Sorular
Hafriyat nereye dökülür?
Hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıkları, ilgili yönetmelik gereği yalnızca belediyeden izinli döküm sahalarına, izin belgeli araçlarla taşınabilir. Taşımanın her seferi belgelenir ve fişler iş dosyasında saklanır. Boş arazi, dere yatağı ya da orman kenarına döküm yasaktır; sorumluluğu yalnız nakliyeciye değil, mülk sahibine de yansır.
Hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıkları, Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği gereği yalnızca belediyeden izinli döküm sahalarına götürülebilir. Taşımayı yapan araçların da izin belgeli olması gerekir ve her sefer belgeye bağlanır. Bu, işin bürokratik süsü değil, denetlenen bir zinciridir: sahadan çıkan hacim ile döküm sahasına ulaşan hacim birbirini tutmadığında aradaki fark sorulur.
İzinli döküm sahası ne demek
İzinli saha, belediyenin ya da ilgili idarenin belirlediği, kabul edeceği atık türü ve kapasitesi tanımlı bir alandır. Her saha her atığı almaz; kimi yalnız temiz kazı toprağı kabul eder, kimi yıkıntı atığı alır. Bu yüzden yükleme yapılmadan önce atığın türü belirlenir, sonra o türü kabul eden saha seçilir.
Karışık yüklenmiş bir araç, sahada geri çevrilebilir. Yapının içinden çıkan mobilya, beyaz eşya, elektronik atık, boya ve tiner kutusu inşaat yıkıntı atığı değildir; bunlar yıkımdan önce ayrılır. Ayrıştırmanın nasıl yapıldığını yıkımdan önce neler yapılır sayfasında anlattık.
Hangi malzeme nereye gider
| Çıkan malzeme | Gittiği yer | Not |
|---|---|---|
| Kazı toprağı | İzinli hafriyat döküm sahası ya da izinli dolgu alanı | Kirlenmişse ayrı değerlendirilir |
| Beton, tuğla, sıva, kiremit | İzinli yıkıntı atığı sahası ya da geri kazanım tesisi | Kırılıp dolgu malzemesine dönüşebilir |
| Hurda demir, bakır, alüminyum | Geri kazanım hattı | Sözleşmede kime ait olduğu yazılır |
| Ahşap, doğrama, cam | Ayrı toplama | Sağlam olanı yeniden kullanılabilir |
| Asbestli malzeme | Ayrı bertaraf hattı | Normal molozla karıştırılamaz |
| Eşya, elektronik, kimyasal kap | İlgili özel toplama | Döküm sahası kabul etmez |
Asbestli malzemenin neden bu tabloda ayrı bir satır olduğunu asbest tespiti zorunlu mu sayfasında açtık.
Taşıma neden ve nasıl belgelenir
Her sefer için düzenlenen fiş ve irsaliye üç şeyi kayda geçirir: aracın plakası, taşınan hacim ve dökümün yapıldığı saha. Bu belgeler iş dosyasında saklanır ve iş sonunda mülk sahibine teslim edilir. Belgenin işlevi de basittir: yıkımdan çıkan hacim baştan hesaplanmıştır, sefer sayısı bu hacmi karşılamalıdır. İki sayı tutmuyorsa hafriyatın bir kısmı gitmesi gereken yere gitmemiştir.
Hesabın nasıl kurulduğunu ve hacmin neden kabarma katsayısıyla büyüdüğünü moloz hacmi hesaplama sayfasında adım adım gösterdik.
Kaçak dökümün sorumluluğu kimde
Sık rastlanan yanılgı, sorumluluğun kamyonun şoföründe bittiğidir. Öyle olmuyor. Boş araziye, dere yatağına, orman kenarına ya da izinsiz bir arsaya yapılan döküm tespit edildiğinde işlem, atığın kaynağına doğru yürür; yani yıkımın yapıldığı parsele ve o parselin sahibine. Ucuz nakliye teklifinin altında çoğu zaman tam olarak bu risk yatar.
Pratik korunma yolu tektir: nakliyeyi izin belgeli araçlarla yaptırmak ve fişleri toplamak. Fiş vermeyen bir nakliyeciyle çalışmak, işin ucuzluğunu değil, sorumluluğun kimde kalacağını belirler.
Küçük işlerde de kural aynı
Bir dairenin banyo sökümünden çıkan moloz da aynı hatta gider; yalnız araç küçülür. Apartman girişine yığılan ya da site konteynerine boşaltılan tadilat molozu, hem yönetimle sorun çıkarır hem belediye açısından ayrı bir işlem konusudur. Bu tarafı tadilat molozu nasıl atılır sayfasında ayrıntılandırdık; büyük ölçekli işin tamamı ise bina yıkımı ve hafriyat sayfasında.
Hafriyat, bittiği anda unutulan bir kalem gibi görünür ama arkasında bıraktığı belge zinciri yıllar sonra sorulabilir. Fişleri saklamak, işin en ucuz sigortasıdır.
Hafriyat Dökümü
Sık sorulan sorular
Temizmiş gibi görünen kazı toprağı bahçeye ya da başka bir arsaya serilebilir mi?
Ancak izinli bir dolgu alanı olarak kayda geçmişse. Toprağın gözle temiz görünmesi yeterli değildir; içinde eski yakıt sızıntısı, kül, cüruf ya da yıkıntı kalıntısı bulunabilir. İzinsiz serilen dolgu, hem çevre mevzuatı açısından işlem konusudur hem de ileride o parselde yapılacak zemin etüdünü bozar. Toprağın başka bir şantiyede dolgu olarak kullanılması mümkündür ama bu, iki taraf arasında yazılı ve idareye bildirilmiş bir düzenle olur.
Kamyonun döküm sahasına gerçekten gittiğini nasıl anlarım?
Belgeyle. Her sefer için düzenlenen fiş ve irsaliye, aracın plakasını, taşınan hacmi, sahayı ve zamanı gösterir; sefer sayısı ile hesaplanan hacim birbirini tutmalıdır. Araçlarda takip sistemi bulunduğunda güzergâh kaydı da istenebilir. Fiş toplamı beyan edilen hacmin belirgin biçimde altında kalıyorsa aradaki fark bir yerlere dökülmüş demektir ve bunun sorumluluğu iş sahibine kadar uzanır.
Küçük bir daire tadilatının molozu için de aynı kural geçerli mi?
Geçerli. Hacim küçüldüğünde kural değişmez, yalnız yöntem değişir: kamyon yerine büyük torba ya da küçük araç kullanılır, ama varış noktası yine izinli sahadır. Apartman önüne bırakılan, kaldırıma yığılan ya da çöp konteynerine boşaltılan tadilat molozu belediye açısından ayrı bir işlem konusudur. Bu tarafı tadilat molozu nasıl atılır sayfasında ayrıca yazdık.
Hurda demir ve geri kazanılabilir malzeme de döküm sahasına mı gider?
Hayır, gitmemeli. Hurda demir, ahşap, cam, doğrama ve bakır tesisat yıkım sırasında ayrılır ve geri kazanım hattına verilir. Bunun iki getirisi vardır: döküm sahasına giden hacim küçülür, nakliye sefer sayısı düşer. Hurdanın kimde kalacağı ise fiyata doğrudan yansıyan bir sözleşme maddesidir ve teklif aşamasında yazılmazsa iş sonunda tartışma çıkarır.
Döküm sahasına mesafe fiyatı ne kadar etkiler?
Belirgin biçimde etkiler, çoğu işte yıkım işçiliğinden büyük bir kalemdir. Nakliye maliyetini sefer sayısı ile mesafe birlikte kurar; uzak saha, günlük sefer sayısını da düşürdüğü için hem bedeli hem takvimi büyütür. Dar ve eğimli sokaklarda küçük araç kullanmak gerekiyorsa kapasite düştüğü için sefer sayısı bir kat daha artar. Benzer işlerde konuştuğumuz ortalama aralığı telefonda söyleyebiliriz; kesin rakam parsel ve güzergâh görüldükten sonra çıkar.
