdır. Sahadaki kusurdan yüklenici, evrak eksikliğinden doğan idari işlemden malik sorumlu olur. Dosyanın belediye tarafını yıkım ruhsatı nasıl alınır sayfasında ayrıntılandırdık.

Abonelikler neden en kritik adım

Yapının enerjisiz olduğunu varsaymak yeterli değildir; hattın fiziken kesildiğinin belgeyle görülmesi gerekir. Sayaç sökülmüş olabilir ama besleme kablosu duvarın içinde canlı kalmış olabilir. Doğal gaz tarafında risk daha da doğrudandır: kolonun içinde kalan bir hat, kırıcı ilk darbede patlar.

Bu yüzden abonelik iptali kâğıt üstünde bir işlem olarak görülmez. Kurumdan gelen ekip hattı kestikten sonra kesim noktası fotoğraflanır, belge iş dosyasına konur ve sahaya girmeden önce bir kez daha yerinde bakılır. Su hattı da aynı biçimde kapatılır; aksi hâlde yıkımın ortasında patlayan bir boru, molozu çamura çevirip nakliyeyi durdurur.

Yapının içinden neler çıkar

Yıkım başlamadan önce yapı sıfırlanır. İçeride kalan mobilya, beyaz eşya, boya ve tiner kutusu, elektronik atık ve varsa kazan dairesindeki yakıt kalıntısı ayrı ayrı toplanır; bunların hiçbiri inşaat yıkıntı atığı değildir ve izinli döküm sahası karışık gelen yükü kabul etmez. Aynı aşamada geri kazanılacak malzeme de ayrılır: doğrama, hurda demir, bakır tesisat, sağlam ahşap.

Bu ayrıştırma iyi niyet meselesi değil, hesap meselesidir. Ayrılan her metreküp, kamyona binmeyen bir hacimdir. Nakliyenin toplam maliyetteki payı düşünüldüğünde seçici sökümün getirisi çoğu işte işçiliğini karşılar. Hacmin nasıl hesaplandığını moloz hacmi hesaplama sayfasında, atığın nereye gittiğini ise hafriyat nereye dökülür sayfasında anlattık.

Komşu yapının durumu nasıl kayda alınır

Yıkımdan önce komşu yapıların mevcut hâli fotoğrafla belgelenir. Kayda giren şeyler: cephedeki çatlaklar, sıva dökülmeleri, pencere ve kapı kasalarının doğrultusu, varsa ortak duvarın durumu, bahçe duvarı ve çatı saçağı. Çatlaklar cetvelle ya da işaretli bir referansla çekilir ki sonradan genişleyip genişlemediği ölçülebilsin.

Bu kayıt hem komşuyu hem sizi korur. Kaydı olmayan tarafta tartışma daima “bu çatlak zaten vardı” cümlesine gelip düğümlenir ve kimse kanıtlayamaz. Zarar oluştuğunda izlenecek yolu komşu binaya zarar verilirse ne olur sayfasında ayrıca yazdık.

Saha yıkıma nasıl hazırlanır

Son halka çevre emniyetidir: parsel sınırı paravanla kapatılır, cephe yüzeyi fileyle örtülür, yaya güzergâhı yönlendirilir ve gerekiyorsa geçici koruma tüneli kurulur. Kamyonun gireceği ağız, manevra alanı ve komşu araçların park düzeni yıkımdan önce konuşulur; Sarıyer’in eğimli ve dar sokaklarında bu, çoğu zaman yıkımın kendisinden daha çok planlama ister.

Toz bastırma için su hattının ya da tankerin sahaya çekilmesi de bu aşamada yapılır, ilk darbeden sonra değil. Toz ve gürültünün nasıl azaltıldığını yıkımda toz ve gürültü nasıl azaltılır sayfasında topladık; bütün hazırlığın hangi hizmet kapsamında yürüdüğünü ise bina yıkımı ve hafriyat sayfasında görebilirsiniz.

Hazırlığın iyi yapıldığı bir sahada yıkım günü sakin geçer. Kötü hazırlanmış bir sahada ise makine gelir, iki saat çalışır, sonra kesilmemiş bir hat ya da gelmeyen bir kâğıt yüzünden durur; kaybedilen o gün, hazırlığa ayrılmayan haftadan pahalıya gelir.